Ustad Baha'uddin

Spitsvondigheden bij dhrupadvertolker Baha'uddin.

Met zijn twee reusachtige, bolvormige resonatoren oogt de eeuwenoude rudra vina zo mogelijk nog imposanter dan de ervan afgeleide sitar, de langhalsluit die in handen van Ravi Shankar uitgroeide tot icoon van de klassieke Indiase muziek. Ustad Baha'uddin Dagar behoort tot de weinige Indiase musici die de antieke vina nog altijd bespelen. Zijn stijl is de dhrupad, het meest nobele genre van de Noord-Indiase klassieke muziek. Hij staat in een lange familietraditie van maar liefst twintig generaties dhrupadvertolkers en leerde het vak van zijn vader, de beroemde vinaspeler Ustad Zia Mohiuddin Dagar.


Anders dan de khyal en andere licht-klassieke stijlen is de dhrupad een toonbeeld van sobere ingetogenheid. De alaap - het metrumloze voorspel van elke raga - begint tergend langzaam, met wringende dissonanten die in trage glissandi naar verlossing lijken te zoeken. Heel geleidelijk doemen in het weefsel van golvende melodielijnen ritmische figuren op die uiteindelijk de overhand krijgen. Na een korte adempauze, waarin de bespeler van de pakhawaj (dubbelzijdige trommel) de vellen kan stemmen alvorens in te vallen, volgt het laatste en snelste deel van de raga, de jhala. Maar in tegenstelling tot het flamboyante vuurwerk dat we kennen uit de lichtere stijlen van de Hindoestaanse klassieke muziek, springen dhrupadvertolkers ook dan nog steeds spaarzaam om met de noten.


Nadat Baha'uddin zondagmiddag het publiek in de goed gevulde zaal van Rasa met zijn bezwerende alaap eerst in een soort collectieve droomtoestand had gebracht, loodste hij de aanwezigen behoedzaam terug naar een 'normaler' niveau van bewustzijn door een verkwikkende, ritmische dialoog aan te gaan met slagwerker Sandip Battacharya, waarbij de subtiele spitsvondigheden speels heen en weer vlogen. De onverwacht grote opkomst bij dit toch onversneden klassieke concert was bovendien een opsteker voor de programmeurs van wereldmuziekpodia als Rasa, die zich geconfronteerd zien met een tijdgeest waarin de aandacht steeds verder lijkt te verschuiven in de richting van dansbare crossovers.


Rasa, Utrecht 26/2


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden