Ultraorthodoxe joden moeten in Israël voortaan ook in dienst

Ultraorthodoxe joden moeten voortaan ook verplicht hun dienstplicht vervullen in het Israëlische leger. De Knesset, het parlement, heeft dat voor Israël historische besluit genomen.

Orthodoxe joden demonstreren tegen de invoering van de nieuwe wet. Foto afp

De dienstplicht voor de religieuze minderheid is jarenlang één van de grote politieke thema's geweest in Israël. Maar 67 van de 120 parlementariërs in de Knesset stemden vandaag in met de stapsgewijze invoering van de dienstplicht. 'Voor het eerst wordt een kwestie in de kern van het conflict in de Israëlische samenleving opgelost', liet minister Yaakov Peri na afloop weten.

Ongelijke verdeling
Mannen en vrouwen moeten in Israël op 18-jarige leeftijd het leger in. Ultraorthodoxe joden kregen tot nu toe op religieuze gronden vrijstelling. Dit was een doorn in het oog van seculiere joden, die het onrechtvaardig vonden dat orthodoxe joden zich mochten wijden aan bijbelstudie en dat andere jongeren wel het leger in moesten. Deze 'ongelijke verdeling van lasten' was een belangrijk strijdpunt in de verkiezingen van afgelopen januari. De partij Yesh Atid dankte een groot deel van haar winst aan de ontevredenheid in het land over de duizenden ultraorthodoxe dienstweigeraars.

De orthodoxe partijen in de Knesset hebben een wetswijziging echter lang tegengehouden, in ruil voor steun aan coalities. De vrijstelling gold sinds 1948. Toen profiteerden zo'n 400 mensen van de vrijstelling, maar tegenwoordig zijn dat er naar schatting 60.000.

Westerse waarden
De dienstplicht is voor ultraorthodoxe joden slechts een onderdeel van een veel grotere kwestie: integratie in de Israëlische samenleving. Het Charedische jodendom draait juist om het los zijn van het westerse, seculiere leven. De grootste zorg onder de ultraorthodoxe joden is dat er teveel invloed van buitenaf binnendringt door de dienstplicht.

Maar de weigering van de ultraorthodoxen is een politieke, en ook steeds meer een economische kwestie geworden. Ultraorthodoxe mannen werken meestal niet. Sommigen hebben banen of een bedrijfje in hun eigen gemeenschap, maar ze werken zelden ergens anders. In plaats daarvan wijden ze zich fulltime aan religiestudie. Inkomen komt veelal uit donaties van charedische joden in het buitenland en overheidssteun in de vorm van kinderbijslag. Charedische joden hebben doorgaans grote gezinnen. Het is niet ongebruikelijk om tien kinderen te hebben.

Volgens de nieuwe richtlijnen zullen per jaar nog altijd 1.800 van de meest belovende studenten aan ultra-orthodoxe tora-scholen voor het leven worden vrijgesteld van militaire dienst. Alle anderen hoeven pas in het uniform als ze 21 zijn, terwijl gewone dienstplichtigen dienen vanaf hun 18de. De ultra-orthodoxen krijgen bovendien de keuze tussen het leger en burgerdienstverlening. Willen ze geen van beiden, dan wacht er volgens de wet gevangenisstraf. Maar niemand weet hoe die kan worden uitgevoerd tegen de zin van een reeks prominente rabbijnen.

Betogingen
Anderhalve week geleden gingen nog 350.000 orthodoxe joden de straat op om te protesteren tegen het voornemen van premier Benjamin Netanyahu om de vrijstelling op te heffen. Ze eisten dat de regering-Netanyahu vasthoudt aan de vrijstelling van de dienstplicht voor orthodoxe jongeren. Orthodoxe joden maken ongeveer 10 procent uit van de Israëlische bevolking.

Ultra-Orthodoxe joden gingen 10 maart in New York de straat op als protest tegen de nieuwe dienstplichtregeling. Foto anp