Uitwaaien en stofzuigen

WAT VERLANGEN WE IN ONZE VRIJE TIJD? GRENZEN VERLEGGEN, OF HELEMAAL NIKS? DEZE WEEK: BIJ DE NATUURVRIENDEN. DOOR GERDY VAN DER STAP..

Het August Reitsma natuurvriendenhuis maakt een verlaten indruk. ‘Iedereen is buiten, op pad,’ zegt de huiswacht. Tja, dat heb je met een natuurvriendenhuis. We doorkruisen een ruime zaal en ik vraag: ‘Maar ’s avonds is iedereen hier?’ De huiswacht knikt en voegt eraan toe: ‘Niet dat we elke avond volksdansen.’

Al had ik daar niet op gerekend, nu hij het zo zegt, vind ik het toch jammer. Sjokkend levert de huiswacht me af bij mijn kamer. Hij heeft er samen met een collega-huiswacht veertien dagen dienst opzitten, en hij heeft het gehad. Ik maak het bed op, met mijn eigen lakens, en ga de meegebrachte mondvoorraad in de keuken opbergen, waar ik een eigen kastje heb, en een mandje in de ijskast.

Het natuurvriendenhuis is een ‘doe-het-zelf’ hotel, wat betekent dat je voor je eigen maaltijden zorgt en meehelpt met schoonmaken. De bedoeling is dat iedereen elke dag een klein klusje doet, dat is aangegeven op de corveelijst. Naast de huiswachten (vrijwilligers) is er geen betaald personeel nodig, en kan de prijs van een overnachting laag blijven (euro16,00 per persoon, voor leden euro12,30). Dit geheel in de geest van het Nivon (voortgekomen uit de socialistische arbeidersbeweging) om mensen met een kleine beurs een goedkope vakantie te bieden.

Herma komt net terug van ‘een heerlijke wandeling door de duinen’. Ze is hier met een vriendin, vertelt ze terwijl ze met vlugge vingers aardappels schilt. Het August Reitsmahuis is een ‘eenvoudige herberg’, zegt ze. ‘Het voelt precies als thuis’. Ze is actief lid van het Nivon: ‘Al zo ontzettend lang, toen had ik nog pikzwart haar.’

Het Nivon beheert wandelpaden, zoals het Pieterpad, en vijfentwintig natuuraccommodaties door heel Nederland: ‘om den wielrijdende trekker zijn steunpunten te geven en aan den niet-trekker gelegenheid tot vakantie in de vrije natuur’.

Het August Reitsmahuis geeft, door zijn ligging, vooral zand en zee. Het is nog geen tien minuten lopen naar het strand van Hoek van Holland. Er staat een stevige wind, en de lucht is loodgrijs. Op zee wordt volop gesurft en op het strand hangen mannen met heel hun gewicht aan buitenmodel vliegers. In de verte doemt een containerschip op. Een enorme Stena Line catamaran vaart de Waterweg uit en is in enkele minuten buitengaats.

Binnen in de grote zaal is een moeder met haar dochters aan het scrabbelen, verderop zit een echtpaar naast elkaar op stoelen met rechte rug te lezen en twee jongens van rond de twintig spelen domino. In de zithoek wordt gekletst. Fred en zijn vrouw Fietje zijn in de zeventig en komen hier al bijna vijftig jaar. ‘Kom erbij zitten,’ zegt Fred, ‘iedereen praat hier met elkaar.’

‘Ja, want er is niks anders te doen,’ zegt Jeroen, een lange puber die onderuit in de bank hangt. Hij vindt het vet balen dat er in het hele huis geen tv, zelfs geen radio, is. Hij zit naast zijn vader die hem wijst op de wand met boeken en glazen kast vol bordspelletjes. Bovendien staan in de serre nog een tafeltennistafel en sjoelbak. Jeroen geeft zijn vader die speciale blik die pubers voor zeurende ouders reserveren. ‘Ga dan maar een paar biertjes uit de ijskast halen,’ zegt paps. Het is of er een sein is gegeven. Ook de dominospelers gaan aan het bier en op andere tafels verschijnen flesjes wijn.

‘Ja, die geweldige Waterweg hè?’, zegt Fred met een blik op mijn verwarde haar. ‘Uitwaaien op de pier en naar de schepen kijken. Daarom komen we altijd weer, al is dit niet het mooiste natuurvriendenhuis.’ Het gebouw oogt inderdaad streng, maar is dan ook als officiersmess voor de Duitse Wehrmacht neergezet. Het is wel ruim, er zijn 62 bedden.

‘Wil je ook een wijntje, of drink je niet?’ vraagt Fred met een oog op mijn potje thee. Maar ik had verwacht dat hier geen alcohol gedronken werd. Misschien omdat August Reitsma, een van de voormannen van het Nivon naar wie het huis genoemd is, fel tegen alcoholgebruik was en lid van de geheelonthoudersvereniging. Het streven was naar een ‘samenleving met meer liefde, meer geluk, en zonder bedwelming’.

Fred en Fietje moeten lachen. Dat is allang veranderd, ergens halverwege de jaren tachtig. Het alcoholverbod viel niet meer te handhaven. Mensen hadden zakflacons bij zich en zaten met een theepot vol sherry op tafel. Herma en vriendin halen ook enthousiast herinneringen op. Over de huiswacht die vroeger gewoon om tien uur aankondigde dat het bedtijd was, waarop iedereen dan zonder morren opbrak. ‘Toen hadden we nog slaapzalen, en sliepen de bokken en schapen gescheiden, op strozakken,’ zegt Fietje. ‘Ik en Fred ook, al waren we al jaren getrouwd.’ En op donderdag was het bonte avond; werd er gezongen en gevolksdanst. Toen wel.

Ik heb mijn naam wel op de lijst zien staan (Van der Stap: gangen stofzuigen), maar schuif het corvee voor me uit. Net als thuis. Inge, de scrabbelmoeder, niet. Ze staat in de keuken fanatiek het roestvrijstalen werkblad te poetsen. Ik bak een eitje op een van de vijfentwintig kookpitten.

Fred en Fietje zitten op een bankje aan de Waterweg. Ze hebben een flinke fietstocht achter de rug. Niets bijzonders, vindt Fred. ‘Je had van de week de werkers moeten zien die voor het onderhoud kwamen. Allemaal oudjes, maar kras, hoor. Het plafond op de gaanderij vernieuwd, en alle ramen gedaan.’

‘Vanaf vroeg in de ochtend gewerkt, en alleen om tien uur een kop koffie en gevulde koek,’ zegt Fietje. Ze maken zich zorgen. Het natuurvriendenhuis draait geheel op vrijwilligers, maar die zijn tegenwoordig bijna niet meer te vinden. Er komt geen nieuw bloed. De huiswachten en werkers, het bestuur; iedereen is vijftig plus. Hoe moet dat verder?

Ik besluit me te vermannen. Mijn kleine corveeklusje staat in geen verhouding tot al het werk dat door de vrijwilligers verzet wordt. Ik ga op zoek naar de gangkast met de stofzuiger. Ja, je bent er even helemaal uit, maar is het vakantie?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.