NieuwsUitzendkrachten

Uitzendkrachten vallen soms buiten de boot, ‘perverse prikkel’ voor bureaus

Veel uitzendkrachten komen door de coronacrisis in de WW of de bijstand terecht. Waarom gelden de noodmaatregelen niet voor hen?

Een toestel van KLM op Luchthaven Schiphol. Beeld LightRocket via Getty Images

De helft van de uitzendkrachten is door de coronacrisis het werk kwijtgeraakt, staat in een recent rapport van het Christelijk Nationaal Vakverbond (CNV). Een groot deel van de uitzendkrachten komt in de WW of de bijstand terecht. Uitzendbureaus worden daarop aangekeken. Zij zouden tekortschieten door geen gebruik te maken van de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW), waardoor de uitzendkracht de dupe wordt.

Jurriën Koops, directeur van de Algemene Bond Uitzendondernemingen (ABU), vindt de kritiek niet terecht. ‘De NOW-regeling is niet goed toegespitst op ​het specifieke karakter van de uitzendbranche.’ Dat komt volgens Koops doordat bij de NOW alleen wordt gekeken naar de omzetdaling van een bedrijf. Bedrijven die door de coronacrisis te maken hebben met omzetverlies van 20 procent of meer ten opzichte van 2019 komen in aanmerking voor de NOW. Volgens Koops gaat dit voor één op de vijf uitzendbureaus niet op. 

‘Bij uitzendbureaus bestaat veruit het grootste deel van de omzet uit loonkosten van de uitzendkrachten’, legt Koops uit. Als een uitzendbureau actief is in verschillende sectoren, kan het voorkomen dat er niet ‘genoeg’ omzetverlies wordt geleden. ‘Voor uitzendkrachten in bijvoorbeeld de zorg en voedselindustrie loopt het werk immers gewoon door. Deze groep houdt het omzetverlies van het uitzendbureau onder de 20 procent. Als hetzelfde uitzendbureau een andere groep mensen heeft, bijvoorbeeld in de horeca of de luchtvaart, waar het werk wel wegvalt, is deze laatste groep de klos.’ 

Koops ziet bovendien een perverse prikkel in de NOW-criteria. ‘Voor uitzendbureaus die op de rand van 20 procent omzetverlies zitten, kan het lonen om mensen bewust thuis te houden. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?’

Failliet

YoungCapital is een van de uitzendbureaus die niet in aanmerking komen voor de NOW-regeling. ‘Wij zijn in 2019 en de eerste twee maanden van 2020 dusdanig gegroeid dat we niet aan de NOW-voorwaarden voldoen’, zegt YoungCapital oprichter Bram Bosveld. Daardoor kan hij de uitzendkrachten geen compensatie bieden. ‘Neem de mensen voor wie bij de KLM nu geen werk meer is. Zij worden teruggestuurd naar ons, maar wij kunnen onmogelijk hun salaris uit eigen zak betalen. Wij krijgen immers geen vergoeding van KLM en hebben niet de financiële ruimte om de uitzendkrachten zelf te compenseren. Als we alle uitzendkrachten zouden compenseren, gaan we failliet.’

Bosveld probeert zijn uitzendkrachten zoveel mogelijk te herplaatsen. Maar als dat niet lukt, heeft hij maar één optie. ‘Dan moeten wij ze naar het UWV sturen voor een WW-uitkering.’ Maar voor die WW-uitkering, 70 procent van het laatstverdiende loon, komen veel van de jonge uitzendkrachten van YoungCapital niet in aanmerking. Ze voldoen niet aan de WW-referte-eis minstens 26 weken te hebben gewerkt in de 36 weken voordat ze werkloos werden. ‘Voor veel jongeren gaat dat niet op.’ Gevolg: meer aanvragen voor een bijstandsuitkering door jongeren die een uitzendcontract hadden.

Pervers

Daarnaast zorgt de NOW volgens Bosveld voor een ongelijk speelveld. Zo komt Randstad wel in aanmerking voor de regeling en YoungCapital niet. ‘Dat zorgt voor een ongelijke behandeling van uitzendkrachten, die hetzelfde werk doen.’ Beide uitzendbureaus leveren bijvoorbeeld grondpersoneel aan de KLM. Maar de uitzendkrachten van Randstad krijgen doorbetaald, terwijl YoungCapital zijn mensen naar het UWV moet sturen, waarna ze in de WW of bijstand terechtkomen. ‘Minister Koolmees van Sociale Zaken is voorvechter van ‘gelijk werk, gelijk loon’, maar hij creëert ongelijkheid onder uitzendkrachten.’

Volgens Bosveld ‘moet de omzetdaling van de opdrachtgever leidend zijn en niet de omzetdaling van de uitzendorganisatie’. Koops is het daarmee eens. ‘Dat is een oplossing die heel gericht het probleem oplost. Dan valt ook de perverse prikkel weg, waarbij het voor uitzendorganisaties loont om mensen niet te herplaatsen.’  Ook pleit Koops ervoor dat de werkloze uitzendkracht 90 procent van het laatstverdiende loon ontvangt. ‘Dat moet wel voor elke werkloze uitzendkracht gaan gelden​, dus zonder referte-eis.’

Rechttoe rechtaan

Het kabinet kiest ervoor werkgevers te ondersteunen die minstens 20 procent omzetverlies hebben geleden, legt Koolmees’ woordvoerder uit. ‘Als er minder omzetverlies is geleden, vindt het kabinet dat het bedrijf verantwoordelijkheid kan en moet nemen voor zijn werknemers. Zij kunnen dan bijvoorbeeld hun medewerkers betalen uit een spaarpotje of kunnen proberen hun medewerkers elders in te zetten. De regeling geldt voor alle bedrijven, dus ook voor uitzendbedrijven.’

Het kabinet wil zo snel mogelijk zoveel mogelijk bedrijven helpen, meldt de woordvoerder.’ ‘Om dat te kunnen doen, moet de regeling zeer rechttoe rechtaan zijn. Dat betekent dat er ook bedrijven zijn die tussen wal en schip vallen. Op basis van signalen uit de economie stuurt het kabinet waar nodig en waar mogelijk bij. Ook dit duidelijke signaal over de kwetsbare positie van uitzendkrachten nemen we mee.’

De coronacrisis, wie gaat dat betalen?

Ook voor flexwerkers die door de coronacrisis hun werk verliezen maar geen recht op een gewone uitkering hebben, komt een noodregeling. Op aandringen van de PvdA kunnen zij de komende tijd makkelijker bijstand krijgen. 

Twaalf jaar na de kredietcrisis zorgt corona voor een nieuwe economische crisis. Eentje die wezenlijk anders is dan de vorige. Lees hier waarom, en bij wie de rekening terechtkomt.

En lees ook het commentaar van Robert Giebels: ‘Dat het kabinet KLM per se overeind wil houden, mag niet ten koste gaan van de zwaarst getroffen sector: de cultuursector’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden