Unieke architectuur verwoest

In Timboektoe, een stad van eeuwenoude islamitische geschiedenis in het noorden van Mali, voltrekt zich een culturele ramp. Gewapende strijders van de islamistische beweging Ansar Dine zijn dit weekeinde begonnen met het vernietigen van alle erfschatten die zij als 'afgoderij' beschouwen.

VAN ONZE CORRESPONDENT KEES BROERE

NAIROBI - Niemand blijkt in staat deze fundamentalisten tegen te houden. Tot nu toe zouden drie mausolea van lokale islamitische heiligen en zeven islamitische graven zijn verwoest. Ansar Dine dreigt ook de beroemde moskeeën van Timboektoe met de grond gelijk te maken. 'Wij onderwerpen ons aan godsdienst en niet aan de internationale opinie', aldus Oumar Ould Hamaha, een woordvoerder van Ansar Dine.

Al sinds de 12de eeuw geldt de vroegere handelsstad Timboektoe als een belangrijk knooppunt van Afrikaanse culturen. Voor de Afrikaanse geschiedenis is Timboektoe van onschatbare waarde. Behalve over unieke moskeeën, mausolea en graven beschikt de stad ook over eeuwenoude islamitische manuscripten.

Onlangs plaatste de VN-cultuurorganisatie Unesco Timboektoe op de lijst van cultureel werelderfgoed dat in direct gevaar is. Ansar Dine zegt erop uit te zijn in heel Mali de islamitische wetgeving in te voeren. De beweging heeft banden met Al Qaida. Onder de mensen die de culturele schatten vernietigen zouden ook buitenlanders zijn.

'Velen van ons moeten toekijken terwijl zij een mausoleum vernietigen', zo verklaarde een anonieme plaatselijke journalist. De verwoesting zou deels met pikhouwelen gebeuren. 'Het doet pijn. Deze waanzinnige lieden hebben wapens, we kunnen niets uitrichten. Maar zij zullen worden vervloekt, dat is zeker.'

Directeur-generaal Irina Bokova van Unesco heeft de geweldplegers opgeroepen, ook ten behoeve van toekomstige generaties, 'onmiddellijk' te stoppen met hun 'verschrikkelijke en onherroepelijke' acties. 'Er is geen enkele rechtvaardiging voor deze vernietiging', aldus Bokova.

Het huidige overgangsbewind in Bamako staat volstrekt machteloos. Diallo Fadima Touré, de interim-minister van Cultuur en Toerisme, heeft de hulp van de VN ingeroepen om het culturele erfgoed in het Noorden te beschermen. De regering spreekt van een 'verwoestende furie, vergelijkbaar met oorlogsmisdaden'.

De verwoestingen in Timboektoe doen denken aan de vernietiging in 2001 van Boeddhabeelden uit de zesde eeuw in het Afghaanse Bamiyan. De Taliban, die destijds de macht in het gebied hadden, verordonneerden de vernieting van deze boeddhistische erfschatten eveneens omdat sprake zou zijn van afgoderij.

Het noorden van Mali is sinds een maand of drie afgesneden van het bestuur vanuit de zuidelijke hoofdstad Bamako. Het waren eerst inheemse Toeareg-strijders van de beweging Azawad die voor het gebied de onafhankelijkheid uitriepen. Zij zijn inmiddels voor het grootste deel overvleugeld door Ansar Dine, dat heel Mali de sharia wil opleggen.

De chaos in het noorden is een direct gevolg van de staatsgreep die ontevreden lage officieren van de Malinese krijgsmacht eind maart in Bamako pleegden. Zij waren ontevreden over de aanpak van de Toeareg-rebellie, maar in de verlamming die na hun machtsovername ontstond, zagen de opstandelingen juist hun kans schoon om meer dan de helft van het land onder hun controle te brengen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden