nieuws

Urgenda stapt opnieuw naar rechter als kabinet klimaatdoelen niet aanscherpt

Als het kabinet niet snel laat weten hoe het dit jaar de zelf opgelegde klimaatdoelen gaat halen, stapt Urgenda opnieuw naar de rechter. Daarvoor waarschuwt directeur Marjan Minnesma. ‘Het moment dat we een dwangsom gaan eisen komt naderbij.’

Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, voor aanvang van de rechtszaak in mei 2018 tegen de Staat over terugdringing van de CO2-uitstoot. Beeld EPA
Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, voor aanvang van de rechtszaak in mei 2018 tegen de Staat over terugdringing van de CO2-uitstoot.Beeld EPA

De voorvrouw van de organisatie die Nederland sneller duurzaam wil maken, stelt op basis van berekeningen door experts dat Nederland dit jaar 8 megaton meer dan de toegestane 166 megaton broeikasgassen dreigt uit te stoten. Ze heeft premier Rutte een brief geschreven om hem op deze situatie te wijzen. ‘We hebben lang genoeg gewacht’, zegt Minnesma vandaag in een interview met de Volkskrant.

Zes jaar geleden bepaalde de rechter in de Urgenda-rechtszaak dat de overheid zich aan haar eigen klimaatbeleid en minimumnormen moet houden. Tot twee keer toe ging het Rijk ertegen in beroep, maar in december 2019 stelde de Hoge Raad Urgenda definitief in het gelijk.

Klimaatdoelen

Vanaf 2020 moet het Rijk zorgen dat Nederland minimaal 25 procent minder broeikasgassen uitstoot dan in 1990. In 2020 is dat dankzij corona, een warme winter en een lage gasprijs bijna gelukt. Maar in 2021 zal het kabinet volgens Minnesma zijn eigen doelen bij lange na niet halen. ‘8 megaton lijkt een kleine overschrijding, maar is het niet: de sluiting van de Hemwegkolencentrale leverde netto slechts 1 megaton minder uitstoot op. En het terugbrengen van de maximum snelheid naar 100 kilometer per uur verlaagde de CO2-uitstoot met 0,5 megaton.’

Er zijn veel maatregelen nodig, zegt Gerrit van der Veen, bijzonder hoogleraar milieurecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Iedereen is nu misschien gewend aan de maximum snelheid, maar dat soort stappen kost tijd en geld.’ Volgens hem heeft de staat voor de klimaatdoelen een lange adem nodig. ‘Maar iedereen, en zeker ook de staat met zijn voorbeeldfunctie, moet rechterlijke uitspraken naleven.’

Wereldprimeur

Daarom heeft Minnesma, die met haar klimaatoverwinning op de Nederlandse staat in 2015 een wereldprimeur had, een gesprek aangevraagd met premier Rutte. Ze wil weten hoe het kabinet die 8 megaton te veel CO2-emissie gaat reduceren, en wanneer echt een klimaatbeleid met visie komt.

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft het kabinet een groot pakket aan maatregelen ingezet. ‘Bijvoorbeeld het beperken van de productie van kolencentrales.’ Om de klimaatdoelen, ook die voor 2030, te kunnen realiseren, moet het nieuwe kabinet besluiten nemen over aanvullende maatregelen, zegt de zegsvrouw. Het huidige kabinet heeft daarom een onafhankelijke ambtelijke studiegroep ingesteld onder voorzitterschap van econoom Laura van Geest.

Nederland zou een voorbeeld moeten nemen aan Duitsland, vindt Minnesma. ‘Binnen een week nadat hun hoogste rechter oordeelde dat de Duitsers niet genoeg doen om een ontwrichtende klimaatverandering te voorkomen, komt de regering daar met een stevige verhoging van hun doelen.’

Dwangsom

In Nederland leverde Urgenda met ruim 800 energie-, zorg, wooncoöperaties, gemeenten, bedrijven, milieuorganisaties, wetenschappelijke instellingen een 54-puntenplan aan met oplossingen. ‘En nog worden de emissiedoelen niet gehaald. Het moment waarop we een dwangsom gaan eisen bij de rechter komt naderbij’, zegt ze.

Dat zou volgens hoogleraar Van der Veen een bijzondere stap zijn. ‘Ik ben vaak advocaat voor gemeenten of provincies. Als iemand de rechter vraagt om tegen een overheid een dwangsom op te leggen, gebruiken overheden vaak het argument dat dat niet nodig is. Ze zijn, als overheidsorganisatie, verplicht om het oordeel na te leven.’ Als het hier wel zo ver komt, is dat volgens hem de volgende stap in een ‘aaneenrijging van spektakel’. ‘Ik zit op het puntje van mijn stoel.’

Aanvankelijk wilde Urgenda juist geen dwangsom eisen. ‘Omdat het een constructieve rechtszaak van liefde was, bedoeld om iedereen in Nederland een gezonde toekomst te bezorgen. Maar ik krijg nu het gevoel dat we aan het lijntje worden gehouden’, aldus Minnesma.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden