Ultrahoog piepen naar poep en pies

Ultrasoon geluid moet de zuivering van rioolwater en de verwerking van slib verbeteren. Maar wat in Duitsland goed lukt, gaat in het Nederlandse slib mis: kleine vezels en haren veroorzaken verstoppingen....

De indringende lucht is afkomstig van het slib, dat voor een belangrijk deel bestaat uit overtollige bacteriën van het zuiveringsproces. In deze ruimte wordt het slib ingedikt en bewerkt, voordat het voor een paar weken in een grote vergistingstank verdwijnt.

In een soort metalen kledingkast staat het nieuwste snufje: een installatie die sinds oktober ultrasoon geluid op het slib afstuurt voordat het de tank in gaat. Hiermee hoopt Waterschap Aa en Maas energie te besparen en minder en 'beter' restslib af te voeren. Land van Cuijk is de eerste rwzi in Nederland met deze installatie. Ze vervult een pioniersrol met een technologie die in Duitsland al op grote schaal wordt ingezet.

Deze week is besloten dat ook drie andere rioolwaterzuiveringsinstallaties in de loop van dit jaar een ultrasoon-installatie gaan uitproberen. Alledrie hebben ze, in tegenstelling tot Land van Cuijk, twee slibverwerkingseenheden, zodat de nieuwe techniek is te vergelijken met de traditionele verwerking. De belangstelling voor die proef is groot, vertelt Cora Uijterlinde van de Stowa, het kennisinstituut van de waterschappen dat het onderzoek in gang zette. Zij verwacht dat andere rioolwaterzuiveringsinstallaties snel het voorbeeld zullen volgen. Toch biedt de praktijk bij voorloper Land van Cuijk nog geen basis voor louter rooskleurige bespiegelingen.

Soms is de installatie buiten bedrijf door verstoppingen. Dan loopt uit een afgekoppelde slang zwarte, waterige drab weg met daarin het hoofdbestanddeel van het slib: de tot vlokjes samengeklonterde bacteriën.

In de vergistingstank worden die sinds jaar en dag omgezet in biogas, dat via een warmtekrachtinstallatie warmte en elektriciteit oplevert. Wat er dan nog aan restslib over is, gaat na indikking met de vrachtauto naar de slibverbranding in Moerdijk. Problemen daar stonden aan de wieg van de introductie van de ultrasooninstallatie, vertelt ing. Victor Claessen, technoloog bij het waterschap.

Bombardement

Voor een optimale verbranding zit er namelijk te veel organisch materiaal in het aangevoerde restslib. Dat kan omlaag door de bacterievlokken in het slib kleiner te maken, zodat het gistingsproces meer vat op ze krijgt.

Om dat voor elkaar te krijgen, wordt het slib nu voordat het de vergisting ingaat, blootgesteld aan een bombardement met ultrasoon geluid, hoogfrequente geluidstrillingen buiten het bereik van het menselijk gehoor.

'Daardoor imploderen luchtbelletjes in het waterige slib, waarbij veel warmte vrijkomt. Onder invloed van die energietoevoer vallen de bacterievlokken uiteen', legt Claessen uit. En er is nog een bijkomend voordeel. Veel bacteriën raken beschadigd, waardoor hun celinhoud vrijkomt. Daarin zitten enzymen die de vergisting stimuleren.

Volgens de Duitse leverancier moet dat leiden tot een kwart meer biogas (wat de energiebehoefte voor de ultrasooninstallatie ruim compenseert), slib met een geringer aandeel organisch materiaal, én een vermindering van de totale hoeveelheid restslib met 7 tot 10 procent.

Dat lijkt niet zoveel, maar met een jaarlijkse afvoer van 8500 kuub slib vanuit Land van Cuijk, kunnen er toch elke maand twee vrachtauto's thuisblijven.

De praktijk is weerbarstig. Claessen: 'Toen we net waren begonnen, ging de gasproductie meteen lekker omhoog, maar kort daarna begonnen de kinderziektes, en dat waren er meer dan we hadden gedacht.' Zo liep bijvoorbeeld de slibstroom vast in de ultrasooninstallatie, waardoor een extra circulatiesysteem moest worden aangelegd.

Nu dat is overwonnen, kampt Claessen met een nieuw probleem: kleine vezels en haren in het slib vormen kluwens voor de ultrasoon-'luidsprekertjes'. 'De Duitsers kenden dat probleem helemaal niet, terwijl daar al 15 rioolwaterzuiveringsinstallaties met dezelfde techniek zijn uitgerust.'

De Duitse technologie heeft kennelijk moeite met onze poep en pies. 'Hoe dat komt? Rioolwater, en dus ook het slib, is van land tot land verschillend. Niemand heeft dat tot nu toe goed kunnen verklaren. Misschien eten ze in Duitsland net wat anders.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden