nieuwschina

Uitzonderlijk groot protest in Binnen-Mongolië tegen ‘verchinezing’ onderwijs, overheid reageert keihard

Na Tibet en Xinjiang is nu ook Binnen-Mongolië aan de beurt met de ‘verchinezing’. Beijing eist dat scholen lesgeven in Chinees, en niet in het Mongools. Duizenden ouders houden hun kinderen van school. ‘We hebben ons land verloren, onze vrijheid, en nu staan we op het punt onze taal kwijt te raken.’

Leerlingen uit Binnen-Mongolië dragen mondkapjes in de klas. Beeld Getty
Leerlingen uit Binnen-Mongolië dragen mondkapjes in de klas.Beeld Getty

Duizenden leerlingen en ouders in de Chinese regio Binnen-Mongolië hebben zich de afgelopen dagen aangesloten bij een uitzonderlijk grootschalig protest tegen de afschaffing van onderwijs in hun moedertaal. Leerlingen boycotten massaal de lessen, of houden demonstraties voor hun schoolpoort. Ze verzetten zich openlijk tegen de degradatie van het Mongools als onderwijstaal, ondanks aangekondigde represailles.

De Chinese autoriteiten proberen journalisten uit Binnen-Mongolië te weren, maar op sociale media circuleren tal van video’s van de protesten. Leerlingen in uniform scanderen slogans voor hun schoolpoorten, of breken uit uit hun internaten, door politiekordons heen. Tal van organisaties verspreiden foto’s van petities tegen de onderwijshervorming, met de vingerafdrukken in een kring geplaatst, zodat niet te achterhalen is wie als eerste had ondertekend.

Binnen-Mongolië Beeld de Volkskrant
Binnen-MongoliëBeeld de Volkskrant

De Chinese overheid reageert met keiharde repressie. Aan veel schoolpoorten staat paramilitaire politie, en in steden als Xilinhot en Tongliao patrouilleerden militaire voertuigen. In andere steden is een avondklok ingevoerd, en op Chinese sociale media worden alle verwijzingen naar het protest gecensureerd. Veel ouders krijgen bezoek van lokale politici, soms midden in de nacht, en worden onder druk gezet om hun kinderen alsnog naar school te sturen.

Intimidaties

‘Ambtenaren kregen te horen dat ze uit de partij zouden worden gezet of hun baan zouden verliezen als ze hun kinderen niet naar school stuurden’, aldus een man uit Xilingol, een district waar de nomadische steppecultuur nog levend is. Omwille van veiligheidsredenen getuigt hij anoniem. ‘Nomaden kregen te horen dat ze geen zorgverzekering of pensioen meer zouden krijgen. Ondanks de intimidaties hoorde ik van een leerkracht dat er woensdag nog steeds amper leerlingen op school waren.’

Volgens de ngo Southern Mongolian Human Rights Information Center nemen meer dan tienduizend Mongolen deel aan de protesten. Het zou om de grootste verzetsactie sinds 2011 gaan. Door beperkingen op de vrije nieuwsgaring in China is het moeilijk deze getallen te verifiëren, maar afwezigheidslijsten geven aan dat dinsdag zeker vijfduizend leerlingen niet kwamen opdagen op hun eerste schooldag.

De protesten in Binnen-Mongolië braken uit nadat bekend werd dat de Chinese overheid in het geheim een hervorming van het Mongoolstalige onderwijs had doorgevoerd. Tot nog toe was Mongools de voertaal in die scholen, en gold Chinees als de tweede taal. Door de hervorming worden de rollen omgekeerd: Chinees als voertaal, Mongools als taalvak, één uur per dag. De veranderingen gelden voor alle jaren van het primair en secundair onderwijs.

Autonome regio

Binnen-Mongolië, een gebied ongeveer twee keer zo groot als Frankrijk, is een ‘autonome regio’ in China. Van de 25 miljoen inwoners is zo’n 17 procent etnisch Mongools, net als in buurland Mongolië. De rest van de bevolking is overwegend Han-Chinees, de dominante bevolkingsgroep in China. Volgens de Chinese grondwet hebben leden van de Mongoolse minderheid recht op onderwijs in hun moedertaal, en bescherming van hun cultuur en tradities.

Onder president Xi Jinping is de overheidscontrole op onderwijs de afgelopen jaren sterk toegenomen, en geldt educatie steeds meer als een middel om ideologische eenheid te promoten. Eerder werd het moedertaalonderwijs in de opstandige regio’s Tibet en Xinjiang afgebouwd, als opstap naar een algemeen assimilatiebeleid. De Tibetaanse en Oeigoerse minderheden zijn ondertussen volledig ondergeschikt aan de Han-Chinese meerderheid. Wat over is van hun traditionele cultuur dient vooral tot vermaak van toeristen.

‘De maatregelen in Tibet en Xinjiang zijn in de ogen van de Chinese overheid een groot succes’, zegt Arslan, een politiek activist uit Binnen-Mongolië, die in 2013 na jarenlang huisarrest naar buurland Mongolië vluchtte. ‘De minderheden zijn geassimileerd, en de conflicten zijn de kop ingedrukt. Nu de spanningen met het buitenland toenemen, wil de Chinese overheid het tempo van die assimilatie versnellen. Maar ik denk dat ze de tegenstand in Binnen-Mongolië onderschat heeft.’

Verchinezing

De verchinezing van het Mongoolse onderwijs is in strijd met het ruimhartige minderhedenbeleid waar de Chinese Communistische Partij altijd prat op ging, en waarbij de 55 etnische minderheden in China een grote culturele autonomie genoten. De laatste jaren gaan echter steeds meer stemmen op om een einde te maken aan dit voorkeursbeleid, vooral om de greep op de grensregio’s te vergroten. De afschaffing van het minderhedenbeleid is nog niet officieel, maar lijkt in de praktijk al begonnen.

Binnen-Mongolië gold in China altijd als een modelregio, met nauwelijks etnische conflicten of separatistische oprispingen, zoals in Tibet of Xinjiang. Maar de protesten leggen onderhuidse spanningen bloot. Door bevolkingspolitiek en urbanisering raakte Binnen-Mongolië al grote delen van zijn cultuur kwijt, en de taal leek een laatste houvast. ‘We hebben ons land verloren, onze vrijheid, en nu staan we op het punt onze taal te verliezen’, aldus Arslan. ‘Het was het enige wat we nog hadden.’

Zowat 30 procent van de etnische Mongolen in Binnen-Mongolië volgt onderwijs in de eigen moedertaal. Dertig jaar geleden was dat nog 60 procent. Als het Mongools zijn status als onderwijstaal verliest, zal het volgens experts een ‘keukentaal’ worden, die alleen nog in gezinsverband wordt gesproken en beperkt is in woordenschat. Ook het Mongoolse schrift dreigt dan verloren te gaan. In buurland Mongolië is in de Sovjettijd het Cyrillische alfabet ingevoerd.

‘Wij spreken alleen thuis Mongools’, zegt de man uit Xilingol. ‘In de winkels en op het werk is het allemaal Chinees. Als kinderen vanaf zes jaar vooral les krijgen in het Chinees in plaats van het Mongools, zal dat een heel grote invloed op hen hebben. Over een paar jaar zullen onze Mongoolse kinderen Han-Chinezen zijn. Met een Mongoolse naam, een Mongoolse etniciteit op hun identiteitskaart, maar een vreemde tegenover hun eigen cultuur.’

Verchinezing in Tibet en Xinjiang

Ook de Tibetaanse jeugd raakt haar eigen taal kwijt. Dat concludeerde de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch in een rapport over tweetalig onderwijs. Dat de Chinese taal het Tibetaans als voertaal op scholen in Tibet verdringt, past in een ingrijpende koerswijziging van het Chinese minderhedenbeleid.

In de provincie Xianjiang heeft de Chinese overheid de hardste maatregelen van haar strenge geboortepolitiek nieuw leven ingeblazen. Oeigoerse vrouwen worden gedwongen gesteriliseerd en krijgen een spiraaltje. Wie meer kinderen heeft dan maximaal toegestaan, moet naar een heropvoedingskamp. De in China dominante etnische groep van de Han-Chinezen die in Xinjiang woont, wordt juist gestimuleerd meer kinderen te baren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden