Uniek nazi-vliegveld verscholen in de bossen

In WO II stegen vanaf Fliegerhorst Venlo de Duitse jachtvliegtuigen op om geallieerde bommenwerpers te onderscheppen. De belangrijkste restanten van het enorme complex worden nu opgeknapt....

De oude luchtverkeersleidingstoren, een grauwe betonkolos op vier poten met uitzicht op een bietenveld, wordt gebruikt als trainingsobject voor klimmers. Ook op de muur van de commandobunker daarnaast zijn grijppunten aangebracht. Welkom in de Klimtuin Fliegerhorst, ten oosten van Venlo, pal tegen de grens met Duitsland.

Fliegerhorst is het Duitse woord voor (militaire) vliegbasis. In de Tweede Wereldoorlog lag op de Groote Heide bij Venlo een omvangrijk nazi-vliegveld, 1780 hectare groot, dat zich zowel op Nederlands als Duits grondgebied uitstrekte. Verscholen in de bossen stonden honderd hangars en werkplaatsen. Het had twee startbanen van 1450 meter en een derde van 1200 meter lengte. In 1943 was het de thuisbasis van honderd Luftwaffe-vliegtuigen. Aan het eind van de oorlog is het vliegveld zwaar gebombardeerd door de geallieerden en grotendeels opgeblazen door de Duitsers bij hun vertrek.

Behalve de verkeerstoren en commandobunker zijn in de bossen nog meer restanten te vinden van wat destijds een van de grootste Europese vliegvelden was. Zoals de grote hangar in baksteen, tegenover een berkenbos, nu thuisbasis van een zweefvliegclub.

Langs de B221 in Duitsland staat verscholen tussen de bomen een oude booghangar. Wandelaars stuiten in de bossen regelmatig op muren en andere restanten van Fliegerhorst-gebouwen. Verderop, bij een parkeerplaats, staat een gedenksteen van Flugplatz Venlo, voor de slachtoffers: ‘Burgers, dwangarbeiders, Luftwaffe, RAF en US Army Air Force.’

‘Dit complex op Nederlands én Duits grondgebied is uniek in Europa’, meent Marcel Hogenhuis. Hij is voorzitter van de Förderverein Ehemalige Fliegerhorst Venlo, een Duits-Nederlandse vereniging die verder verval van de voormalige vliegbasis probeert te voorkomen. ‘Wij willen ook de historie van het gebied laten zien. Niet als toeristische attractie, maar ter herinnering aan de verschrikkingen van de luchtoorlog en de slachtoffers op en rond dit vliegveld.’

De Europese Unie en de provincie Limburg verlenen subsidie aan het Fliegerhorst-project, dat ruim honderdduizend euro gaat kosten. Daarmee worden de belangrijkste restanten van de vliegbasis, zoals verkeerstoren, commandobunker en booghangar, geconsolideerd. Ook komen er tweetalige informatieborden, een routebeschrijving en een expositie. Verder wordt een nieuw gedenkteken opgericht voor de gevallenen, precies op de grens van Nederland en Duitsland.

Bij de booghangar op Duits grondgebied zijn de activiteiten van de Förderverein al zichtbaar. Zeven enorme betonnen bogen staan tussen de bomen, overblijfselen van een hangar voor nachtjagers. Twee jaar geleden was de booghangar overwoekerd door struiken en nauwelijks te zien.

Het gebied was voor de oorlog militair oefenterrein met een oefenlandingsbaan. Vanaf 1940 breidden de Duitsers het vliegveldje enorm uit. De nazi’s stationeerden er Messerschmitt-, Junkers- en Heinkel-nachtjagers om geallieerde bommenwerpers op weg naar het Ruhrgebied te onderscheppen. Volgens Hogenhuis, die aan de Universiteit van Amsterdam afstudeerde op Fliegerhorst Venlo, zijn door jachtvliegtuigen van de basis minstens vierhonderd bommenwerpers neergehaald.

Er vertrokken ook Heinkel-vliegtuigen met de V1 onder de vleugel. De vliegende bommen werden boven de Noordzee losgelaten en richting Engeland gestuurd. In 1944 voerden de geallieerden tot driemaal toe zware bombardementen uit op de nazi-basis. Daarbij, en bij de aanvallen op de Maasbruggen, werd Venlo zwaar getroffen. Na het vertrek van de Duitsers hebben de Amerikanen de startbaan hersteld en de vliegbasis nog korte tijd gebruikt.

In de loop van de jaren is de vliegbasis langzaam verdwenen. Boeren ploegden grote delen om, gemeenten en burgers gebruikten de bakstenen uit de taxibanen voor huizenbouw. Maar inmiddels valt de verkeerstoren onder monumentenzorg. Hogenhuis: ‘We willen de laatste resten niet nog verder laten wegkwijnen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden