Universiteit en markt

DE vensters van de universiteit staan wagenwijd open. Gevolg is dat de markt er zijn invloed volop kan doen gelden....

Van een absolute scheiding tussen de domeinen van markt en wetenschap - zo die ooit heeft bestaan - is al geruime tijd geen sprake meer. De bijzondere leerstoel - waarvoor de universiteit zich door derden laat betalen - stamt bijvoorbeeld al uit 1905. Maar de laatste jaren zijn de relaties wel steeds inniger geworden.

Deze ontwikkeling heeft een steeds zakelijker bedrijfsvoering van de universiteit tot gevolg gehad. Een instelling die zich staande moet houden op de markt, kan immers niet worden geleid door amateur-bestuurders. De beroepsdecanen deden hun intrede, en de gemoedelijke, maar niet altijd doelmatige universiteitsraad werd vervangen door een inspraakorgaan zonder beslissingsbevoegdheid. En om de analogie met het bedrijfsleven te completeren, werden raden van toezicht geïnstalleerd waarin vertegenwoordigers van het bedrijfsleven zitting namen.

Sluitstuk van deze Werdegang is dat ook het academisch onderwijs steeds meer wordt afgestemd op de wensen van het bedrijfsleven. De vraag is of hiermee niet het bestaansrecht van de universiteit in het geding komt. Vroeger onderscheidde ze zich van de andere onderwijssectoren door haar betrekkelijke onafhankelijkheid en immuniteit voor de waan van de dag. In zowel het een als het ander dreigt nu fundamenteel verandering te komen.

Een universiteit die zich voegt naar de luimen van de markt, onderscheidt zich op termijn niet meer van een HBO-instelling. Misschien is er wel wat te zeggen voor zo'n geïntegreerd stelsel van hoger onderwijs, maar aan een dergelijke keuze moet wel een debat voorafgaan over de betekenis van academische vorming, en over de vraag wat de samenleving er voor over moet hebben om een onafhankelijke universiteit overeind te houden.

Nu spelen bij de ontwikkeling van de sector inhoudelijke overwegingen hoegenaamd geen rol. Het ministerie van Onderwijs toetst onderwijskundige vernieuwingen vooral aan hun budgettaire gevolgen. En binnen de nieuwe bestuurslagen van de universiteit overheerst de wens zoveel mogelijk op een multinational te gaan lijken. Een ongereglementeerde voortgang op deze weg zou er toe kunnen leiden dat er in Nederland op een zeker moment slechts in naam nog universiteiten zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden