Uitzicht op duizenden turbines voor de kust

Ze vechten elkaar de Noordzee uit, de projectontwikkelaars en de energiebedrijven. Meer dan vijftig plannen liggen klaar voor de bouw van windparken op zee, goed voor een investering van tientallen miljarden euro's....

Duizenden windturbines Dmoeten er komen op het Nederlandse deel van het Continentaal Plat: gevaarten met bladen van zestig tot zeventig meter op metersdikke palen van meer dan honderd meter hoog. Die turbines, in rijen gegroepeerd, moeten binnen vijftien jaar miljoenen gezinnen van stroom voorzien.

Windenergie is al jaren in trek bij energie-en milieudeskundigen en nu ook bij projectontwikkelaars en investeerders. De toegenomen belangstelling voor groene, schone stroom is daar debet aan. Op land is ruimte schaars, de toekomst van wind ligt offshore. Daar zijn tot 2020 duizenden windturbines neer te zetten met een gezamenlijk vermogen van zesduizend megawatt. Dat is het doel dat de overheid zich heeft gesteld.

Volgend jaar wordt een beginnetje gemaakt. Projectontwikkelaar E-Connection, beheerder van windparken op land, heeft in 2002 als eerste een bouwvergunning gekregen voor een windpark van 120 megawatt in vak Q7, 23 kilometer uit de kust. Zestig turbines met een rotordiameter van tachtig meter leveren straks een kleine honderdduizend huishoudens stroom.

De bouwvergunning is recentelijk overgegaan naar een consortium methet stroombedrijf Eneco, het energiebedrijf Econcern en de projectontwikkelaar Evelop. De groep heeft de financiering, 250 tot 300 miljoen euro, rondgekregen.

De bouwpartners, waaronder de funderingsspecialist Smulders en de turbinefabrikant Vestas, besluiten eind mei. Begin juni nemen meefinancierende banken een besluit. Meer dan 90 procent kans dat de bouw doorgaat, zegt Dirk Berkhout van Econcern. Het windpark kan dan eind 2006 stroom produceren.

Dan zal ook een tweede offshore-windpark in bedrijf komen, het experimentele park dat Shell en Nuon onder de kust van Egmond willen bouwen. Zesendertig grote turbines komen er in rijen te staan à raison van 200 miljoen euro. Vanwege het onderzoekskarakter van de turbines betaalt de overheid dertig miljoen euro mee.

In juni valt de finale beslissing over dat Near Shore Park, dat onderzoeksgegevens moet opleveren over wind op zee. Het park kan dan eind 2006 draaien, zegt het energiebedrijf Nuon.

Beide relatief kleine windparken vormen een opstap naar het echte werk. Investeerders die willen bouwen moeten bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat een bouwvergunning aanvragen. De afgelopen jaren kon dat niet, omdat de overheid geen concrete criteria had voor een adequate milieubeoordeling. Die zijn er eind vorig jaar gekomen, en sindsdien is het vergunningsmoratorium opgeheven.

Vijf marktpartijen hebben afgelopen weken plannen voor 54 windparken ingediend, samen goed voor twintigduizend megawatt aan vermogen, vergelijkbaar met wat er nu aan centrales staat. Dit is drie keer het overheidsvoornemen toto 2020.

De plannenmakers hebben een zogeheten startnotitie

milieueffectrapport (mer) ingediend. Na goedkeuring komt er een rapport met milieu-effecten als basis voor de vergunningprocedure. Een à twee jaar moet voor dat miljoenen kostende traject worden uitgetrokken.

Voor de 54 plannen zijn er tussen de talloze vaarroutes maar 25 bruikbare bouwlocaties. Voor sommige gebieden zijn meerdere gegadigden, voor enkele zelfs vier, zoals voor de kust van Scheveningen. De locaties zijn niet al te ver uit de kust, en de zee is er niet al te diep. Diegene die als eerste de procedure doorloopt en een bouwvergunning krijgt voor een locatie, mag bouwen.

'Wild-west; wie het eerst komt, het eerst maalt', klagen milieuorganisaties als Milieudefensie, Vogelbescherming en Stichting De Noordzee. 'Er moet op korte termijn een strategische studie komen waarbij meer rekening wordt gehouden met de natuur.' Grootschalige windenergie op zee kan wel degelijk negatieve gevolgen hebben voor de natuur, vinden de organisaties: 'Het wordt tijd voor een adequaat toetsingskader.'

De vergunningprocedure is er een van lange adem, zegt een woordvoerder van Nuon, dat via dochter WEOM acht startnotities heeft ingediend voor evenzoveel windparken. Nuon wil die samen met Shell bouwen. Acht plannen is een soort hagelschieten. Nuon: 'Vanaf 2010 moet er minstens één park zijn gerealiseerd.'

E-Connection, windprojectontwikkelaar van het eerste uur en initiatiefnemer van het Q7-park, heeft voor de zekerheid plannen ingediend voor maar liefst elf offshoreparken.

Ook Raedthuys in Enschede, medefinancier van vijftien windparken op land, opereert opportunistisch. Afgelopen maandag diende de holding plannen in voor vijftien windparken op de Noordzee, goed voor een gezamenlijk vermogen van meer dan 6500 megawatt, een kleine tweeduizend turbines.

'Wind is een bedrijfstak geworden. Op den duur wordt windenergie rendabeler dan fossiele brandstoffen, die steeds duurder worden. Medio 2008 moet toch een van die plannen gerealiseerd zijn', denkt woordvoerder Erwin Coolen van Raedthuys.

'In offshore-windparken is rendabel te investeren, zeker als de onrendabele top door de overheid wordt gecompenseerd.' Op de vraag wie zijn financiers zijn, blijft Coolen het antwoord schuldig. 'Eerst maar eens een bouwvergunning binnenhalen en daarna gaan we gericht sonderen in de markt.'

Investeringen op zee vallen hoger uit vanwege langere stroomkabels en complexere funderingen. Een turbine buitengaats produceert wel meer stroom, omdat het er harder waait. De meerkosten worden daar niet volledig door gecompenseerd. Daarom is er een financieringsregeling van de overheid die de onrendabele top van een windinvestering gladstrijkt, op basis van geleverde stroom.

'Zonder die regeling zal er niets worden gebouwd in het Nederlandse deel van de Noordzee', zegt Airtricity, een Ierse projectontwikkelaar met enkele windparken op het Britse vasteland en bouwplannen voor de Engelse en Ierse kust onder meer in de monding van de Thames.

Het Ierse bedrijf, dat een groot park in de Ierse Zee in aanbouw heeft, heeft voor het Nederlandse deel van de Noordzee plannen ingediend voor negen windparken. 'Daarin gaan we met een grote internationale partner investeren.' Welke investeerder dat is, wil het bedrijf niet zeggen.

Ook de Nederlandse projectontwikkelaar Evelop samen met een Engelse investeerder bezig met de plannen voor een windpark voor de kust van Norfolk (Engeland), hoopt eind 2008 een park voor de Nederlandse kust in bedrijf te hebben. 'Op zijn vroegst, benadrukt Ernst van Zuylen van Evelop met plannen voor elf offshore-parken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden