Utrecht mag ongewenste projectontwikkelaar weren

Gemeenten met nieuwbouwplannen hebben een belangrijke slag gewonnen in de strijd tegen grondspeculatie. Het Gerechtshof in Amsterdam oordeelde deze week in hoger beroep dat de omstreden constructie waarmee een particuliere grondeigenaar de gemeente bij de aankoop van bouwgrond buitenspel zette, niet door de beugel kan....

Vorig jaar stelde de rechtbank in Utrecht grondeigenaar De Bruyn nog in het gelijk. Hij had projectontwikkelaar Oostveen de opdracht gegeven om achttien huizen op zijn grond in de grote Vinex-wijk Leidsche Rijn te bouwen, tegen de zin van de gemeente in. Utrecht wilde dat verhinderen door zich te beroepen op de Wet Voorkeursrecht Gemeenten (WVG).

Die bepaalt dat eigenaren hun bouwgrond bij verkoop allereerst aan de gemeente moeten aanbieden. Dit moet grondspeculatie en prijsopdrijving tegengaan.

Grondeigenaar De Bruyn beriep zich destijds op het zogenaamde zelfrealisatie-artikel in de WVG. Dat bepaalt dat bewoners, als ze op eigen grond bouwplannen realiseren, niet verplicht zijn om die grond eerst aan de gemeente aan te bieden. De Utrechtse rechter stelde De Bruyn daarin aanvankelijk in het gelijk.

Onder het mom van 'zelfrealisatie' was De Bruyn met Oostveen overeengekomen om de projectontwikkeling samen ter hand te nemen. Pas op het moment van oplevering wilde hij zijn grond verkopen: niet voor de 20 gulden per vierkante meter die de gemeente wil betalen, maar voor 45 gulden.

De rechtbank in Utrecht keurde deze constructie vorig jaar goed, aangezien de bouwplannen in overeenstemming waren met de bestemming van de grond. Na de goedkeuring van de rechtbank deden Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag uit angst om de greep op nieuwbouwprojecten te verliezen, gezamenlijk hun beklag bij minister Pronk van VROM. Projectontwikkelaars zouden op grote schaal op particulier terrein kunnen gaan bouwen zonder zich om gemeenten te bekommeren. Een aanpassing van de WVG ligt inmiddels ter beoordeling bij de Raad van State.

Het gerechtshof laat 'zelfrealisatie' toe zolang er aan het bestemmingsplan is voldaan en de eigenaar een zakelijk risico neemt. Omdat van dit laatste geen sprake is in Utrecht, ontstaat er volgens het hof een 'verkapte verkoop' met als doel de WVG te ontduiken.

Ondanks de uitspraak van het hof is de gemeente nog niet van Oostveen af, want de ontwikkelaar is ook elders in Leidsche Rijn, ten westen van de stad Utrecht, actief. De bouw van de achttien huizen ligt stil, aangezien de gemeente weigert de riolering aan te leggen. Oostveens poging om de gemeente Utrecht via de rechter hiertoe te dwingen, mislukte vorige maand.

Ook de gemeente zegt een nieuwe rechtsgang niet te schuwen om een bouwstop of onteigening af te dwingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden