Universele piraterijwet wekt woede

Een nieuw verdrag moet wereldwijd auteursrechten beschermen. Critici vrezen voor privacy en het vrije internet.

WOUTER KEUNING

In Polen, Ierland, Slovenië en Zweden leidde het voorgenomen verdrag al tot demonstraties, maar in Nederland bleef grootschalige ophef over de zogenaamde Anti Counterfeiting Trade Agreement (ACTA) tot op heden uit. Daaraan komt komende zaterdag een einde, althans als het aan verscheidene actiegroepen ligt. Zij roepen op tot demonstraties tegen ACTA, in Rotterdam en Amsterdam.

Het internationale verdrag, waarover sinds 2007 werd onderhandeld, wil wereldwijde wetgeving rond auteursrechten harmoniseren. Producenten van films, muziek, maar ook makers van mode en medicijnen moeten door het verdrag beter beschermd worden tegen de handel in namaak en andere inbreuken op intellectuele eigendomsrechten.

Besluit opgeschort

Op 1 oktober vorig jaar werd het verdrag al geratificeerd door onder meer Australië, de Verenigde Staten, Canada, Japan en Zuid-Korea. Eind januari volgde ondertekening door de meeste van de 27 Europese lidstaten. Nederland, Cyprus, Estland en Duitsland moeten hun zegen echter nog geven en Tsjechië en Polen hebben hun beslissing na recente protesten tijdelijk opgeschort. Alleen bij unanimiteit treedt het verdrag in werking.

De kritiek op het verdrag komt uit uiteenlopende hoeken en klinkt steeds luider. Piratenpartijen, politici, verontruste burgers, wetenschappers en burgerrechtenorganisaties vormen samen het groeiende leger van critici. Zij vinden dat het verdrag een inbreuk vormt op privacy van burgers, menen dat het in strijd is met het ideaal van een vrij en open internet en stellen dat het verdrag leidt tot censuur. Het anti-piraterijverdrag zou de aansprakelijkheid van internetaanbieders bijvoorbeeld verregaand uitbreiden. Zij zouden als gevolg van ACTA aangeklaagd kunnen worden voor rechteninbreuk door hun klanten. Ook zouden functionarissen op luchthavens met ACTA in de hand onbeperkt laptops, iPhones en andere apparaten mogen onderzoeken op mogelijk oneigenlijk gebruik van auteursrechtelijk beschermde muziek en films.

Of de soep zo heet wordt gegeten als ze wordt opgediend door de tegenstanders, is volgens voorstanders zeer de vraag. Wat hen echter bepaald niet helpt, is de grote geheimzinnigheid waarmee de onderhandelingen over ACTA de afgelopen ruim vier jaar gepaard gingen. Die vonden steevast achter gesloten deuren plaats en consumentenorganisaties en burgerrechtenbewegingen werden angstvallig buiten de deur gehouden. Conceptteksten die een aantal maal via lekken naar buiten kwamen, maakten tegenstanders bepaald niet minder sceptisch.

Geheimhouding

In Nederland legde verantwoordelijk minister Verhagen eind vorig jaar nog een wens van de Tweede Kamer naast zich neer om stukken van de Europese Commissie over het verdrag openbaar te maken. Ook het Europees Parlement had te maken met een eurocommissaris (Karel de Gucht) die het spel van geheimhouding met verve meespeelde.

In de VS schreven 75 hoogleraren in het recht een brief aan president Obama waarin ze geen spaan heel lieten van de 'intense en nodeloze geheimzinnigheid' die om de onderhandelingen hing. Verantwoordelijk ACTA-rapporteur van het Europees Parlement Kadir Arif legde zijn functie op 26 januari neer nadat de meeste Europese lidstaten het verdrag hadden geratificeerd. Hij hekelde het feit dat het Europees Parlement en burgerrechtenorganisaties buiten de onderhandelingen waren gehouden en kwalificeerde het hele proces als 'een maskerade'. Het Europees Parlement, dat in juni over ACTA moet stemmen, overweegt nu het verdrag voor die tijd nog voor te leggen aan het Europese Hof van Justitie.

'Niets verandert'

Pleitbezorgers van ACTA verwijzen alle kritiek naar het rijk der fabelen. Verhagen wees erop dat vertrouwelijkheid tijdens vergelijkbare internationale onderhandelingen zeer gebruikelijk is en dat openbaarmaking van deze informatie de reputatie van Nederland zou schaden. Eurocommissaris De Gucht liet in reactie op kritiek weten dat in 2010 al een eerste concepttekst openbaar werd gemaakt en dat de definitieve tekst nu al bijna een jaar bekend is. Hij beschuldigde tegenstanders van het verdrag vorige week bovendien van het misinformeren van het publiek en het bewust misinterpreteren van de inhoud van het akkoord. 'Dat wringt des te meer aangezien ACTA de bestaande regels binnen de Europese Unie niet verandert', aldus De Gucht.

De critici zijn niet onder de indruk en hopen ratificatie nu te voorkomen door mensen te mobiliseren. Zij voelen zich gesterkt door recente ontwikkelingen in de Verenigde Staten. Daar leidden soortgelijke acties tegen vergelijkbare wetten (SOPA en PIPA) onlangs tot uitstel van stemming in de Senaat. Zaterdag wordt in Amsterdam en Rotterdam duidelijk hoeveel hoop Nederlandse critici daaruit putten.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden