Unionisten reageren woedend op vredesplan N-Ierland

Tot hevige irritatie van de Britse premier Blair, hebben de Noord-Ierse Unionisten het afgelopen weekeinde vernietigend gereageerd op het Way Forward-plan dat de premier en diens Ierse collega Ahern vrijdagavond presenteerden....

Het plan leek mogelijkheden te bieden de decentralisatie van Groot-Brittannië, na Schotland en Wales, naar Noord-Ierland uit te breiden, en dat streven te verenigen met de unionistische eis van ontwapening van de IRA. Na een week van loodzware onderhandelingen, die lange tijd op niets leken uit te lopen, sprak Blair daarom opgetogen van een 'historische gebeurtenis'.

Het Brits-Ierse plan houdt in dat de Noord-Ierse Executive, die een deel van de bevoegdheden van Westminster moet overnemen, op 15 juli in het leven wordt geroepen, inclusief twee ministers van Sinn Fein, de politieke vleugel van de IRA. De IRA zou spoedig daarna moeten beginnen met het inleveren van wapens. In het plan zijn veiligheidsclausules ingebouwd, die ervoor zorgen dat, mocht een van de partijen de afspraken niet nakomen, zowel de Executive als de Noord-Ierse Assemblee - het nieuwe parlement - buiten werking worden gesteld.

Volgens Ken Maginnis, aanhanger van de harde lijn en vooraanstaand UUP-politicus die de afgelopen week betrokken was bij de onderhandelingen, bestond binnen de partij 'unaniem de overtuiging dat Tony Blair ons te elfder ure heeft verraden'. Het voorstel van de premier komt er volgens Maginnis op neer 'dat ons wordt gevraagd met onze blote voeten in het glas te springen'. Omdat de IRA formeel nog niet heeft ingestemd met ontwapening 'krijgen zij de vrije hand'.

Mede-havik Jeffrey Donaldson, die ooit het Goede Vrijdag-akkoord en plein publique verscheurde, noemde het voorstel 'een absolute schande'. 'De premier vraagt een democratische partij een regering te vormen met de vertegenwoordigers van een volledig bewapende terroristische organisatie.'

Blair reageerde zaterdag hevig geïrriteerd op de verwijten van de unionisten. 'Als zij deze kans niet pakken, wat zullen de mensen dan concluderen? Als we de route van meneer Donaldson volgen, is er geen Assemblee, geen ontwapening, geen vrede en ook geen toekomst. Dat is, vrees ik, de meedogenloze waarheid. Hun alternatief is terug te gaan naar waar we jaren geleden waren, en ik wil daar niet naar terug.

'Degenen die dit plan afwijzen, hebben wat uit te leggen. Dit plan biedt de zekerheid, dat als ontwapening niet plaatsvindt, de hele zaak wordt geschrapt. Dus het biedt volledige wettelijke veiligheid.'

Volgens Blair moet de Sinn Fein-belofte van ontwapening op haar waarde worden getoetst. 'Als dat niet gebeurt, overhandigen de unionisten Sinn Fein een enorme overwinning in de propaganda-oorlog. Dan kan die partij zeggen: ze hebben ons niet eens de kans gegeven om te ontwapenen. De schuld zou volkomen bij de unionisten komen te liggen. Weigering zou daarom tactisch gezien een eigen doelpunt van monumentale proporties zijn.'

Donaldson was niet onder de indruk van Blairs pleidooi. 'Het is een grap. Het is oneerlijk, onjuist en geheel onacceptabel. Ik heb in onze partij niemand ontmoet die bereid is dit te accepteren. Wij zullen geen regering vormen, voordat de IRA is begonnen met het inleveren van wapens. Dat is onze uiterste grens. Ik verwacht niet dat die zal veranderen. Wij zullen onze beloften niet breken, zoals de premier de zijne.'

Maginnis zei niet te verwachten dat Trimble de uit 850 afgevaardigden bestaande partijraad van de UUP bijeen zou roepen, om over het voorstel te stemmen. 'De partij zou zichzelf verscheuren. Als Trimble de Council bijeen roept en zou voorstellen dat we hiermee akkoord gaan, komen er grote problemen. We zouden totaal verdeeld zijn.'

De partijen hebben een kleine twee weken om hun achterban over de Weg Voorwaarts te consulteren, alvorens zij de Britse en Ierse regering moeten laten weten of zij ermee akkoord gaan. Verwacht wordt dat ook in het republikeinse kamp oppositie zal bestaan, met name vanuit de districten Tyrone en Zuid-Armagh, over de door de partijleiding kennelijk aanvaarde IRA-ontwapening.

Maar in tegenstelling tot de situatie bij de unionisten, lijken de politieke kopstukken binnen het nationalisme, Adams, McGuinness, Sinn Fein-voorzitter McLaughlin en anderen, wel op één lijn te zitten. Adams liet zich vrijdagavond al zeer enthousiast uit over het plan, en McLaughlin noemde het zaterdag 'de meest logische en beste deal' voorhanden. 'En ik hoop dat de unionisten zich dat realiseren. Wij hebben onze eigen problemen, maar we zijn vastbesloten van dit plan een succes te maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden