Universiteiten willen de beurspromovendus terug

Universiteitskoepel pleit voor verschillende ‘promotietrajecten’. Het plan stuit op verzet bij vakbond en aio’s...

Universiteiten willen promovendi weer een beurs kunnen aanbieden in plaats van een baan. Nu krijgen assistenten in opleiding (aio’s) voor het maken van hun proefschrift vrijwel altijd een aanstelling voor vier jaar. Enkele jaren geleden werd het ‘bursalenstelsel’ zo goed als afgeschaft.

‘Alleen in Bosnië, Denemarken en Nederland zijn promovendi altijd als werknemer in dienst’, zegt Sijbolt Noorda, voorzitter van universiteitskoepel VSNU. ‘Internationaal wordt de promotiefase steeds duidelijker een onderdeel van het hoger onderwijs en juist minder van een onderzoekscarrière. Wij willen daarbij aansluiten.’

De VSNU stelt in een brief aan PvdA-minister Plasterk (Onderwijs) voor om verschillende ‘promotietrajecten’ mogelijk te maken. Noorda: ‘Soms is een promovendus meer een student, met alle rechten en plichten die daarbij horen. Soms is hij of zij meer een onderzoeker. Dan is en blijft de huidige werknemerspositie van de aio’s voor de hand liggen.’

De VSNU denkt dat de studentpromovendi vooral op hun plaats zijn in de nog te vormen graduate schools die Plasterk naar Angelsaksisch model bepleit. Daarin krijgen promovendi eerst gezamenlijk onderwijs. Pas in een latere fase sluiten ze zich aan bij een onderzoeksgroep. Maar de minister heeft zich voor de zomer nog uitgesproken voor behoud van de werknemersstatus van promovendi.

Volgens Noorda hebben vooral buitenlandse promovendi in Nederland ‘geen enkel belang’ bij het huidige aio-systeem. ‘Ze betalen sociale premies voor voorzieningen waar ze geen gebruik van maken.’

Het voorstel van de universiteiten voor student-promovendi ligt gevoelig. Pas enkele jaren geleden werden de bursalen juist afgeschaft. Hoogleraren klaagden dat het op de krappe arbeidsmarkt moeilijk was om promovendi met een beurs te werven. Bovendien oordeelde de Hoge Raad in 2006 dat er sprake was van rechtsongelijkheid: de ene promovendus kreeg voor vergelijkbare werkzaamheden wel een gewone aanstelling met pensioenopbouw en recht op wachtgeld, de ander moest genoegen nemen met een beurs.

Ondanks de uitspraak van de Hoge Raad stelde de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) twee jaar geleden vijftig beurspromovendi aan, zowel Nederlandse als buitenlandse kandidaten. Zij hebben de status van student gekregen.

Vakbond AbvaKabo FNV heeft een rechtszaak tegen de RuG aangespannen. ‘Die status van student houdt namelijk niets in’, aldus advocaat Ayse Simsek van de vakbond. ‘Ze doen hetzelfde als voorheen, maar dan met een ander etiket op hun voorhoofd. En het argument dat buitenlandse promovendi liever een beurs zouden hebben dan een baan, klopt niet. Vaak komen ze er pas tijdens hun promotie achter dat anderen veel betere arbeidsvoorwaarden hebben.’

Ook het Promovendi Netwerk Nederland (PNN) vindt het plan voor de student-promovendus ‘geen goede zaak’, zegt voorzitter Gertjan Tommel. ‘Het is vooral een manier om met minder geld méér promovendi te krijgen. Maar in plaats van te mikken op meer jonge onderzoekers, zouden universiteiten moeten zorgen dat promovendi beter worden begeleid. Nu haalt 30 procent de eindstreep niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden