Ultramoderne voetballer uit de oudheid

Lionel Messi, 24 pas, ontvangt vandaag voor het derde jaar op rij de Gouden Bal, als beste voetballer van de wereld. Tijd voor een stelling: 'de Vlo' is de allergrootste voetballer aller tijden.

Lionel Messi is niet alleen de beste voetballer van de wereld, hij is ook het kind dat altijd wil spelen. Messi zat ziekjes thuis vorige week, maar hij belde drie uur voor de bekerwedstrijd tegen Osasuna met de trainer, Guardiola. 'Ik wil meedoen.' Hij viel in en scoorde twee keer.


Nooit gebaart hij om een wissel, al staat het 5-0. Messi vraagt altijd om de bal, loopt altijd vrij, doet immer zijn best, is bijna nooit vervelend. Hij is de ultieme voetballer, die fantasieën tot leven wekt. Hoezo dan, geen leider? Zijn voetbal leidt.


En hij is dus de beste, bijna altijd. Niet alleen van 2009, 2010 en 2011, als hij vandaag de trilogie voltooit, maar van alle tijden. Hij dribbelt dribbels die eigenlijk niet kunnen bestaan, als uitvloeisel van onwaarschijnlijk talent. Hij schiet, combineert, zet aan, passt. Hij kopt zelfs. De grootste individualist is bovendien een geweldige teamspeler.


De Vlo uit Santa Fé wandelt soms ogenschijnlijk afwezig over het veld en is dan opeens vertrokken. Als een slang die een veldmuisje ontwaart in het open veld en bij diens nekvel grijpt. Hij is meestal onvoorstelbaar veel beter dan de rest, en dat in een tijd dat ongeveer alles is geprobeerd in het voetbal.


Daarbij is hij bijna schattig om te zien. Hij kijkt een beetje sullig en zijn schouders hangen een beetje. Zou hij een brilletje dragen, dan was hij misschien de held op de Nintendo, de nerd met een 9+ voor exacte vakken. Maar hij draagt geen brilletje, hij dartelt op schoenen met noppen. Hij is geen macho als Ronaldo, hij heeft geen spierballen als De Jong en geen lijf vol tatoeages als bijna iedere andere voetballer tegenwoordig.


Als hij zijn shirt uittrekt, zie je een roomblank kereltje zonder borsthaar. Zijn verlegen lach zet mensen op het verkeerde been, want wacht maar tot hij begint te voetballen, met dat wonderlijke linkerbeen.


Lionel Messi krijgt vandaag in Zürich dus zijn derde Gouden Bal op rij uitgereikt, als beste speler van de wereld. Niemand twijfelt aan de uitslag. Zijn voorsprong op Xavi en Cristiano Ronaldo is immens. Messi zal op het podium zijn ploeggenoten van Barcelona alsmede trainer Guardiola bedanken. Daarna wil hij weer voetballen, zoals altijd.


In retrospectief denkt internationaal scout Piet de Visser terug aan het Baby Dream Team van Barcelona, dat hij eens zag spelen, met Messi, Fabregas en Piqué. De jongen was als smurf van 13 net geëmigreerd uit Argentinië, waar zijn ouders de hormonenbehandeling voor het weinig groeiende kereltje niet meer konden betalen. Op de bijvelden van Barcelona zag De Visser hem voor het eerst: 'Met die kleine pootjes was hij altijd eerder aan de bal. Ongelooflijke techniek, overzicht, karakter. Dat is altijd zo gebleven. En hij scoort op alle mogelijke manieren. Uit dribbels, na een één-twee, uit vrije trappen. Hij kan zelfs goed koppen.'


Messi is gegroeid tot bijna 1,70. Klein maar fijn dus. Figuurlijk is de Vlo de grootste. Piet de Visser heeft alle groten der aarde gezien, live. Categorie 1 is voor hem altijd geweest: Pelé, Cruijff, Maradona, in die volgorde. Categorie 2: Zidane, Garrincha, Di Stefano, Puskas. Messi is inmiddels doorgedrongen tot Categorie 1. De eeuwige topdrie is dus al een topvier. Of Messi al de beste is? 'Dat zou heel goed kunnen. Hij is bovendien nog jong en het voetbal is veel moeilijker geworden.'


In 2000 organiseerde de wereldvoetbalbond FIFA de verkiezing van de beste voetballer aller tijden. Pelé won de poll van de bond, Maradona via internet. Dat leverde een polemiek op, aangezwengeld door Maradona, die op dat moment aan drugs was verslaafd en een paar jaar later zelfs op sterven na dood.


Dat was op de drempel van de vorige eeuw, die van de opkomst van het voetbal. We zijn nu aanbeland in een nog betrekkelijk nieuwe eeuw, waarin voetbal de grootste entertainmentindustrie van de wereld is geworden. Die bracht Messi, de nieuwe standaard in de sport.


Messi glorieert in een tijdvak waarin de aanvaller structureel dreigde te verliezen van de verdediger, in een periode dat voetballers gingen letten op voeding en de inspanningsfysioloog en psycholoog hun intrede deden. Het is ook de fase waarin menigeen ging nadenken over nieuwe spelregels. Hoe werd het voetbal weer aantrekkelijker? Minder spelers, grotere doelen, alles is geopperd.


Voor Messi hoeft dat allemaal niet. Hij schept desnoods ruimte, als ultramoderne speler; de allesbeheerser. Zoals hij de bal op volle snelheid met de buitenkant van de voet kan kappen, om meteen weer voorwaarts te versnellen, dat kan bijna niet, menselijk gezien. Messi, individualist én teamspeler, is ook genomineerd voor het doelpunt van het jaar, met Neymar en Rooney. Zijn treffers zijn kunstwerken.


Hij wordt nog altijd beter. Dus haalt hij steeds meer eerste plaatsen, met Barcelona en individueel. Hij verschijnt op een toenemend aantal lijstjes bovenaan, als beste voetballer aller tijden.


Een kleine proef op de som. Joop Alberda, een van 's lands grote sportcoaches, geeft desgevraagd zijn eeuwige rangorde: 1. Messi, 2. Cruijff, 3. Pelé. Alfons Groenendijk, trainer van Den Bosch: 1. Messi, 2. Iniesta, 3. Cantona, waarbij hij aantekent bewust eigentijdse spelers te noemen, plus Cantona, de flamboyante Fransman die zijn persoonlijke favoriet is. Natuurlijk is nog niet iedereen op de Messi-toer. Willy van de Kerkhof, een 'oudje' uit de glorietijd van Oranje: 1. Pelé, 2. Cruijff, 3. Beckenbauer.


Gertjan Verbeek, trainer van AZ, ziet het anders: 1. Messi, 2. Maradona, 3. Cruijff. 'In willekeurige volgorde, ze zijn alle drie de beste van hun tijd.' Als hij dan toch vergelijken moet? 'Ik vind Cruijff de meest complete teamspeler, die mindere voetballers naar een hoger niveau tilde. Een echte regisseur. Maradona kon in zijn eentje wedstrijden beslissen en is de beste individualist, maar als persoon en voorbeeld geen ambassadeur. Messi is op dit moment de beste individualist, een groot voorbeeld voor de jeugd, maar hij laat een minder goed team nog niet beter voetballen. Zie Argentinië.'


Want dat is de kritiek op Messi. Hij is geen wereldkampioen met zijn land (Cruijff trouwens ook niet), ondanks twee WK's, al was hij in 2006 nog geen basisspeler. Pelé was drie keer wereldkampioen, hoewel hij door een blessure nauwelijks een rol speelde bij de titel van 1962. Maradona was eenmaal de beste, in 1986. Bijna in zijn eentje, zeggen ze dan.


Moet Messi, mondiaal winnaar bij de spelers tot 20 jaar en Olympisch kampioen van Peking, per se wereldkampioen bij de grote mannen worden om beste speler aller tijden te zijn? Dat is de vraag. Misschien is het veel knapper dat hij al jarenlang de beste is van Barcelona, dat hij degene is die het verschil maakt tussen een uitstekende ploeg en een ongelooflijke ploeg.


Mogelijk is dat veel moeilijker dan zo'n 'incident' als een gewonnen WK. Het clubvoetbal is van hoger niveau dan vroeger. Toen was Oranje beter dan Ajax. Nu is Barcelona beter dan Spanje. Messi won de Gouden Bal van 2010. Ondanks het matige WK van Argentinië eindigde hij boven de wereldkampioenen Xavi en Iniesta.


Pelé begon uit te blinken in het tijdperk van zwart-wittelevisie. Hij was al wereldkampioen toen in Nederland pas net betaald voetbal bestond. Cruijff was geweldig, maar in het buitenland vind je bijna nooit iemand die hem beoordeelt als de beste aller tijden. Maradona mislukte bij Barcelona. Bij Napoli duurde zijn glorie een jaar of vier.


Maradona was een aansprekende rebel, terwijl Messi saai heet te zijn. Wie weet met wie hij verkering heeft? Hij spreek slechts een mondje Engels en is een ingetogen, bijna ouderwetse jongeman. Hij is zo bezien nog van voor de tijd dat voetballers moesten praten. Ze voetbalden. Dat was genoeg. Kinderen kopen een shirt met Messi op de rug, om zijn kunde. Zij hoeven geen rellen, geen strandfoto's van voetballers met een fotomodel aan de arm.


Messi heeft alleen nog een achterstand op romantische voorstellingen uit het verleden. U weet wel: vroeger was alles beter, ook de voetballers. Dat is een vergissing. Veel is tegenwoordig beter: Messi, van wie het al bijna niet meer mogelijk is de hoogtepunten op één dvd samen te ballen, is daarvan een voorbeeld.


We hoeven niet bang te zijn dat hij gek wordt in zijn kop, zoals Maradona of Ronaldinho. Als hij fit blijft, wint hij de Gouden Bal na vandaag nog een keer of vier. Wie dat saai vindt, kan het beste proberen opnieuw naar voetbal te leren kijken.


Als Messi over een jaar of tien stopt, zal niemand meer twijfelen over wie de beste voetballer aller tijden is. Maar het is goed dat u het nú alvast weet.


De Gouden Bal, fusie van twee prijzen

Lionel Messi wint de Ballon d'Or vandaag voor de derde keer, waarmee hij op gelijke hoogte komt met Johan Cruijff, Michel Platini en Marco van Basten. En Pelé dan, of Maradona? Die konden nooit meedingen naar de prijs.


De Gouden Bal was een vinding van het Franse blad France Football, voor de beste voetballer van Europa. De Brit Stanley Matthews was in 1956 de eerste winnaar. Pas vanaf 1995 mochten ook niet-Europeanen uit Europese competities meedoen. De Liberiaan George Weah was dat jaar de beste.


Een paar jaar eerder zag een andere prijs het levenslicht: de Duitser Lothar Matthäus was in 1991 de eerste FIFA Wereldvoetballer van het jaar. In 2010 'fuseerden' de twee onderscheidingen tot de FIFA Gouden Bal, die tijdens een gala in Zwitserland wordt uitgereikt, meestal begin januari.


Er is ook een prijs voor de beste trainer en de beste vrouwelijke speler. Bij de trainers zal Josep Guardiola winnen, bij de vrouwen is Homare Sawa favoriet, de Japanse aanvoerster van de ploeg die verrassend de wereldtitel greep in 2011. De stemmen zijn uitgebracht door de bondscoaches en aanvoerders van de nationale ploegen, aangevuld met een geselecteerd gezelschap journalisten.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden