UWV helpt je zzp'er te worden om je daarna tot fraudeur te verklaren

Het leven lachte hen weer toe toen ze na hun ontslag zelfstandige werden. Maar nu laat zelfs de minister hen in de steek, zeggen Linda van Beveren en Wouter Ribbels....

Je hebt een baan, maar raakt buiten je eigen schuld werkloos. Omdat je jarenlang als werknemer WW-premie hebt betaald, heb je recht op een WW-uitkering. Omdat je graag wilt werken en solliciteren klaarblijkelijk geen nieuwe baan oplevert, biedt freelancen of zelfstandig ondernemen misschien een uitkomst.

De overheid stimuleert zelfstandig ondernemen en ook het UWV werkt mee door mogelijkheden te creëren waarbij starters zonder voldoende werk en inkomen beperkte tijd een deel van hun uitkering kunnen behouden (zzp). Kortom, er is weer perspectief en met veel eigen initiatief en inspanning krijg je een bedrijfje van de grond. Het leven lacht je weer toe. Tenminste, dat denk je.

Totdat.. je plotseling enkele jaren later wordt verdacht van fraude. Het UWV heeft een bestandskoppeling uitgevoerd in samenwerking met de belastingdienst. Om voor zelfstandigenaftrek bij de belastingdienst in aanmerking te komen dien je minimaal 1.225 uur aan je onderneming besteed te hebben, maar deze urenopgave blijkt niet overeen te komen met de opgave op de werkbriefjes van het UWV. Ook bij jou komt snel één van de uitzwermende fraude-inspecteurs langs om vragen te stellen over details van jaren geleden. Overdonderd en geconfronteerd met iemand die zich niet aan de beleidsregels van datzelfde UWV houdt, is snel een belastend rapport opgesteld. Het gevolg is een herziening, terugvordering en boete, of zelfs strafvervolging.

In welke wereld je dan terechtkomt, is niet te beschrijven. Dat is namelijk de wereld van het bestuursrecht! Het UWV stelt dat je fraudeert. En jij moet, soms meer dan vier jaar na dato, bewijzen dat je te goeder trouw hebt gehandeld. Dan pas blijkt dat er sprake is van een regelgeving die onvoldoende duidelijk is geweest. Dan blijkt er sprake te zijn van reïntegratieadviseurs, werkcoaches en andere medewerkers van het UWV die verkeerde adviezen hebben gegeven, die brieven en vragen niet of onvolledig hebben beantwoord. Er zijn verslagen van gesprekken die niet omschrijven wat er inhoudelijk is besproken, of zelfs helemaal ontbreken, tot het creëren van zaken en het willekeurig gebruiken van ondeugdelijke argumenten. Je komt dus in de wereld waarin het UWV stelt dat jij alles fout hebt gedaan en zij nooit fouten maken. Na vele brieven, slapeloze nachten en dure advocaten kom je helaas tot de conclusie dat – ook al ben je onschuldig en je van geen kwaad bewust – je kennelijk tóch schuldig bent en wordt veroordeeld. Gebroken en emotioneel aan de grond blijf je achter met een stempel op je voorhoofd en een enorme financiële schuld!

Dan gloort er hoop aan de horizon. Omdat vele lotgenoten met behulp van de FNV en PZO (Platform Zelfstandig Ondernemers) van zich laten horen bij de politiek wordt op verzoek van de Tweede Kamer een onderzoek over de informatievoorziening van het UWV uitgevoerd door de Nationale Ombudsman. De manier van bejegening wordt vooralsnog niet onderzocht. Na vele maanden van spanning volgt het rapport. Wat is de vreugde groot als het rapport in één woord vernietigend is. De Ombudsman stelt dat zelfstandigen met een uitkering door het UWV foutief en onvoldoende zijn geïnformeerd, dat het binnen het UWV schort aan enige vorm van samenwerking, dat er geen goede en tijdige controle is uitgevoerd, dat het handelen van het UWV in strijd is met proportionaliteit en dat er sprake is van een onevenredig zware bewijslast die onvoldoende of onjuist geïnformeerde starters buitengewoon zwaar treft. En ook wordt duidelijk dat er binnen het UWV al heel lang bekend was dat er onduidelijkheden waren in de toepassing en uitvoering van de regeling voor deze hardwerkende ondernemers. Hoe hard kan een oordeel zijn.

Maar wat er dan gebeurt, is van een andere planeet. De Kamerleden vragen de verantwoordelijke minister Donner de aanbevelingen van de Ombudsman integraal over te nemen. Echter de minister weet van geen wijken en weigert daar gehoor aan te geven.

Het UWV schrijft echter wel in opdracht van diezelfde minister een brief waarin getroffen ondernemers worden opgeroepen nieuwe feiten aan het licht te brengen. Nieuwe feiten??? Welke nieuwe feiten??? Je hebt al vele brieven geschreven, bezwaren opgesteld, hoorzittingen bijgewoond en misschien zelfs beroepen ingesteld. Welke kaders zijn er vastgesteld en vooral wie gaat deze brieven beoordelen? En dan dringt de werkelijkheid tot je door. Het is een vette worst die door de eigen slager wordt beoordeeld en gekeurd. Dan heb je nog maar één hoop. Dat je heel snel wakker wordt en een zware nachtmerrie hebt gehad of dat je toch nog door iemand wordt gered uit deze boze droom!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden