Uniek 'geheim debat' over belastingplannen

Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën heeft de leiders van zes oppositiepartijen uitgenodigd om woensdagavond achter gesloten deuren met VVD en PvdA te praten over de herziening van het belastingstelsel. De twee coalitiepartijen werden het maandag eens over een belastingplan dat ze aan de oppositie (SP, CDA, D66, CU, GroenLinks, SGP) willen voorleggen.

SP-leider Emile Roemer in gesprek met de pers. Hij gaat woensdag naar Wiebes om hem te vertellen dat hij het debat liever publiekelijk in de Tweede Kamer voert. Beeld anp

Uitgangspunten van dat plan zijn lastenverlichting, vereenvoudiging, werkgelegenheidsgroei door lagere lasten op arbeid en vergroening.

Dat bijna alle fractievoorzitters uit de Tweede Kamer in het geheim in een ruimte op het ministerie van Financiën over kabinetsvoorstellen debatteren, maakt de bijeenkomst uitzonderlijk in de parlementaire geschiedenis. Zowel van de kant van coalitie als de oppositie is er bijna niemand die gelooft dat de inhoud van het besprokene - de ingrediënten van een nieuw belastingstelsel - geheim blijft.

Wiebes maakt zijn samenhangende pakket van belastingvoorstellen niet op voorhand openbaar. Premier Mark Rutte zei daarover dat dit is om te voorkomen dat elke oppositiepartij alleen het voorstel steunt dat het beste bevalt. 'Daarmee wordt het plan verscheurd', stelt Rutte.
Binnen de coalitie klinkt nu een tweede argument om de gesprekken in beslotenheid te voeren: als het kabinet vooraf het plan bekendmaakt, voelt de oppositie zich mogelijk geschoffeerd. De indruk zou kunnen bestaan dat het voorstel een voldongen feit is en partijen die nodig zijn voor een meerderheid in de Eerst Kamer alleen nog 'bij het kruisje mogen tekenen'.

Om die reden namen de leiders van PvdA en VVD, Samsom en Zijlstra, het woord 'akkoord' niet in de mond toen ze maandag verklaarden onderling overeenstemming te hebben bereikt over de eerste herziening van het belastingstelsel in veertien jaar.

Spagaat binnen de VVD

In de strijd om een nieuw belastingstelsel speelt ook de meest besproken relatie van het Binnenhof een rol. Premier Rutte wil met het kabinet de eindstreep halen, maar wat wil fractieleider Zijlstra? Lees het hier (+).

PvdA-fractieleider Samsom en VVD-fractieleider Zijlstra in de Tweede Kamer op een archieffoto. Beeld anp

Geen dichtgetimmerd plan

Het stuk waarover de coalitie overeenstemming heeft bereikt, is 'geen dichtgetimmerd plan', verklaarde Wiebes vorige week al. Eerder is het een verzameling belastingonderwerpen waaraan de staatssecretaris keuzes heeft gekoppeld. 'Ik zoek draagvlak, dus moet er wat te kiezen zijn', is zijn adagium. Onderwerpen die naar verluidt de revue passeren zijn het tegelijk verlagen van de inkomstenbelasting en het verhogen van de btw, het belasten van vermogen, het stroomlijnen van het toeslagenstelsel, het reduceren van het grote aantal aftrekposten en e gemeentelijke belastingen.

Verschillende oppositiepartijen maakten gisteren duidelijk met welke intentie ze zich woensdagavond bij Wiebes zullen melden. Het CDA komt alleen om te praten, 'niet om te onderhandelen', liet CDA-leider Buma weten. 'Het onderhandelen moet in de Tweede Kamer gebeuren', vindt hij.

GroenLinks en D66 hebben vergelijkbare aarzelingen, maar de uitnodiging van Wiebes wel aanvaard. 'Wij zijn voorstander van openbaarheid', zegt een woordvoerder van GroenLinks, 'maar het is voor ons geen voorwaarde om te praten.'

De leiders van SP en ChristenUnie, Emile Roemer en Arie Slob, gaan in op de uitnodiging om te kunnen verklaren dat ze de 'achterkamertjesmethode' afkeuren. Slob eist dat Wiebes minimaal de hoofdlijnen van zijn plan openbaar maakt.

PVV-leider Geert Wilders is niet uitgenodigd. Wiebes is het afgelopen jaar bij alle fracties op bezoek geweest om hun wensen over belastingveranderingen te horen. Bij de PVV was de staatssecretaris niet welkom. Wilders zegt in plaats van steun 'fel verzet' toe.

Eind 2013 hanteerde het kabinet een vergelijkbare aanpak om tot een begroting voor het jaar erop te komen. Verschillende partijen gingen daarover met het kabinet onderhandelen, waarvan uiteindelijk D66, ChristenUnie en SGP overbleven; precies genoeg toen voor een meerderheid in de Eerste Kamer.

Nu hoopt het kabinet op steun van meer partijen. Niet alleen omdat die meerderheid in de senaat is weggevallen. Ook omdat een nieuw belastingstelsel dat minstens tien jaar mee moet een breder draagvlak vergt dan de begroting van een jaar. Daarom zullen ongeveer dertig deelnemers - fractievoorzitters, hun financiële specialisten en een deel van het kabinet - woensdagavond een plek achter de vergadertafel zoeken.

Staatssecretaris Wiebes van Financiën. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden