Uitzonderlijke protesten van asielzoekers vanwege lange wachttijden en onduidelijke procedures

Bij verschillende asielzoekerscentra in Nederland protesteren asielzoekers die van de overheid duidelijkheid eisen over de afhandeling van hun procedure. Sommigen wachten al meer dan een jaar op een gesprek met de immigratiedienst IND.

Een bewoner van het azc in Hoogeveen tijdens een protest tegen de onduidelijke en lange asielprocedures.Beeld Privéarchief

Dat asielzoekers publiekelijk van zich laten horen is uitzonderlijk. Demonstraties vinden binnen deze groep nauwelijks plaats, uit angst dat dit gevolgen zal hebben voor hun procedure. Maar voor de tientallen asielzoekers die nu al dagenlang demonstreren voor de ingang van asielzoekerscentra (azc’s) in Budel, Ter Apel, Balk en Zweeloo is de maat vol.

‘Mensen wachten hier soms meer dan vijftien maanden’, zegt Omar (niet zijn echte naam), een 32-jarige asielzoeker uit Libanon, die zelf tien maanden geleden naar Nederland kwam. Hij is een van de initiatiefnemers van het protest in het Drentse Hoogeveen, waar maandag voor het eerst werd gedemonstreerd. Asielzoekers uit onder meer Syrië, Jemen en Turkije hielden borden omhoog met teksten als ‘We eisen snelle procedures’ en ‘Wij zijn de IND zat’.

‘Er vinden in ons azc geen interviews met de IND plaats’, vervolgt Omar. ‘Mensen snappen niet wat de reden is, ze worden gek van het wachten. Al die tijd mogen we niets: niet werken, niet studeren. Ons leven staat stil.’

Een demonstrant voor het azc in Hoogveeen.Beeld Privéarchief

Lange wachttijden

Immigratiedienst IND kampt, mede als gevolg van bezuinigingen, al lange tijd met een tekort aan medewerkers. Asielzoekers wachten daardoor maanden in overvolle centra op het startschot van hun procedure. Door de uitbraak van het coranavirus is de vertraging alleen maar verder opgelopen.  

Tot voor kort konden asielzoekers van wie hun dossier niet binnen de wettelijke termijn van zes maanden werd afgehandeld een beroep doen op de dwangsomregeling. Op die manier konden ze schadevergoedingen eisen van maximaal 15 duizend euro per persoon. Na aanzwellende kritiek vanuit meerdere politieke partijen over deze miljoenenstrop, is de dwangsomregeling voor nieuwe asielzoekers tijdelijk afgeschaft.

Volgens critici is dit een kwalijke zaak, omdat de regeling nu juist een stok achter de deur is voor de overheid om haar zaken op orde te hebben. Als tegemoetkoming beloofde staatssecretaris Broekers-Knol (Asiel) de achterstand van 14 duizend asieldossiers nog voor het einde van dit jaar middels een speciale taskforce weg te werken.

Scheve verhoudingen

Sindsdien is de onrust alleen maar toegenomen, want de taskforce heeft volgens asielzoekers voor scheve verhoudingen gezorgd. Alle aanvragen die voor 1 april van dit jaar zijn gedaan, komen in aanmerking voor een snelle afhandeling, maar niemand weet wanneer hij of zij aan de beurt is. Tegelijkertijd krijgen asielzoekers die ná 1 april in Nederland zijn gearriveerd soms al binnen enkele weken een verblijfsvergunning. 

‘Dat valt niet uit te leggen aan de groep die soms al meer dan anderhalf jaar wacht’, zegt Martijn van der Linden, woordvoerder van VluchtelingenWerk. De organisatie die de belangen van asielzoekers behartigt, krijgt aan de lopende band bezorgde mensen aan het loket die in het duister tasten over hun toekomst. Zolang ze geen zicht hebben op een verblijfsvergunning, kunnen ze ook geen familieleden naar Nederland halen. 

‘De communicatie is echt bedroevend’, aldus Van der Linden. ‘Er is geen peil op te trekken wanneer iemand door de IND wordt opgeroepen. Soms lijkt het volstrekte willekeur. Dat zorgt voor hoogoplopende emoties. Mensen zijn bang dat ze worden vergeten.’  

De woordvoerder van het ministerie van Justitie, waar de IND onder valt, zegt de frustraties goed te begrijpen ‘maar de planning van de taskforce is wel echt om de achterstanden voor het einde van dit jaar te hebben weggewerkt’.

Nieuwe medewerkers

Het is de vraag of dit gaat lukken. In de eerste twee maanden dat de taskforce actief is, zijn duizend dossiers weggewerkt. De staatssecretaris zegt dat er achter de schermen hard wordt gewerkt aan het opleiden van nieuwe medewerkers, zodat het tempo kan worden opgevoerd. 

Bij de asielzoekers in onder meer Hoogeveen begint het geduld op te raken. Bewoner Omar uit Libanon: ‘Als we niet binnen een week antwoord krijgen van de IND over wanneer onze dossiers in behandeling worden genomen, dan zullen we in hongerstaking gaan.’ 

Een asielzoeker in Hoogeveen toont zijn protestbord.Beeld Privéarchief

Kabinet wil af van regeling die asielzoekers dwangsommen laat eisen
Asielzoekers kunnen binnenkort waarschijnlijk geen dwangsommen meer indienen als de IND hun aanvraag niet binnen de wettelijke termijn afhandelt. Het kabinet wil de regeling die dit mogelijk maakt afschaffen. 

Twee jaar wachten op gezinshereniging: ‘Onze vrouwen en kinderen lopen gevaar’
Door trage procedures bij de IND duurt het bijna twee jaar voordat asielzoekers hun achtergebleven familieleden naar Nederland kunnen halen. Niet zelden verkeren die in gevaar. Kamal en Arham in Drachten: ‘Onze vrouwen en kinderen zitten ondergedoken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden