Nieuws

Utrechtse artsen plaatsen voor het eerst in Nederland een kunsthart bij ernstig zieke patiënt

Artsen van het Universitair Medisch Centrum (UMC) Utrecht hebben voor het eerst in Nederland een kunsthart geplaatst bij een patiënt. De 54-jarige man leed aan ernstig hartfalen en kon niet langer wachten op een donorhart.

Ellen de Visser
Artsen van het UMC Utrecht bezig met het plaatsen van het eerste kunsthart in Nederland. Beeld UMC
Artsen van het UMC Utrecht bezig met het plaatsen van het eerste kunsthart in Nederland.Beeld UMC

De behandeling is nog experimenteel maar cardiologen verwachten dat de hartprothese in de toekomst voor meer acute, uitbehandelde patiënten levensreddend kan zijn. ‘Straks hebben we voor die groep hopelijk een hart op de plank liggen’, zegt hartlongchirurg Faiz Ramjankhan, die de operatie uitvoerde.

Het kunsthart pompt het bloed door het lichaam met twee motortjes. Die verhogen de druk in de met vloeistof gevulde ruimtes naast de twee hartkamers. Door die externe druk persen de hartkamers het bloed de longslagader en de aorta in. De motortjes worden van stroom voorzien via een kabeltje dat in de buikwand van de patiënt naar buiten komt en aan vier batterijen wordt gekoppeld. Die moeten na uiterlijk zeven uur weer worden opgeladen. Het hart kan zich aanpassen aan het gedrag van de gebruiker: zodra de patiënt beweegt, gaat het sneller pompen.

Emotioneel

Chirurg Ramjankhan ging met een team uit zijn ziekenhuis twee keer op stage naar de Franse producent van het kunsthart. De operatie, die hij anderhalve week geleden uitvoerde, was emotioneel, vertelt hij. ‘Ik ben hartchirurg geworden omdat ik het hart een mooi orgaan vind en nu moest ik iets doen wat tegen mijn natuur ingaat: het hart wegknippen en vervangen door een stuk techniek. Pas toen ik de patiënt een paar dagen later sprak op de ic, viel de druk van me af.’

De patiënt, die een technische achtergrond heeft, had zich vooraf stevig in de materie verdiept, vertelt zijn cardioloog Linda van Laake. ‘Hij had er vertrouwen in. Maar hij had ook geen alternatief. Hij behoort tot de groep patiënten die we tot voor kort aan hun lot moesten overlaten.’ De man ging de laatste tijd hard achteruit, hij kon alleen nog maar hele kleine stukjes lopen en in de stoel zitten, aldus Van Laake.

Zonder ingrijpen zou hij zijn overleden, alleen een harttransplantatie had hem kunnen redden. Maar omdat hij een bijkomende aandoening heeft, kwam hij daar (nog) niet voor in aanmerking. Er zijn maar zo weinig donorharten beschikbaar (er is een wachttijd van jaren) dat kandidaten daarvoor streng worden geselecteerd. Een steunhart was voor deze patiënt geen optie: zo’n implanteerbare pomp ondersteunt alleen de linker hartkamer. Bij hem waren beide hartkamers er slecht aan toe.

Het kunsthart dat deze maand voor het eerst bij een Nederlandse patiënt is geplaatst. Beeld UMC
Het kunsthart dat deze maand voor het eerst bij een Nederlandse patiënt is geplaatst.Beeld UMC

Tijd kopen

Het Franse kunsthart werd acht jaar geleden in Parijs voor het eerst in een mens geïmplanteerd. In de eerste jaren overleed een aantal patiënten ten gevolge van technische problemen. Nu de techniek is verbeterd, heeft de producent een internationaal klinisch onderzoek opgezet bij patiënten met een eindstadium van hartfalen. De langst levende patiënt heeft twee jaar met het kunsthart geleefd.

Tijd kopen, dat is het achterliggende idee, zegt cardioloog Van Laake: het kunsthart dient als overbrugging tot er alsnog een donorhart beschikbaar is. Maar in Utrecht hopen de artsen op meer. Van Laake: ‘Van steunharten dachten we aanvankelijk ook dat ze maar een paar jaar mee konden, maar wij hebben hier patiënten die er al tien jaar mee rondlopen. We voorzien dat het met het kunsthart ook die kant op gaat.’

Het kunsthart kost 210 duizend euro, de zorgverzekeraar van de patiënt heeft meebetaald. Dat klinkt als een enorm bedrag, zegt de Groningse hoogleraar cardiologie Rudolf de Boer, niet betrokken bij het internationale onderzoek. ‘Maar bij veel dodelijke ziektes gaat de vlag uit als je twee jaar extra kunt kopen, dus we mogen dit best spectaculair noemen. Dure kankermedicijnen geven soms maar een paar maanden levensverlenging.’

null Beeld

Pioniers

Als de onderzoeksresultaten gunstig zijn, kan het kunsthart voor een groep ernstig zieke hartpatiënten een oplossing worden, verwacht ook De Boer. ‘Uiteindelijk zijn patiënten het beste af met een harttransplantatie. Wie het eerste jaar overleeft, heeft dan een prognose van tien tot twintig jaar. Maar er zijn patiënten die daar niet op kunnen wachten, of die niet voor een transplantatie in aanmerking komen. Als we niets doen, overlijden ze.’

Wetenschappers experimenteren al sinds de jaren dertig van de vorige eeuw met mechanische vervanging van een ernstig ziek hart; de Nederlandse internist Willem Kolff was een van de pioniers. De eerste kunstharten faalden: patiënten overleden snel of kregen ernstige infecties of bloedstolsels. Het enige, Amerikaanse, model dat nu op de markt is, werkt op een uitwendige (en lawaaiige) luchtdrukpomp die de patiënt in een rugzak moet meedragen en die via twee slangen op het hart is aangesloten. Voor zover bekend zijn er twee Nederlanders die dat kunsthart de afgelopen jaren in het buitenland hebben gekregen.

De binnenkant van dat model is van niet-natuurlijk materiaal, waardoor er meer kans is op grote, soms fatale problemen met de bloedstolling, legt Ramjankhan uit. Het Franse kunsthart, gemaakt van kunststof, is geavanceerder en aan de binnenkant bekleed met cellen uit het hartzakje van een rund. Doordat het bloed alleen maar in contact komt met biologisch materiaal is er veel minder kans op stolsels.

Aeson

De Franse producent heeft het hart Aeson gedoopt, naar een koning uit de Griekse mythologie die zijn bloed liet vervangen door toversap en daarmee zijn jeugd terug kreeg. De Nederlandse patiënt verheugt zich erop dat hij straks eindelijk weer naar buiten kan en kan fietsen, zegt cardioloog Van Laake. Hij was al na twee dagen van de ic af, nu werkt hij aan zijn conditie en leert hij hoe hij de batterijen moet vervangen die hij straks in een schoudertasje zal meedragen. Voor Kerst wil hij thuis zijn, dat gaat hij volgens zijn artsen gemakkelijk halen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden