Utrechts feest is 'rommelig huwelijk'

De Vrede van Utrecht maakte een einde aan twee eeuwen oorlog en legde de basis voor het huidige Europa. Wel jammer dat haast niemand weet wat de stad nu te vieren heeft.

UTRECHT - De zwarte antieke koets in het Utrechts Archief schudt vervaarlijk. Op de muur erachter zijn prenten geprojecteerd van het Utrechtse centrum rond 1713. Verderop staat een royale feesttafel met een piramidevormige stapel plastic fruit. Europese diplomaten maakten er blijkbaar tijdens de vredesonderhandelingen een dolle boel van in de stad, met grootste feesten en partijen.


De tentoonstelling moet de geschiedenis tastbaar maken en dat is nodig ook, want niemand heeft op school geleerd wat de Vrede van Utrecht inhoudt. De stad trekt alle registers open om te bewijzen hoe belangrijk die gebeurtenis was: 300 jaar geleden won op 11 april in Utrecht voor het eerst in de geschiedenis de diplomatie het van de veldslag, heet het.


En dat viert Utrecht groots. Koningin Beatrix komt vanavond naar het openingsconcert met de Nederlandse Bachvereniging en violiste Janine Jansen in de Domkerk. Zaterdag wordt op het tunneldak van de A2 het openingsspektakel 'De Slag om de Vrede' gehouden met theater, vuurwerk en muziek van Junkie XL door het Metropole Orkest. Tot september dit jaar zijn er tientallen uiteenlopende evenementen; in de musea, maar ook in de buitenwijken.


Vlaggetjes

De binnenstad hangt vol vlaggetjes en boekhandels hebben leesplankjes neergezet met publicaties over de Vrede van Utrecht. Serieuze historische werken, maar ook stripboeken. 'Het begint te leven', zegt een boekhandelaar, wijzend op de geslonken stapels. Vooral in zulke winkels zijn veel mensen te vinden die precies weten te vertellen waarover het gaat.


'Ik heb het concert op de A2-tunnel op Facebook geliked', zegt een blonde vrouw. Maar even zoveel inwoners zeggen geen weet te hebben van het jubileum van de Vrede van Utrecht. Een vrouw die een sigaret rookt voor een winkel lacht verontschuldigend: 'Dit is mij te ingewikkeld.'


De doelstelling van de gemeente is behoorlijk ambitieus: het versterken van 'de internationale reputatie als stad van kennis en cultuur'. Utrecht had al jaren geleden bedacht hoe deze viering in 2013 het voorspel zou zijn van de kroning tot culturele hoofdstad van Europa in 2018. Maar voor die race is de stad eerder dit jaar afgevallen.


'Ontzettend jammer dat de Vrede van Utrecht niet een springplank is naar 2018', zegt directeur Peter de Haan van de Stichting Vrede van Utrecht. De wedstrijd mag dan zijn verloren, de ambitie blijft overeind, volgens hem.


Ook pech: Amsterdam trekt deze weken alle aandacht naar zich toe, met de opening van het Rijksmuseum en vieringen als die van 400 jaar grachtengordel. 'Amsterdam is veel beter in staat om dingen groots op de kaart te zetten', zegt de Utrechtse vastgoedman Broos Schnetz. 'Maar er blijft voor Utrecht genoeg aanleiding om deze historische gebeurtenissen te vieren met een prachtig cultureel programma.'


Niet iedereen is zo enthousiast. De viering van de Vrede van Utrecht zou te vaag zijn. De stichting is een 'eliteclubje zonder focus', een 'vergadercircuit', zo werd gemopperd. Dichter Ingmar Heytze noemde het een 'rommelig huwelijk', tussen 'De Vrede' en cultureel Utrecht.


'Het probleem van de Vrede van Utrecht is dat zij op te veel paarden tegelijk wedt: zowel op de hoge cultuur met grote evenementen als op de kleine initiatieven in de wijken', zegt Nathan Rozema, directeur van onderzoeksbureau Labyrinth en cultuurorganisator in de wijk Kanaleneiland. Er wordt 'te veel van boven af en te weinig vanaf de grond gewerkt', vindt hij.


Directeur Peter de Haan onderkent dat veel mensen het verhaal van de Vrede van Utrecht moeilijk te begrijpen vinden. Maar de viering heeft wel degelijk wortel geschoten in de stad, zegt hij. Veel bewoners, Utrechtse organisaties en kunstenaars zijn betrokken. 'We hebben wel tweehonderd partners in de stad.'


Het is de Vrede van Utrecht gelukt de historie tot leven te brengen, vindt De Haan. 'Het gaat over hoe je met elkaar leeft in een stad, hoe je conflicten kunt beheersen en de kunst van het sluiten van vrede. Daar kan iedereen wat mee.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden