Ultimatum loopt af: Kiev dreigt met actie in het oosten

Vanochtend om 8 uur (Nederlandse tijd) liep het ultimatum af dat de regering in Kiev heeft gesteld. Indien de gewapende pro-Russische activisten overheidsgebouwen en politiekantoren bezet blijven houden, zal de Oekraïense interim-president Oleksandr Toertsjinov een 'grootscheepse anti-terreuroperatie' in gang zetten. Kiev overweegt het leger naar Oost-Oekraïne te sturen om de orde te herstellen.

Oekraïense politiemannen houden pro-Russische betogers tegen die een overheidsgebouw in Charkov proberen te bestormen. Beeld afp

'Wij zullen Rusland niet toestaan het Krim-scenario te herhalen', zei Toertsjinov. Hij beloofde amnestie aan iedereen die voor maandagochtend de wapens neerlegt.

Rusland, die vannacht de VN-Veiligheidsraad bijeen riep, heeft stevige kritiek gekregen van onder meer de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Volgens hen is Russische aanwezigheid in Oost-Oekraïne zo goed als bewezen.

De Britse ambassadeur Mark Lyall Grant van het Verenigd Koninkrijk beweerde tijdens de bijeenkomst in New York dat er tussen de 35.000 en 40.000 bewapende Russische militairen nabij de grens met Oekraïne gestationeerd zijn. Dat zou blijken uit satellietfoto's.

Joeri Sergejev van Oekraïne liet weten dat de gewapende mannen in het oosten van Oekraïne Russische uniforms dragen, zonder insignes, en wapens gebruiken die ook in het Russische leger worden gebruikt. heeft om een bijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad gevraagd. Volgens de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov tonen de ontwikkelingen aan dat de Oekraïense autoriteiten 'niet bij machte zijn de verantwoordelijkheid' voor hun land te dragen.

Deze week zouden Oekraïne, Rusland, de VS en de EU in Genève overleggen over de situatie. Die bijeenkomst is nu onzeker geworden.

Deel politie overgelopen
De Oekraïense regering staat voor het probleem dat een deel van de politie in het oosten van het land aan de kant van de pro-Russische activisten staat. Zo liep het hoofd van de politie in Donetsk over naar de activisten.

Volgens minister van Binnenlandse Zaken Arsen Avakov zouden bij vuurgevechten tussen de veiligheidsdiensten en pro-Russische activisten 'aan beide zijden doden en gewonden' zijn gevallen.

Brandpunt van de onrust was Slavjansk, dat dit weekeinde in feite werd overgenomen door gemaskerde en zwaarbewapende mannen, die het plaatselijke politiearsenaal plunderden.

Ook in Kramatorsk bestormde een groep gemaskerde mannen overheidsgebouwen. Ze zeiden dat ze Afghanistanveteranen waren, maar er zaten ook leden bij van Berkoet, de voormalige Oekraïense oproerpolitie. Die mobiele eenheid werd door de nieuwe regering in Kiev ontbonden na het bloedbad van eind februari onder de anti- Janoekovitsj-betogers.

Ook in Krasny Liman, Droezjkovka en een reeks andere plaatsen overvielen gewapende mannen overheidsgebouwen. Zij riepen Rusland op in te grijpen om hen tegen de Oekraïense veiligheidstroepen te beschermen. Bij de plaats Artjomovsk dwong een menigte pro-Russische activisten Oekraïense militairen die op weg waren naar Slavjansk, hun wapens af te geven.

Isolement
NAVO-chef Anders Fogh Rasmussen zei 'uiterst bezorgd' te zijn over de 'georkestreerde campagne van geweld door Russische separatisten'. Hij waarschuwde Rusland zich afzijdig te houden. 'Ieder Russisch militair optreden, onder welk voorwendsel dan ook, zal het isolement van Rusland alleen maar verergeren.'

Ook het Witte Huis zag de hand van Moskou in de gewapende acties. Volgens de Amerikaanse ambassadeur bij de VN, Samantha Power, 'dragen de aanvallen onmiskenbaar de sporen van Russische betrokkenheid'. 'Het is professioneel georganiseerd, er is niets spontaans aan. De troepen doen in alle steden precies hetzelfde', zei ze tegen de nieuwszender ABC. De Britse regering riep Moskou op openlijk afstand te nemen van de gewapende acties.

Via Twitter moedigen Russische organisaties als Novorossija en Anti-Maidan Russischtalige inwoners van Oekraïne aan om met spoed in opstand te komen tegen de 'junta in Kiev'.

De VN-Veiligheidsraad kwam op verzoek van Rusland bijeen in New York. Beeld afp
Betogers in de Oost-Oekraïense stad Charkov. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.