InterviewMaarten Camps, bestuursvoorzitter van UWV

UWV-baas: ‘We zitten op de grens van wat we kunnen’

Bij uitkeringsinstantie UWV is het alle hens aan dek nu de ene coronanoodmaatregel door de andere wordt gevolgd. Miljoenen mensen moeten hun loon uitbetaald krijgen. Maar UWV-bestuursvoorzitter Maarten Camps waarschuwt: zijn organisatie kan het bijna niet meer aan. ‘De rek is eruit.’

Marieke de Ruiter
Maarten Camps, bestuursvoorzitter van UWV: ‘We zitten nu vast in het keurslijf van wetgeving terwijl burgers soms iets nodig hebben wat wel past bij de geest, maar niet de letter van de wet.’ Beeld Jiri Büller
Maarten Camps, bestuursvoorzitter van UWV: ‘We zitten nu vast in het keurslijf van wetgeving terwijl burgers soms iets nodig hebben wat wel past bij de geest, maar niet de letter van de wet.’Beeld Jiri Büller

Het is dat Maarten Camps thuiswerkt, anders was hij er maar weinig geweest. Sinds hij dit najaar aantrad als bestuursvoorzitter bij uitvoeringsorganisatie UWV klapt hij zijn laptop vooral dicht om vervolgens zijn iPad te ontgrendelen. Dat is dan weer het voordeel van deze lockdown, glimlacht hij. ‘Veel activiteiten in de avond gaan niet door. Er gaat sociaal contact verloren maar het levert qua tijdsbeslag ook iets op.’

Die tijd kan Camps goed gebruiken. Maandag opende het vierde corona-noodloket voor de loonsubsidie (NOW). Ondernemers met meer dan 20 procent omzetverlies door de coronacrisis kunnen weer een voorschot krijgen op de loonkosten. Zeker 12 duizend ondernemers vroegen vandaag de tegemoetkoming in de loonkosten al aan, dat is veel meer dan de 5.000 aanvragen die de eerste dag van de vorige subsidieperiode in november binnenkwamen.

Inmiddels is zijn uitvoeringsorganisatie ook begonnen met het verrekenen van de eerste tijdelijke noodmaatregel (NOW 1) en heeft het UWV de handen vol aan de toenemende werkloosheid. ‘De computers staan te roken bij het UWV’, stelde minister Koolmees tijdens het Kamerdebat over de coronasteun. ‘Nou, dat gelukkig niet', zegt Camps, ‘maar ze zijn wel heel hard aan het werk en de mensen ook.’

Koolmees deed die uitspraak omdat de Kamer bleef komen met wensenlijstjes voor aanvullende steunmaatregelen. Heeft u hem verteld dat het plafond van de uitvoering bereikt is?

‘We zien dat met het thuiswerken en opschalen de rek er uit is. Voor ons is het belangrijk dat de basisdienstverlening, zorgen dat mensen hun uitkering krijgen, niet geraakt wordt. Daarom hebben we tegen de minister gezegd: laten we er geen nieuwe maatregelen bij doen, we zitten op grens van wat we kunnen.’

Is het lastig om nee te verkopen? U hoort natuurlijk ook de schrijnende verhalen van ondernemers die tussen wal en schip vallen.

‘Het is voor die ondernemers heel pijnlijk. Maar we hebben een regeling opgezet die voor veel bedrijven goed werkt. En die alleen goed werkt omdat ze zo eenvoudig is. De eerste ronde hebben we voor 2,6 miljoen mensen het loon doorbetaald, dat was niet gelukt als we allemaal finesses hadden toegevoegd. Ook politiek is de afweging gemaakt: we kiezen ervoor die grote groep te helpen in het besef dat er daarmee ook ondernemers zijn voor wie de steun niet voldoet.’

U bent inmiddels begonnen met het verrekenen van NOW 1, volgens een steekproef moet 60 procent van de ondernemers subsidie terugbetalen.

‘Het begin van de crisis was een groot zwart gat. Veel ondernemers hebben ruim aangevraagd. We zien dat dat voor sommigen nu echt problemen oplevert: die hebben die terugvordering niet verwacht, niet gereserveerd of zitten weer in lockdown. Gelukkig kunnen we ruimhartig zijn in de betalingsregelingen. Het is niet de bedoeling dat we met die terugvordering alsnog ondernemers onderuithalen, dan schieten we onszelf in de voet.’

Hoeveel geld verwachten jullie daadwerkelijk terug?

‘Ons doel is werkgelegenheid behouden, niet zo veel mogelijk geld terughalen. Als werkgevers genoeg omzet hebben, is het terecht dat ze terugbetalen, maar we weten allemaal dat er situaties zullen zijn waarin dat niet zal lukken.’

Door die controle achteraf is de regeling ook fraudegevoelig. Vreest u het moment dat fraude aan het licht komt?

‘Ook dan geldt: iedereen moet zich realiseren dat we de NOW hebben gemaakt met het doel werkgelegenheid te behouden. Toen we hem opzetten, waren we ons bewust van de risico’s. Die zijn ook aan de Kamer gecommuniceerd en die was heel blij met de regeling. Terecht.’

Het UWV kwam de afgelopen jaren juist in het nieuws omdat er van alles misging in de opsporing van fraude. Arbeidsmigranten en gedetineerden kregen jarenlang onterecht een uitkering. En dat terwijl een arbeidsbeperkte wel op zijn Wajong werd gekort omdat hij voor zijn werkjubileum een bonus kreeg. De Tweede Kamer begon vorig jaar een parlementair onderzoek naar het verlies van de ‘menselijke maat’ bij de uitvoeringsorganisaties, waarvan de resultaten eind deze maand worden verwacht.

‘Het onderzoek laat zien dat er spanning is in het evenwicht tussen dienstverlening en handhaving’, zegt Camps. ‘We willen onderscheid kunnen maken tussen iemand die per ongeluk iets fout heeft gedaan en iemand die bewust misbruik maakt van onze regelingen. Mijn ambitie is meer ruimte te krijgen voor maatwerk. We zitten nu vast in het keurslijf van wetgeving terwijl burgers soms iets nodig hebben wat wel past bij de geest, maar niet de letter van de wet.’

Waar is die menselijke maat volgens u verloren gegaan?

‘Het afgelopen decennium is fors bezuinigd op de uitvoering, bij ons op de persoonlijke dienstverlening. Alles is gedigitaliseerd. Daardoor is een lacune aan contactmogelijkheden voor mensen die daarmee niet uit de voeten kunnen. Daarnaast is de wetgeving steeds complexer geworden waardoor burgers moeilijker begrijpen hoe die werkt. Er moet worden geïnvesteerd in het UWV, zodat wij maatwerk kunnen bieden. En dan bedoel ik niet alleen geld, maar ook aandacht. We willen meer betrokken zijn bij de wetgeving, zodat de Kamer bij het indienen van amendementen en moties begrijpt wat de consequenties zijn. In de politiek is nauwelijks oog voor de uitvoering, totdat het misgaat.’

Wat moet binnen UWV zelf veranderen?

‘Ik denk dat we op het punt van dienstverlening een stap kunnen zetten. En er is nog iets heel anders dat ik voor me zie: wij zouden voor alle werkenden een brug moeten zijn naar werk. Nu kunnen we pas ondersteuning bieden zodra mensen zich melden voor een uitkering, terwijl we weten dat ze niet aan die uitkering hoeven toekomen als ze eerder ondersteuning krijgen. Wij willen werkloosheid voorkomen.’

Vertilt u zich daar niet?

‘Wij zijn nu bezig met het opzetten van mobiliteitsteams. Die koppelen mensen die worden bedreigd met ontslag, bijvoorbeeld in de evenementenwereld, met een werkgever die mensen zoekt. Die kunnen we als proeftuin gebruiken en vanuit daar opschalen.’

U hoopt op investeringen. Denkt u niet dat de crisis leidt tot nieuwe bezuinigingen?

‘Ik denk dat de les van de afgelopen jaren is dat we moeten blijven investeren in publieke voorzieningen. Die gaan over de kwaliteit van onze samenleving en over het welzijn van de mensen.’

Meer over UWV

Wat gaat er mis tussen balie en beleid? Die vraag staat centraal in het parlementaire onderzoek naar de uitvoeringsinstanties.

UWV maakt sinds oktober de rekening op van de noodsteun: ‘Er zal vast wat ontglippen’

Onze verslaggevers zochten een half jaar naar de nuance achter het UWV-drama.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden