Commentaar

Uitzetting zonder onderzoek is consequent noch rechtvaardig

Het uitzetten van oorlogsmisdadigers is prima. Maar laten we dan wel zorgen dat we weten wat we doen.

Demonstratie van Afghanen in Den Haag. De demonstranten vinden het onterecht dat de overheid hen of hun familieleden blijft beschouwen als vermeende oorlogsmisdadiger, waardoor ze geen verblijfsvergunning krijgen. (Archiefbeeld) Beeld anp

'Het barst hier van de Afghaanse oorlogsmisdadigers', kopte Vrij Nederland in 1997. De aanwezigheid van tientallen, mogelijk honderden actieve leden van het communistische regime dat tussen 1978 en 1992 het Afghaanse volk onderdrukte, plaatst opeenvolgende kabinetten sindsdien voor grote dilemma's.

In de eerste plaats wil Nederland een consequent en rechtvaardig asielbeleid voeren en geen vrijhaven zijn voor misdadigers. Aanhouden en vervolgen, is dan de aangewezen weg. Maar dat blijkt ingewikkeld. Het vergt veel recherchewerk in het land van herkomst, getuigen zijn vaak onvindbaar of dood. Zelfs voormalige hoge functionarissen werden vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs. Al met al een zeer tijdrovende, kostbare en onzekere zaak. Daarom begint justitie er meestal niet eens aan.

Uitzetten is optie twee. Daartoe dient artikel 1F van het VN-vluchtelingenverdrag: landen hoeven geen asiel te verlenen bij 'ernstige vermoedens' van oorlogsmisdaden. Nederland is daar op papier consequent in: wie actief was voor de veiligheidsdiensten van het Afghaanse regime, is niet welkom. In de praktijk blijkt dat lastig. Uitzetting lukt vaak niet. Advocaten voeren aan dat terugkeerders foltering of erger riskeren. Afghanistan zelf werkt niet van harte mee. En vaak wordt een beroep gedaan op het recht op een gezinsleven - vrouwen en kinderen mogen immers wel blijven.

De derde optie is de schemerzone. Die geldt nu, en vaak al vele jaren. Zo zijn veel 1F'ers 'gewortelde' asielzoekers geworden - niet vervolgd, maar uitzetting nog wel boven hun hoofd. En soms pakt de immigratiedienst IND opeens door, zoals toen Feda Amiri onlangs na 19 jaar het land moest verlaten, zijn treurende gezinsleden achterlatend.

Dat roept in de Kamer terecht opnieuw vragen op over de rechtvaardigheid van het categorale 1F-beleid. Het uitgangspunt dat iedereen die bij de geheime dienst zat wel gemarteld moet hebben, wordt van vele kanten betwist. Vervolging van eenieder tegen wie concrete verdenkingen bestaan, zou op z'n plaats zijn. Uitzetting na een veroordeling vervolgens ook. Maar uitzetting zonder gedegen onderzoek, na twee decennia in Nederland, is consequent noch rechtvaardig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden