Interview

‘Uw zoon is allang opgehangen’, zei de man die president van Iran zou worden

Ebrahim Raisi, de omstreden nieuwe president van Iran.  Beeld Via Reuters
Ebrahim Raisi, de omstreden nieuwe president van Iran.Beeld Via Reuters

Zaterdag 10 juli wordt wereldwijd geprotesteerd tegen de nieuwe president van Iran, Ebrahim Raisi. Hij heeft het bloed van duizenden politieke tegenstanders aan zijn handen.

‘Hij is een paar weken geleden opgehangen, mevrouw, dus doet u vooral geen moeite meer.’ De stem van Mahshid Azimzadeh (49) trilt nog steeds als zij vertelt wat er 33 jaar geleden met haar broer Mehdi is gebeurd. Die zat al zeven jaar in de cel in Iran toen de familie hem ineens niet meer mocht bezoeken. ‘Mijn moeder ging verhaal halen en kreeg te horen dat Mehdi was geëxecuteerd’, vertelt ze over de telefoon. ‘En het was Ebrahim Raisi die de boodschap aan haar overbracht. De nieuwe president van Iran.’

Geen Iraanse president is ooit zo omstreden geweest als de conservatieve hardliner Raisi. Allereerst omdat de verkiezingen van vorige maand niet meer dan een toneelstukje waren: Raisi’s potentiële rivalen waren door de Raad van Hoeders van de Grondwet al van de kandidatenlijst geschrapt, dus er viel weinig te kiezen. Bovendien kleeft er bloed aan zijn handen. Raisi wordt ervan beschuldigd duizenden mensen de dood in te hebben gejaagd en staat om die reden op een zwarte lijst van de Verenigde Staten.

De Iraanse oppositie in ballingschap houdt elk jaar een manifestatie waar de internationale gemeenschap wordt opgeroepen om de strijd voor een ‘vrij Iran’ te steunen, maar nu uitgerekend Raisi aan het hoofd van het ‘onrechtmatige regime’ in Teheran staat, zal haar pleidooi nog hartstochtelijker klinken. Zaterdag komen tienduizenden mensen (grotendeels virtueel) op verschillende plaatsen ter wereld samen om te demonstreren en te luisteren naar sprekers als Newt Gingrich (voormalig voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden), Stephen Harper (voormalig premier van Canada) en Ad Melkert (voormalig speciaal VN-gezant in Irak).

‘Doodscommissie’

Tijdens de manifestatie zal Raisi’s verleden uitgebreid aan bod komen. Zijn carrière begon in 1980, een jaar na de Iraanse Revolutie, toen hij als 20-jarige jongeling werd benoemd tot aanklager in een provinciehoofdstad. Vijf jaar later schopte Raisi het tot plaatsvervangend aanklager in de hoofdstad Teheran, en in 1988 was hij één van de vier leden van de zogeheten doodscommissie die opdracht gaf een groot aantal politieke gevangen te executeren. Volgens ooggetuigen werden mensen (ook zwangere vrouwen en kinderen) wekenlang aan de lopende band opgehangen of voor het vuurpeloton gezet.

Hoeveel mensen hierbij zijn omgekomen is niet duidelijk: oppositiegroepen hebben het over 30.000 slachtoffers, Amnesty International schat dat er in een paar weken tijd zeker 4.500 gevangen zijn gedood, vooral aanhangers van de linkse verzetsgroep MEK (Iraanse Volksmujahedeen). Er wordt al jaren aangedrongen op een grondig onafhankelijk onderzoek naar deze episode, maar daar wil Teheran niet van horen.

Een van de slachtoffers was Mehdi, de oudere broer van Mahshid. Hij studeerde wiskunde aan de Karaj Universiteit, en politiek activist voor de MEK. ‘Een zachte jongen’, vertelt Mahshid, ‘iemand die altijd lachte.’

Wegwezen

Ze was 10 jaar oud toen Mehdi werd gearresteerd, en de familie dacht dat hij na een paar weken wel weer thuis zou komen. Maar de student werd tot drie jaar cel veroordeeld, wat later werd verlengd tot vijf jaar, en na zeven jaar was hij nog niet vrijgelaten. Nadat Raisi zijn moeder had verteld dat Mehdi was geëxecuteerd, en zij huilend om meer informatie vroeg, verloor de man zijn geduld. Hij vroeg een soldaat om haar een oude sporttas te geven, siste dat dit Mehdi’s spullen waren, en dat ze nu moest wegwezen.

In de tas zaten een twee broeken en vier shirts, die Mehdi’s moeder thuis in een kast heeft gehangen, maar zijn lichaam heeft de familie nooit gekregen. Waarschijnlijk is het in een van de massagraven terechtgekomen waarin de resten van vele duizenden tegenstanders zijn gedumpt. Het gezin is naar Nederland gevlucht en heeft hier een bestaan opgebouwd, maar het gemis van Mehdi is altijd gebleven. ‘En degene die hem de dood in heeft gestuurd, is nu president geworden’, zegt Mahshid bitter. ‘Ik vraag me elke dag af: hoe kan dit?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden