Unionist Trimble wil 'interne koude oorlog' beëindigen

Ruim een miljoen Noord-Ieren mogen vandaag stemmen over de samenstelling van hun eerste eigen volksvertegenwoordiging sinds 1972. UUP-leider David Trimble maakt een goede kans premier te worden....

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

David Trimble, leider van de grootste Unionistische partij in Noord-Ierland, de UUP, slaagde er nimmer in zichzelf als een visionair politicus te afficheren. Eerder was hij de verpersoonlijking van het Unionisme: negatief, altijd in de verdediging, navelstaarderig en argwanend. Een politieke zeurpiet, die altijd wel ergens spoken zag en slakken om zout op te leggen.

Maar afgelopen maandag, drie dagen voor de historische verkiezingen voor de nieuwe Noord-Ierse Assemblee, stond een nieuwe Trimble op. Opeens was daar een moedig politicus, die het waagde zijn belangrijkste verkiezingsspeech Vision of the future te noemen. En die in die toespraak strooide met woorden als 'tolerantie', 'constructief', 'respect' en 'partnerschap', dat alles verbazingwekkend genoeg jegens de gematigde nationalisten.

Veel Unionisten, de groepering voor wie de band met Groot-Brittannië heilig is, wisten niet wat ze hoorden. De protestanten waren gewend aan kreten als 'No Surrender', 'Not an inch' en 'What We Have We Hold'. Constructieve samenwerking met de nationalisten, die eenwording met Ierland voorstaan, stond altijd in scherp contrast met die uitgangspunten.

Bij de verkiezingen van vandaag is Trimble's nieuwe, positieve unionisme een van de opties. De leider legt daarmee zijn hoofd moedig op het politieke hakblok. Voor het eerst lijkt hij vooruit te lopen op een aanzienlijk deel van zijn eigen troepen, in zijn pogingen een einde te maken aan de 'interne koude oorlog in Ierland', zoals hij het maandag omschreef.

Het begin april gesloten 'Verdrag van Goede Vrijdag' over de toekomst van Noord-Ierland, dat op 22 mei door 71 procent van de Noord-Ieren werd gesteund, heeft het Unionisme hevig verdeeld. De kleinere Unionistische partijen DUP en UKUP waren van meet af aan tegen, maar ook binnen Trimble's eigen UUP barst het van de 'Paarden van Troje'. Zo waren zes van zijn tien parlementsleden tegen ondertekening. Van de kandidaten die de UUP vandaag in het veld brengt, zijn er zeker vijf en misschien wel tien niet gelukkig met het Verdrag.

Voor veel Unionisten geldt Trimble als een verrader die de principes van het Unionisme in de uitverkoop heeft gedaan. De leider zelf gokt erop dat de kiezer, en met name de jongere kiezer, hem vandaag een mandaat zal geven om de oppositie binnen zijn partij te weerstaan en de UUP op een ander, positiever spoor te zetten.

Het eerste signaal van Trimble's positiewijziging kwam in maart toen hij, samen met Seamus Mallon van de gematigd nationalistische SDLP, een bezoek bracht aan Poyntzpass, waar protestantse terroristen twee vrienden, een protestant en een katholiek, hadden vermoord.

De overweldigende steun voor het vredesverdrag tijdens het referendum van 22 mei, overtuigde Trimble ervan dat zijn partij zich niet langer achter barricades van conservatisme en wantrouwen kon blijven terugtrekken - hoewel 45 procent van de Unionisten tégen het verdrag stemde.

Het gevecht dat Trimble is aangegaan, wordt in Noord-Ierland al 'de oorlog om de ziel van het unionisme' genoemd. Mogelijk mag Trimble die oorlog straks aanvoeren vanuit een sterke positie, namelijk die van de nieuwe Noord-Ierse premier. Dinsdag wordt daarover in de nieuwe Assemblee gestemd. De belangrijkste gegadigde voor de baan van vice-premier is John Hume, de leider van de SDLP en de vader van het vredesproces.

Het succes van Trimble's nieuwe lijn hangt in sterke mate af van twee dingen. De 'anti's' mogen niet meer dan dertig van de 108 zetels veroveren. Gebeurt dat wel, dan zijn zij in staat de politieke processen in het parlement - en met name de instelling van de 'grensoverschrijdende lichamen' - te frustreren en vertragen.

Het tweede belangrijke punt is dat de IRA eindelijk het inleveren van wapens minstens bespreekbaar maakt. Want de kans is groot dat Trimble in zijn nieuwe kabinet straks minstens twee leden van Sinn Fein zal moeten opnemen. Trimble als politieke baas van Gerry Adams en Martin McGuinness is op zichzelf al een surrealistische nachtmerrie voor veel unionisten. Maar als de ministers Adams en McGuinness ook nog een zwaar bewapende IRA achter zich weten, zou dat Trimble's positie onmogelijk maken.

Andere mijnenvelden die Trimble moet oversteken zijn die van de vrijlating van gevangenzittende terroristen en de netelige kwestie van de Oranjemarsen. Over veertien dagen vindt in Drumcree weer de jaarlijkse beproeving van de mars door de katholieke Garvaghy Road plaats: dat wordt waarschijnlijk de eerste lakmoesproef voor premier Trimble.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden