Uruguay wordt voor inwoners een wietwalhalla: zes vragen

Loopt Nederland nu achter?

Eindelijk is het zover: in Uruguay is de staatswiet vanaf woensdag voor een spotprijs te koop, gewoon bij de apotheek. Uruguay is daarmee het eerste land ter wereld dat alle stadia van de teelt, distributie en verkoop legaliseert. De wietwet werd in 2013 al aangenomen. Waarom heeft het zo lang geduurd? En waarom hebben zich maar 5.000 Uruguayanen aangemeld als gebruiker?

Twee 'gebruikers' hebben cannabis gekocht bij de apotheek in Uruguay. 'Shaka bra!' Beeld afp

Wat houdt de Uruguayaanse wietwet in?

Op 11 december 2013 ging de senaat akkoord met een wet die de productie, verkoop en consumptie van marihuana in Uruguay volledig reguleert. De wiet wordt verbouwd op een plantage in de buurt van de hoofdstad Montevideo, maar de exacte locatie is geheim en de plek wordt beveiligd door militairen.

De consument kan de wiet kopen in reguliere apotheken (apotheekhouders met gewetensbezwaren mogen weigeren), in pakjes van 5 en 10 gram. Daar hoeven ze slechts 1,12 euro per gram voor te betalen, in de hoop de illegale markt het gras voor de voeten weg te maaien. Consumenten mogen de wiet ook zelf kweken. Per huishouden mogen er zes planten worden gekweekt, met een maximale oogst van 480 gram per jaar. Daarnaast zijn er de 'sociale cannabisclubs', waarin 15 tot 45 leden samen maximaal 99 planten mogen kweken.

Hoe revolutionair is dat?

Behoorlijk. De cannabisketen is ook in enkele staten in de VS volledig gereguleerd, maar Uruguay is het eerste land. Canada is de volgende, vanaf juli 2018. Mexico heeft het medicinale gebruik van cannabis vorige maand gelegaliseerd en ook in landen als Colombia en Chili wordt er uitvoerig over gesproken. In andere delen van de wereld (voornamelijk in Azië en noordelijk Afrika) is het strafbaar om zelfs maar een kleine hoeveelheid te bezitten.

Loopt Nederland dan achter?

In het uitgesproken liberale Nederland wordt verkoop aan de voordeur gedoogd, maar is de teelt en transport van hennep en hasjiesj nog verboden. Dat zou kunnen veranderen: in februari ging de Tweede Kamer akkoord met de wietwet van D66, waardoor ook de 'achterdeur' wordt gereguleerd. In de Eerste Kamer hebben de partijen die voor deze wet stemden echter geen meerderheid. Omdat nieuwe regels voor softdrugs heel goed een onderwerp voor uitruil kunnen zijn bij de kabinetsformatie en de VVD daarna in de Eerste Kamer wél voorstemt, is het nieuwe beleid een feit.

Waarom heeft de uitvoering van de wet in Uruguay zo lang geduurd?

Teelt thuis en binnen social clubs was al langer toegestaan, maar de regering heeft de commerciële verkoop heel voorzichtig uitgerold. Zo is er een uitgebreide bureaucratie die alles overziet, van de genetische code van de planten (zodat de wiet direct herkenbaar is als die in het buitenland opduikt) tot het percentage van de actieve stoffen in de bloemen. De Washington Post meldt dat internationale bankregels ook een drempel vormden, omdat die sancties kennen voor elk orgaan dat gelieerd lijkt aan drugshandel.

Sebastian Sabini, de leider van de parlementaire commissie voor drugs, zei in november 2016 tegen de Los Angeles Times dat het belangrijk was om het programma goed uit te werken zodat het als model kan dienen om in de toekomst ook andere drugs te legaliseren en daarmee de oorlog tegen drugs te beëindigen. 'Latijns-Amerika heeft daar enorm geleden.'

Is er veel interesse onder de Uruguayanen?

Van de 3,4 miljoen inwoners hebben zich er 5.000 laten registeren als gebruiker. De Uruguayanen staan dus niet te springen om zich als gebruiker te laten registreren, zelfs al garandeert de regering dat de gegevens van gebruikers, zoals die bij apotheken beschikbaar zullen zijn, niet inzichtelijk zijn voor werkgevers, verzekeraars of zelfs maar de politie. Bijna 7.000 mensen hebben zich als thuiskweker geregistreerd en het land telt 51 sociale cannabisclubs.

Wordt Uruguay nu een geliefde bestemming voor drugstoeristen?

Nee, de overheid doet zijn uiterste best om het roken van wiet zo saai mogelijk te maken. Er komen geen coffeeshops of andere plaatsen waar mensen samen een joint kunnen roken: de wiet wordt alleen in een ongezellige apotheek verkocht in het soort zakjes waar ook condooms in worden verpakt. Toeristen kunnen het spul niet krijgen, de apotheek verstrekt alleen aan inwoners van Uruguay die zichzelf daarvoor hebben opgegeven.

Om hun identiteit te bewijzen, moeten ze hun duim onder een scanner houden, waarna de apotheek in een database kan zien hoeveel marihuana de persoon in kwestie deze maand nog mag kopen. Op deze manier probeert de overheid te voorkomen dat smokkelaars de voorraden opkopen, om later over de grens te verkopen. Adverteren voor marihuana is ook verboden. Zelfs de twee bedrijven die geautoriseerd zijn om de apotheken te bevoorraden, mogen hun logo niet op de verpakking zetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.