Uniek Amsterdams VOC-aandeel uit 1606 gevonden

Het Amsterdamse Stadsarchief heeft een uniek aandeel van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) gevonden, gedateerd 6 oktober 1606. Het is daarmee het tweede oudste bekende aandeel dat in Amsterdam is uitgegeven, aldus onderzoeker Harmen Snel die de geschiedenis van het stuk reconstrueerde.

VOC-aandeel Beeld Stadsarchief amsterdan

Het aandeel werd door Theunis Jansz in 1606 gekocht voor 600 gulden (nu zo'n 10 duizend euro). Hij streek de eerste jaren daarvoor een rendement van 10 procent op, vertelt Snel. Het aandeel werd vier generaties in de familie doorgegeven, tot Agnietje Nagel het in 1739 moest verkopen om de kosten van haar huis aan de Amsterdamse Herengracht te betalen.

In de jaren zeventig is in Amsterdam een aandeel gevonden dat nog iets ouder is, maar dat werd gestolen en bevindt zich nu in Duitsland, aldus Snel.

In 2010 stuitte geschiedenisstudent Ruben Schalk in het stadsarchief van Hoorn per toeval op het oudste VOC-aandeel, uitgegeven op 9 september 1606. Dat aandeel werd verstrekt door de VOC-kamer Enkhuizen.

Investeerders

De VOC, vaak de eerste multinational genoemd, deed voor het eerst een beroep op investeerders in 1602. Het bedrijf had geld nodig om schepen te bouwen en manschappen te werven om handel te drijven met Azië. In Amsterdam kochten dat jaar 1.143 particulieren - onder wie veel rijken, maar ook timmerlieden, winkeliers en huishoudsters - een aandeel.

Het bedrag schommelde van een paar honderd gulden tot enkele tienduizenden guldens. De investeerder kreeg dan een betalingsbewijs, dat een 'recipisse' werd genoemd. Omdat zo'n recipisse kon worden overgedragen of doorverkocht, wordt het beschouwd als de eerste vorm van een aandeel.

Het document werd volgens Snel na de verkoop in 1739 op een verkeerde plaats opgeborgen. 'Dat dit stuk nu pas is ontdekt in een niet eerder geïnventariseerd deel van het archief, is voor een deel te wijten aan een fout van de klerk destijds.'

Het Amsterdamse Stadsarchief exposeert het document van 6 tot 18 oktober in zijn Schatkamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.