Utrechtse raad schiet megaproject af

Waar veel gemeenten tijdens de crisis doorgaan met hun dure nieuwbouwplannen, schrijft Utrecht maandag historie. Met de onverwachte hulp van het dissidente CDA-raadslid Cees Bos.

UTRECHT - Vestig de Utrechtse bibliotheek in een van de vele leegstaande panden in het Utrechtse centrum, als alternatief voor een 76 miljoen kostend mega-nieuwbouwcomplex naast het Centraal Station. Tot zijn eigen verbazing kreeg GroenLinks-fractievoorzitter Chiel Rottier maandagavond een meerderheid van de raad achter dit voorstel.


Nog overweldigender vindt de Utrechtse politicus alle positieve reacties op zijn suggestie om te kiezen voor hergebruik van bestaand vastgoed boven dure nieuwbouw. Op Twitter regent het steunbetuigingen om het monumentale voormalige postkantoor op de Neude te transformeren tot 'een bibliotheek van de toekomst'. Andere suggesties: de Neudeflat, de Citybioscoop of het oude poppodium Tivoli.


Of deze opties realistisch zijn, moet verder worden onderzocht. 'Het onderwerp maakt blijkbaar veel emoties los', zegt Rottier. De fractievoorzitter voelde de laatste maanden de weerstand groeien tegen het prestigieuze nieuwbouwplan, met behalve een nieuwe bibliotheek ook een 'Artplex' met zeven filmzalen en startersappartementen. Zoveel geld uitgeven aan luxe vastgoed, terwijl in de stad de leegstand groeit, dat ligt blijkbaar niet lekker.


Megaproject afgeschoten

Zo schreef Utrecht maandagavond historie. Waar veel gemeenten tijdens de crisis doorgaan met hun dure plannen - zie het Spuiforum in Den Haag - is in de Utrechtse raadzaal op het allerlaatste moment een megaproject afgeschoten, met de onverwachte hulp van het dissidente CDA-raadslid Cees Bos.


Voor het eerst was er in de stad een fundamenteel debat over nut en noodzaak van nieuwbouw van grote gebouwen. Het 90 meter hoge Stadskantoor voor gemeenteambtenaren (oppervlakte: 64 duizend vierkante meter) dat recentelijk is verrezen bij het Centraal Station - zo'n plan zou er nu nooit meer doorheen zijn gekomen.


Op meer fronten is de discussie losgebarsten. Vorige week kondigde de provincie Utrecht als eerste provincie aan dat zij de helft van alle geplande kantorenbouw geschrapt wil zien; tot woede van de meeste Utrechtse gemeenten. Die hebben geen zin in deze bemoeienis die hun miljoenen aan inkomsten kan kosten. Het is opvallend dat nu juist in en rond Utrecht aan de rem wordt getrokken. Met zijn centrale ligging en relatieve welvaart heeft de stad een leegstandspercentage onder het landelijke gemiddelde. Volgens de provincie Utrecht is ingrijpen noodzakelijk. Terwijl op haar grondgebied 1 miljoen vierkante meter kantoorruimte leeg staat, blijven sommige gemeenten maar doorbouwen.


Ook sommige ontwikkelaars vinden het tijd voor een pas op de plaats. 'Het is heel lastig voor gemeenten om ingezette bouwplannen terug te draaien', zegt woordvoerder Tommie Dijstelbloem van ASR Vastgoedontwikkeling. 'Het is wel zinvol even te stoppen: nieuwbouw leidt tot concurrentie met bestaande bouw en nog meer leegstand.' Wat ASR betreft wordt ook de bouw van winkelruimte op deze manier beperkt. Het bedrijf zelf wil alvast een aanzienlijk deel schrappen van het te bouwen Vinex-winkelhart Leidsche Rijn Centrum. Een kleiner winkelcentrum zonder leegstand is veel aantrekkelijker dan een groter centrum met lege etalages, zegt de ontwikkelaar. 'De plannen zijn in 2007 gemaakt. Toen stond de bank Lehman Brothers nog overeind en moest de iPad nog worden uitgevonden waarmee nu zo lustig wordt geshopt op internet.'


Als eigenaar van het monumentale postkantoor op de Neude staat ASR bovendien 'heel positief' tegen de bibliotheek in 'dit icoon van de stad'. 'Een dergelijke publieksfunctie zou daar erg tot zijn recht komen.'


De eigenaren van leeg of leegkomend vastgoed blijken in de rij te staan om de nieuwe Utrechtse bibliotheek onderdak te bieden. GroenLinks-voorman Rottier: 'Dat biedt de gemeente een goede onderhandelingspositie.'


Eerst moeten de Utrechtse bibliotheek en het filmhuis 't Hoogt hun verdriet zien te verwerken over het niet doorgaan van het complex waarvoor ze jarenlang hebben gestreden. Zij vinden dat de beslissing van de raad de stad cultureel op achterstand heeft gezet.


Rottier belooft nog dit jaar een beter en zeker ook goedkoper plan. Dat net deze week het nieuws kwam over de slechte financiële positie van boekhandel Polare, in Utrecht gevestigd in het gebouw aan de Oudegracht naast de huidige bibliotheek, biedt kansen. 'Dat zou toch een prachtige uitbreidingsmogelijkheid kunnen zijn?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden