Uniek duo buitenbeentjes

Eindelijk gaat de surrealistische circustheater-voorstelling 'Hans was Heiri' van acrobaat Martin Zimmermann en muzikant Dimitri de Perrot ook in Nederland in première.

Dat lijkt leuk: even spieken achter de schermen, voorafgaand aan de circustheatervoorstelling van het Zwitserse duo Zimmermann & de Perrot. Een interview met de makers staat gepland na afloop, maar meekijken hoe het slangenmeisje, de komiek, de trapezewerkster, de acrobaten, de dansers en de dj zich warm draaien, levert bij circusartiesten vaak minstens zoveel informatie op. Bovendien willen we dolgraag weten hoe het werkt, dat huis met vier kamers dat 360 graden kan kantelen en waarin de artiesten als hamstertjes op hol slaan en als hagedissen aan het plafond kleven.


Maar artistiek leider Martin Zimmermann (42), acrobaat, kijkt alsof er naar staatsgeheimen wordt gevraagd. Nog nooit hebben ze een journalist toegelaten achter de schermen. 'Als je weet hoe het werkt, is het niet leuk meer. We koesteren het geheim van de illusie. We bedriegen graag.'


Dan verdwijnt hij, om twee uur later bijna onherkenbaar op het toneel terug te keren, als kleinste van het tableau de la troupe, maar wel de aanvoerder, in een slipjas, een strakke legging en een wit boordje. Razendsnel dribbelt hij over het podium, als een pinguïn met adhd. De komiek vouwt zich net zo gemakkelijk in allerlei doosjes als dat hij verdwijnt in de mouw van iemands jas of achter een voorbij wandelende toneeldeur. Met de motoriek van Charlie Chaplin, de mimiek van Buster Keaton en de flexibiliteit van een elastiekje zou Zimmermann het goed doen in slapstickfilms.


Geen wonder dat hij een tegenpool nodig heeft, iemand die de rust zelve is maar wel dezelfde droge humor koestert: Dimitri de Perrot (37), ook Zwitser. De Perrot - autodidact in muziek, compositie en draaitafels - is de zwijgende stemmingmaker van de voorstelling met de merkwaardige titel Hans was Heiri. (Die titel blijkt Zwitsers dialect en betekent zoveel als 'lood om oud ijzer'.) Jonglerend met lp's en meubilair op zijn draaitafels creëert de muzikant een dwingende soundtrack voor de zes uit het lood hangende performers.


Zimmermann en De Perrot ontmoetten elkaar twintig jaar geleden op een feestje. De Perrot stond achter de bar en Zimmermann wilde graag helpen. 'Maar niemand accepteerde zijn motoriek achter de toog', lacht De Perrot. 'Ze stuurden hem weg. We hebben er nog een foto van.' Zimmermann: 'Mijn hele leven voel ik mij al een outsider. In ons dorp hoorde ik er niet bij. Ik was altijd buiten naar de vogels aan het kijken. Ik kom uit een kaasmakersfamilie. Mijn vader zong, mijn moeder was hartstochtelijk fan van Fellini. Met haar heb ik al zijn films gezien. Mijn droom was klassiek: die betrof het circus dat ieder jaar neerstreek in ons dorp.'


De mannen leerden elkaar goed kennen toen Zimmermann een paar jaar later ontdekte dat De Perrot zich net als hij een buitenbeentje voelde. De Perrot: 'Ik stond graag aan de kant, deed nooit wat anderen van mij verwachtten. Daarom ben ik gaan draaien, eerst voor vrienden, toen in clubs. Ik heb zelfs ooit nog eens in Paradiso gedraaid. Op een obscure clubavond.'


Nu zijn ze de masters of ceremony van een surrealistische circustheateravond. Wie goed kijkt, herkent in Hans was Heiri het thema van de eenling versus het collectief. 'Iedereen wil uniek zijn, maar ook graag ergens bij horen. Hoe blijf je origineel als je andermans gedrag kopieert? Zijn we anders in het samenzijn of samen in het anders zijn?'


Wanneer het duo auditie houdt, weten de mannen zonder tekst en uitleg precies wie ze zoeken. Zoals de lange Mélissa Von Vépy, opgeleid aan de trapeze. 'Eerst leek ze wat vlak. Maar ze kwam tot leven toen we haar met een aktetasje op hakken lieten lopen.'


Soms zien ze iemand en hoeven ze elkaar maar aan te kijken om te weten: die missen we nog. Zo ging het met het Thaise slangenmeisje Methinnee Wongtrakoon, dat opgroeide in Zweden. Danser Dimitri Jourde ontmoetten ze na zijn optreden in een voorstelling van choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui. En Tarek Halaby komt van Parts, de dansschool van Anne Teresa de Keersmaeker; hij doceert pilates en gaat in Hans was Heiri halverwege hilarisch te keer als doorgedraaide yogaleraar. 'Dat is niet ver bezijden de waarheid', licht Zimmermann toe. Dan is er nog de 35-jarige Gaël Santisteva, die net als Zimmermann is opgeleid aan de beroemde Franse circusschool CNAC. Hij is 35 maar lijkt, grijs en kaal, 50. Dat die drie mannen in de voorstelling allemaal een baard dragen is toevallig. 'Dat kan morgen weer anders zijn.'


Ze zouden jaren kunnen rondtoeren met Hans was Heiri, zo'n succes is de prijswinnende voorstelling met het ronddraaiende huis. Eerder haalden ze het internationale podium met Gaff Aff, Öper Öpis en Chouf Ouchouf. Maar na maximaal drie jaar zullen Zimmermann en De Perrot de groep weer ontbinden, weten ze. Dan keren ze terug naar Zürich en creëren ze samen iets nieuws. 'We hebben vrouw en kinderen. Reizen is leuk, maar alleen om weer thuis te kunnen komen.'


Credit: Hans was Heiri van Zimmermann & de Perrot, 13-15/6, Carré, Amsterdam. zimmermanndeperrot.com en hollandfestival.nl


Extra: Festivalhit op Holland Festival

Voor het eerst sinds jaren programmeert het Holland Festival met Hans was Heiri weer een circustheatervoorstelling in Koninklijk Theater Carré. Niet toevallig aasde het tweejaarlijkse circusfestival Circo Circolo in Liempde voor 2014 ook op de Nederlandse première van deze festivalhit. Maar het Holland Festival heeft meer geld te besteden en kan door structurele subsidie langer vooruit boeken en internationaal coproduceren. Circolodirecteur Wim Claessen kent Zimmermann al vanaf het moment dat de jonge Zwitser in 1995 cum laude afstudeerde aan de beroemde circusopleiding CNAC in Frankrijk; sindsdien spreekt hij met hem over een optreden in Circolo, maar moet hij internationale coproducenten voor laten gaan. Hoewel met lede ogen, feliciteert Claessen het Holland Festival met 'zijn primeur': 'Ik vind het vooral een erkenning van de artistieke ontwikkeling van het circustheater dat het nu eindelijk in het Holland Festival staat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden