Utrecht veroordeelt bioloog die in foto's knipte en plakte

De Universiteit Utrecht heeft een Nederlands-Indiase plantencelbioloog schuldig bevonden aan het manipuleren van gegevens in zeker vier wetenschappelijke artikelen, ondermeer in Cell en Nature. Pankaj Dhonukshe (1975) knipte en plakte buiten medeweten van collega's fotomateriaal zonder dat te vermelden.

Het academiegebouw van de Universiteit van Utrecht Beeld anp

De universiteit noemt Dhonukshe's manier van werken dinsdag in een bekendmaking ontoelaatbaar en een schending van de wetenschappelijke integriteit.

Directe gevolgen heeft dat niet. De Indiase bioloog vertrok begin 2013 uit Utrecht voor een baan in Gent, waarvoor hij een Europese ERC-beurs van 2 miljoen euro had gekregen. Op dat moment had hij ook een Nederlandse VIDI-beurs van 278.000 euro van NWO op zak.

De problemen met de afbeeldingen kwamen vorig jaar april aan het licht in een artikel in het vooraanstaande tijdschrift Cell, over het effect van groeihormonen op wortelgroei in de zandraket. Uiteindelijk werd dat artikel in november teruggetrokken op aandringen van de co-auteurs van Dhonukshe, van onder meer de universiteiten van Wageningen en Amsterdam.

Cell sprak in dat verband van 'vergissingen', hoewel de co-auteurs toen al de term 'manipulaties' gebruikten.

Nature
Vorig jaar deed een commissie van het landelijk integriteitsorgaan LOWI uitgebreid onderzoek naar de zaak, inmiddels ook rond een artikel in Nature. Utrecht liet ook nog aanvullend technisch onderzoek doen. De conclusies is dat Dhonukshe beeldelementen van verschillende proeven bij elkaar als één resultaat in artikelen gebruikte, meldt de universiteit nu. Daarbij gaat het om 10 van de in totaal 180 afbeeldingen in vier papers.

Dat is in strijd met de regels die bij publicatie gelden, zegt de Utrechtse rector Bert van der Zwaan in een toelichting. 'Als je zoiets al doet, moet je het zeker expliciet vermelden.' Wel is er volgens van der Zwaan een grijs gebied in het bewerken van beeldmateriaal.

Ernstig te betreuren
Plantencelbioloog Dhonukshe zelf zegt in een reactie het oordeel van de universiteit ernstig te betreuren. 'Het was illustratief bedoeld.' Hij erkent dat er vergissingen zijn geslopen in een aantal afbeeldingen, maar bestrijdt dat dat iets aan de conclusies van de publicaties heeft afgedaan.

De Wageningse celbioloog en Spinozaprijswinnaar prof. Ben Scheres, tweede auteur van de teruggetrokken Cell-publicatie, zegt dat zijn groep momenteel een aantal experimenten van die publicatie herhaalt in de hoop de conclusies te bevestigen.

Volgens de Universiteit Utrecht treft de co-auteurs geen blaam, aldus rector Van der Zwaan. 'De vraag aan een reeks experts was, had iemand dit redelijkerwijs kunnen opmerken. Het antwoord is nee, daarvoor is het te subtiel.'

Mede-auteurs
Co-auteur Bela Mulder, biomoleculair fysicus van het Amolf in Amsterdam, zegt vooral geschokt te zijn door de gevolgen die de kwestie voor sommige mede-auteurs heeft. 'Ik weet dat jonge onderzoekers aanstellingen zijn misgelopen, vanwege de teruggetrokken paper en alle heisa op internet er omheen.'

Dhonukshe, opgeleid in India, Duitsland, de VS en Nederland, gooide jarenlang wetenschappelijk hoge ogen met zijn onderzoek naar celgroei bij planten, die bijvoorbeeld van belang is bij het kweken van betere voedselgewassen. Na zijn ontslag op staande voet in Gent, vorig jaar april, heeft hij geen aanstelling meer als onderzoeker. Wat er met zijn ERC-grant gaat gebeuren, is onduidelijk. Dat geldt ook voor de NWO-beurs, aldus een woordvoerder van NWO.

 
Plantencelbioloog Dhonukshe zelf zegt in een reactie het oordeel van de universiteit ernstig te betreuren.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.