'Uren wachten maakt niets uit'

Zondag gingen de Tunesiërs massaal naar de stembus, nu er echt iets te kiezen valt. Een eerbetoon aan hun Jasmijnrevolutie, een voorbeeld voor de Arabische wereld.

TUNIS - Twee lange rijen - links de mannen, rechts de vrouwen - slingeren zich over de speelplaats van lagere school De Sinaasappelbomen in Tunis. De gemiddelde wachttijd om hier te stemmen: twee à drie uur, in de brandende zon.


'Het maakt niets uit', zeggen vader en zoon Hamed (68) en Nabil Cherif (38). Ze staan achteraan in de rij en proberen van een streepje schaduw te profiteren. 'We hebben 23 jaar gewacht op dit moment, nu kunnen we nog wel een paar uur wachten. Je moet iets over hebben voor democratie.'


De opkomst voor de Tunesische verkiezingen van zondag, de eerste democratische test sinds de revoluties in de Arabische wereld, is overweldigend. Drie uur voor de sluiting van de stembureaus heeft al 70 procent van de stemgerechtigde Tunesiërs zijn stem uitgebracht, veel meer dan verwacht. De verkiezingscommissie ISIE, die van plan was de resultaten zondagavond al aan te kondigen, verwacht nu dat het tellen van de stemmen pas dinsdag zal worden afgerond.


Het contrast met de vorige vijf verkiezingen, onder de dictatoriale president Ben Ali, kan niet groter. Toen stond er nooit iemand aan te schuiven voor de stembureaus. Bijna niemand deed de moeite om zijn stem uit te brengen. De uitslag stond toch al vooraf vast.


Dit keer willen de Tunesiërs hun kans niet missen. Deze verkiezingen, waarmee een grondwetgevend parlement wordt verkozen, moeten de bekroning worden van de Jasmijnrevolutie, die op 14 januari tot de val van Ben Ali leidde. Ze moeten eerlijk en transparant zijn, een voorbeeld voor de rest van de Arabische wereld.


De veiligheidsmaatregelen in de achtduizend stembureaus zijn daarom erg omvangrijk. Ruim 14 duizend nationale en internationale waarnemers houden toezicht op het stemmen, en 42 duizend militairen zorgen voor de beveiliging. De kiezers moeten hun wijsvinger in paars-zwarte inkt dopen, die 72 uur blijft zitten. Ook moeten ze hun mobiele telefoon tijdens het stemmen afgeven. Zo kunnen ze hun stem niet fotograferen, wat het 'verkopen' van stemmen moet tegengaan.


Als een oude, bijziende man om hulp vraagt omdat hij zijn stembrief niet kan lezen, jaagt de voorzitter van het stembureau hem terug achter zijn scherm. Niemand mag de kiezers helpen, want dat zou hun stem kunnen beïnvloeden. Met tranen in zijn ogen geeft de man zijn stembrief ongebruikt terug.


'Ze zijn heel strikt', zegt Tweede Kamerlid Coskun Cörüz (CDA), die als waarnemer voor de Parlementaire Assemblee van de OVSE de verkiezingen controleert. 'In andere landen mocht ik als waarnemer filmen en fotograferen in de stembureaus, hier mag ik amper van mijn stoel komen. Ze zijn een beetje zenuwachtig. Dit is het laboratorium van de Arabische lente. Alle ogen zijn op hen gericht.'


Uit het Tunesische binnenland worden wat onregelmatigheden gemeld. Enkele politieke partijen hebben zondag sms'jes rondgestuurd, of druk uitgeoefend op analfabete kandidaten. Maar in het algemeen gaat alles zoals het hoort. 'Ze maken een heel toegewijde indruk', zegt Eerste Kamerlid en waarnemer Eric Smaling (PS).


Het is vooral afwachten wat er ná de verkiezingen gebeurt. Zullen alle partijen de resultaten accepteren? Hoe zullen seculiere partijen reageren op de vermoedelijke overwinning van de religieuze partij Ennahda, die volgens peilingen 20 tot 30 procent zal halen? En zal Ennahda woord houden en de vrouwenrechten respecteren?


'Het verloopt allemaal vlotjes, maar onderhuids is er wel angst', zegt Sabra Bano, waarneemster voor de ngo Gender Concerns International, die controleert of de vrouwenrechten tijdens de verkiezingen worden gerespecteerd. 'De conservatieve krachten lijken het over te nemen in de landen van de Arabische Lente. We weten niet waarheen dit zal leiden.'


De meeste Tunesiërs in de rijen voor de stembureaus zeggen te hopen dat geen enkele partij het overwicht krijgt in het parlement. Een grondige verdeling van de macht lijkt hen de beste garantie voor democratie en voor een evenwichtige nieuwe grondwet. 'Een mozaïek van partijen is het beste', zegt Khalid (50), die trots zijn paars-zwarte wijsvinger toont. 'Maar wat het resultaat ook is, het zal beter zijn dan vroeger.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden