Uitweg uit de crisis?

De goudmijn in Skouries biedt werk, maar jaagt toeristen weg. Harde acties verdelen de inwoners.

SKOURIES - De pick-uptruck gromt als mijndirecteur Mihalis Theodorakopoulos de terreinwagen het steile bergweggetje in het Noord-Griekse Skouries op rijdt. Steentjes knisperen onder de banden. Theodorakopoulos wijst naar zwarte rotsblokken langs de kant van de weg. 'Dat zijn de resten van mijnbouwactiviteiten uit de Oudheid. De oude Grieken delfden hier al goud. Alexander de Grote financierde daar zijn veroveringstochten in Azië mee.'

Theodorakopoulos is de lokale manager van het Canadese bedrijf Eldorado, dat twee jaar geleden in de Noord-Griekse Halkidiki-regio twee kleine bestaande mijnen heeft overgenomen en het recht heeft verworven om een grote nieuwe goudmijn te openen. Eldorado belooft in acht jaar een miljard euro te investeren. 'Toen ik dertig jaar geleden mijnbouw studeerde, zeiden mijn professoren al dat Noord-Griekenland zo rijk was aan metalen dat het de locomotief van onze nationale economie kon worden. Maar de reserves werden nooit ontgonnen. Dingen gaan traag in Griekenland. Pas nu we in crisis zijn, maken we er werk van.'

Geen politie meer

Theodorakopoulos zet zijn terreinwagen stil aan de rand van een immense kuil. 'Hier draait het allemaal om', zegt hij. 'Dit is onze open pit.' Aan de rand van de kuil zijn mannen met motorzagen bomen aan het kappen. Theodorakopoulos en zijn collega's willen de kuil vergroten tot een diameter van 700 meter en er tot 250 meter diep in graven. Het bedrijf wil vervolgens met ondergrondse mijnen nog 600 meter dieper delven. De mijndirecteur: 'Dit is de grootste buitenlandse investering in Griekenland.'

Zonder slag of stoot verloopt het project echter niet. De gemeente Aristoteles, waar het Canadese bedrijf zijn afgraving wil beginnen, is de streek waar in de 3de eeuw voor Christus de filosoof Aristoteles werd geboren. Het is een heuvelachtige, toeristische regio met kleine dorpjes en stranden met azuurblauw water. Niet iedereen hier is gediend van de mijnbouwplannen.

In het stadje Ierissos werd de auto van burgemeester Christos Pachtas kapotgeslagen en in brand gestoken omdat hij voorstander is van de plannen. Pachtas vluchtte naar zijn thuisdorp in de bergen. Een jaar later drongen gemaskerde activisten met jachtgeweren na zonsondergang het mijnbouwterrein binnen en staken gebouwen en materieel in brand.

Toen de politie het hoofdstadje Ierissos binnenviel, op zoek naar de daders, volgden rellen waarbij de politie traangasgranaten afschoot. Uit wraak staken activisten later het plaatselijke politiebureau in brand. Er is sindsdien geen politie meer in Ierissos.

'Het is logisch dat het politiebureau is aangevallen, omdat de politie wordt gebruikt om ons te onderdrukken', zegt Christos Adamidis. 'De mensen zijn woedend.' Adamidis runt een hotel in Ierissos en is een van de organisatoren van het verzet. Hij vertelt dat veel inwoners bang zijn dat als gevolg van de mijnbouw het grondwaterniveau zal dalen, het water vergiftigd zal raken en grote stofwolken zullen ontstaan. 'Wij leven hier van het toerisme. Denk jij dat hier nog mensen komen als er giftig stof rondwaait en het water vervuild is?', vraagt hij retorisch.

Ierissos is een enigszins sjofele badplaats. Op een pleintje in het centrum hangen spandoeken met slogans en op de muren van het gemeentehuis zijn protestleuzen gekalkt. 'Nee tegen de goudmijnen', 'Ze verkopen ons dorp, kom in verzet!'

Sommige inwoners die werken bij het mijnbouwbedrijf zijn verhuisd naar elders, omdat ze in Ierissos niet meer veilig waren.

'Ik ben vrienden kwijtgeraakt omdat ze voor het bedrijf gingen werken', zegt een jongeman die zijn hond aan het uitlaten is in een parkje. 'Er zijn zelfs broers die niet meer met elkaar praten, omdat de een voor het mijnbouwbedrijf is gaan werken terwijl de ander juist tegenstander is.'

Mijnbouwbedrijf Eldorado verzekert dat het keurig zal voldoen aan alle milieuregels en vergunningvoorschriften. Daarbij geniet de Canadese firma de steun van de regering. De conservatieve premier Samaras wil laten zien dat Griekenland, dat geldt als een lastig land voor buitenlandse bedrijven, openstaat voor investeerders. De premier zegt het mijnbouwproject 'tegen elke prijs' te zullen beschermen. 'Voor economische groei zijn investeringen nodig', waarschuwde hij laatst. 'Degenen die investeerders wegjagen, willen geen groei.'

Burgeroorlog

Maar de tegenstanders van het mijnbouwproject wantrouwen het bedrijf en de regering. Zij hopen dat bij de verkiezingen in mei een burgemeester zal worden gekozen die aan hun kant staat. Of dat inderdaad zal gebeuren, moet worden afgewacht. Maar de kans dat de verjaagde burgemeester Christos Pachtas kan terugkeren naar zijn gemeentehuis in Ierissos is vooralsnog klein. 'Ik ben al bijna twee jaar niet meer op het gemeentehuis geweest', vertelt Pachtas (62) in zijn woning in zijn thuisdorp Arnea, verwarmd door een haardvuur.

Pachtas zegt zich, ondanks alle strubbelingen, niet te kunnen voorstellen dat het goudmijnproject zal worden afgeblazen. Daarvoor is er volgens hem al te veel geïnvesteerd en staat er te veel op het spel. De burgemeester wijst erop dat de Canadese firma inmiddels zo'n vijftienhonderd inwoners van de gemeente in dienst heeft, op een totaal aantal inwoners van twintigduizend. 'Als al die mensen ineens hun baan verliezen, zijn zij woedend. Dan krijg je hier écht een burgeroorlog.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden