Uitweg in Belgische crisis nog ver weg

De Belgische Koning Albert II houdt het ontslag van premier Yves Leterme nog in beraad. Hij gaat eerst een aantal politieke kopstukken raadplegen.

Vice-premier Didier Reynders wordt genoemd als mogelijke opvolger. Maar de Waalse liberaal zegt zelf minister te willen blijven onder Leterme. Hij benadrukte dinsdagmiddag dat er ook een staatshervorming moet komen, en dat de Walen en Franstalige Brusselaars daar niet bang voor moeten zijn.

De Vlaamse partijen leggen de schuld van de regeringscrisis bij de onwil van de Franstalige politieke partijen om een staatshervorming te bespreken. Maar veel Franstalige kopstukken reageerden verrast op het ontslag van Leterme. Zij wijzen diens partij, de Vlaamse christendemocraten (CD&V) en vooral de Nieuw-Vlaamse Alliantie, als schuldige aan voor de crisis.

Boedelscheiding
Oppositiepartijen roepen op tot nieuwe verkiezingen. Maar dat is ingewikkeld omdat er eerst een oplossing zou moeten zijn voor het omstreden kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde (BHV). Maar ook over BHV, waar Franstalige kiezers in 35 Vlaamse gemeenten toch op Franstalige politici kunnen stemmen, zijn de landsdelen verdeeld. Het Vlaams-nationalistische Vlaams Belang wil nu de ‘stekker uit de Belgische constructie trekken’ en een ‘plan boedelscheiding’ in gang zetten.

Leterme bood maandagavond zijn ontslag aan bij de koning. Hij sprak de afgelopen nacht vier uur met de vorst. De koning heeft ook overleg gepleegd met Kamervoorzitter Herman Van Rompuy, minister van Institutionele Hervormingen Jo Vandeurzen en diens Franstalige collega Didier Reynders.

Dinsdag had Leterme een voorstel aan het parlement moeten presenteren voor een ‘grote staatshervorming’. Maar het werd de laatste dagen duidelijk dat die belofte uit het regeerakkoord onhaalbaar was. Daarop raakte het geduld op bij zijn eigen partij, de CD&V, en bij de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) waarmee het CD&V samen een lijst vormt.

Bovendien dreigde de regering van Vlaanderen, geleid door Letermes partijgenoot Kris Peeters, niet akkoord te gaan met een alternatieve ‘dialoog tussen de gemeenschappen’. Belgische media spreken van een ‘koningsdrama’.

De steun van de Vlaamse regering was cruciaal. Deze wilde alleen maar 400 miljoen euro bijdragen aan de federale begroting als Leterme een substantieel plan zou presenteren.

Leterme was in juni 2007 de grote winnaar van de verkiezingen. Daarop volgde een moeizame formatie tussen Vlaamse en Franstalige partijen. De regering-Leterme I werd pas vlak voor Pasen beëindigd met de belofte dat er op 15 juli een staatshervorming zou zijn. De Franstalige partijen bleven daar echter tegen.

Reacties
Na het ontslag van Leterme kwamen dinsdagochtend de politieke reacties los. Aan de andere kant van de taalgrens probeert christendemocrate Joëlle Milquet de gemoederen te sussen door op te roepen om ‘alles in het werk te stellen om op een verantwoorde manier uit de impasse te raken. Dit land moet meer dan ooit worden bestuurd’, zegt ze op de website van de krant Het Laatste Nieuws.

Milquet, de afgelopen maanden gebombardeerd tot ‘madame-non’ vanwege haar koppige positie in de onderhandelingen, zegt de ‘plotselinge beslissing van Yves Leterme te betreuren.’

Leterme's partijgenoot Jo Vandeurzen (tevens minister van Justitie en Institutionele Hervormingen) zei dinsdag: ‘Dit is een dramatische situatie.’ De voorzitter van de socialistische SP.A, Caroline Gennez, maakt zich vooral zorgen over het lot van de burger: ‘Mensen voelen de onbestuurbaarheid van dit land in hun portemonnee.’

Nu het sociaal-economisch zo moeilijk gaat in het land, ziet ze twee oplossingen: ‘Of men komt met het ultieme witte konijn, of er komen nieuwe verkiezingen.’

Franstalige partijen betreuren vooral het ontslag van Leterme. De socialistische PS had nog hoop in de onderhandelingen, aldus voorman Elio DiRupo. Didier Reynders van de liberale MR betreurt vooral het feit dat er nu niet kan worden verdergegaan met de sociaal-economische afspraken waarover de regeringspartijen het wél eens waren geworden. Reynders wordt genoemd als mogelijk opvolger van Leterme, aangezien volgens de Vlamingen nu een Franstalige aan zet is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden