'Universiteiten hebben zelf kleine studies verwaarloosd'

De universiteiten hebben de afgelopen jaren hun kleinere, kwetsbare studies te veel aan hun lot overgelaten. Dat is het verwijt van W....

JAN 'T HART

Van onze verslaggever

Jan 't Hart

AMSTERDAM

De universiteiten hadden geld van de rijkere studierichtingen naar de kleine armlastige studies moeten overhevelen, aldus Van Lieshout. Voor de kleinere studies krijgen de universiteiten minder geld van het rijk, omdat er minder studenten op afkomen.

Van Lieshout zegt dat de universiteitsbesturen onder zware druk staan, omdat er steeds minder geld komt van de overheid. 'Maar ze blijven zelf verantwoordelijk voor de interne verdeling van het geld', zegt hij. 'Ze hadden beter minder aan de bèta-studierichtingen kunnen geven om alfa-studies op peil te houden.'

Van Lieshout, die volgende week vrijdag afscheid neemt, zegt zich grote zorgen te maken over de mogelijke halvering van de Letteren in Amsterdam en de slechte conditie in het algemeen van faculteiten als Wijsbegeerte en Theologie. Vooral de Letteren hebben te maken met een forse daling van het aantal studenten.

De universiteiten zijn voor het grootste deel van hun budget afhankelijk van het rijk.

De minister van Onderwijs verdeelt het geld over de universiteiten voornamelijk naar rato van het aantal studenten. De universiteit verdeelt grosso modo het geld op dezelfde manier over de verscheidene faculteiten. Studierichtingen die steeds minder studenten trekken komen zo in de problemen.

De commissies-Vonhoff en -Staal concludeerden al eerder dat de Letteren en vooral de klassieke Letteren er zorgwekkend voor staan. Omvangrijke reddingsplannen zijn in de maak, maar voor sommige is het al te laat.

Van Lieshout zegt zelf altijd voor de wijsbegeerte en de theologie te hebben gestaan tijdens zijn zeventienjarige voorzitterschap van de Katholieke Universiteit Nijmegen. Deze baan verruilde hij vier geleden voor het voorzitterschap van de vereniging van universiteiten.

Van Lieshout, de nestor van het Nederlandse hoger onderwijs, heeft meer kopzorgen. Onder zijn bewind is het niet gelukt om met de minister van Onderwijs overeenstemming te bereiken over wie moet opdraaien voor de aan uitkeringen voor ontslagen personeel, de wachtgelden. Universiteiten hameren erop dat ze daarvoor te weinig geld krijgen van Ritzen.

De patstelling is volgens Van Lieshout ontstaan, omdat Ritzen weigert geld bij te dragen aan tekorten die het gevolg zouden zijn van slecht beleid van de universiteiten. Ritzen vindt dat de academies te weinig doen aan het voorkomen van wachtgelden.

Volgens het regeerakkoord moeten de universiteiten in de regeerperiode een half miljard gulden bezuinigen. Dat werd na zware protesten door Ritzen veranderd in bezuinigingen die tot 2003 zijn uitgesmeerd. Uit een potje van minister Zalm van Financiën kreeg Ritzen zelfs vijfhonderd miljoen gulden extra voor de wachtgelden.

De laatste maand van 1994 staat nog scherp in zijn geheugen. Door zijn handtekening te zetten onder een akkoord met de minister, waarin een collegegeldverhoging van duizend gulden werd voorgesteld, haalde hij de woede op de hals van een belangrijk deel van zijn achterban: de meeste voorzitters van de colleges van bestuur. Hij zou een verrader zijn. Daarbij kreeg na het kamerdebat op 21 december de vijfhonderd miljoen gulden een ander etiket. Het moest worden ingezet voor de verbetering van het onderwijs.

'Het was een vormfout', zegt Van Lieshout nu. 'Het akkoord zat goed in elkaar. De bezuiniging in deze regeerperiode ging van tafel en we kregen extra geld voor de wachtgelden. Ritzen wilde dat betalen door een collegegeldverhoging van duizend gulden. Dat is zijn zaak. '

Ruim een week later leed Van Lieshouts VSNU weer een nederlaag. De Tweede Kamer bepaalde dat de vijfhonderd miljoen gulden specifiek moest worden ingezet voor de verbetering van het onderwijs. 'Het idee dat we ineens kwaliteitsplannen moesten maken voor die vijfhonderd miljoen gulden kwam voor mij als een duveltje uit een doosje.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden