Uitverkoop van de thuiszorg

Veel thuiszorgmedewerkers moeten kiezen tussen een lager salaris of ontslag. Geen wonder dat ze gaan staken.

Annemieke Couzy is woedend. Ze werkt al 21 jaar in de thuiszorg en is nu voor een onmogelijke keuze gesteld. Of ze accepteert dat haar salaris daalt van 13,10 euro bruto per uur naar 9,92 bruto per uur, of ze wordt ontslagen. 650 collega's zijn voor dezelfde keus geplaatst. 350 medewerkers weigeren te tekenen.

Couzy is zo boos dat ze gisteren voor de derde keer is gaan staken. Ook vandaag zijn er acties. Ze staakt niet alleen om haar werkgever, de Viva! Zorggroep, onder druk te zetten. Ze vreest dat de asociale aanpak van haar werkgever navolging krijgt elders in het land. 'Als wij vallen, vallen we allemaal.'

Kwaad
De woede van Couzy is volstrekt voorstelbaar. Maar op wie moet ze eigenlijk kwaad worden? De eerste kandidaat is natuurlijk de werkgever. Bestuursvoorzitter Lucien van Ruth van Viva! Zorggroep heeft alles in zich om woede op te wekken.

Vrijdag heb ik hem telefonisch om commentaar gevraagd. Al zijn antwoorden waren ergerniswekkend. Hij moet de lonen wel verlagen, omdat zijn bedrijf anders te veel verlies maakt op de thuiszorg. Hij wijst met een beschuldigende vinger naar de gemeenten. Die willen niet genoeg betalen voor de thuiszorg. Als ik hem vraag of hij zelf ook iets verkeerd heeft gedaan, kan hij niks bedenken. Voor het gemak vergeet hij dat hij vrijwillig besloot bij de aanbesteding met zo'n lage prijs in te schrijven. Maar volgens hem was dat het probleem niet.

De echte oorzaak is de verhouding tussen goedkope en iets duurdere huishoudelijke zorg. Vroeger was de verhouding 80 procent duur, 20 procent goedkoop. Nu is het andersom. Daarom moet hij met relatief dure krachten veel goedkope zorg leveren. Een overzicht van de gemeente Haarlem leert dat dit onzin is. De goedkope zorg is van 2009 op 2010 gestegen van 55 procent naar 57 procent.

Asociaal
Van Ruth probeert zijn eigen belabberde ondernemerschap met afleidingsmanoeuvres te maskeren. Maar het trieste is dat niet hij, maar zijn werknemers voor zijn wanbeleid moeten bloeden. Hij gaat er niet op achteruit. Als ik hem vraag hoeveel hij verdient, komt hij met zijn volgende rookgordijn op de proppen. Hij verdient 60 euro bruto per uur. Als ik doorvraag geeft hij toe dat dit zo'n 180 duizend euro bruto per jaar is (het was 217.000 euro). Hij gaat er dus vanuit dat hij drieduizend uur per jaar werkt: 50 weken van 60 uur. Zes dagen per week 10 uur per dag en twee weken vakantie inclusief Kerst, Pasen en Oud en Nieuw.

Toch heeft Van Ruth niet helemaal ongelijk. Was het maar alleen een arbeidsconflict met een asociale werkgever. Een asociale werkgever kan je met een staking nog wel op de knieën krijgen. Maar Van Ruth kan niet overstag gaan en fors verliezen draaien. Couzy heeft daarom ook reden om boos te zijn op de gemeenten. Die hebben bij de aanbesteding gekozen voor de laagste prijs en houden nu Viva! Zorggroep aan het contract.

Boos
Couzy heeft ten slotte ook reden om boos te zijn op de Haagse politici die hebben gekozen voor marktwerking in de thuiszorg. Marktwerking wordt altijd aangeprezen omdat het innovatie zou stimuleren. Maar het stimuleert vooral concurrentie op arbeidsvoorwaarden.

Schoonmaakbedrijven willen ook wel een deel van de thuiszorgmarkt in handen krijgen. En zij betalen hun werknemers minder. Bedrijven die hun werknemers betalen als voorheen, prijzen zich uit de markt. Marktwerking levert zo het slechtste van twee werelden op. Loonsverlaging aan de onderkant en waanzinnige salarissen aan de top.

Maar niet alleen Couzy heeft reden om boos te zijn. Ook de cliënten zijn de dupe. Thuiszorgmedewerkers doen meer dan schoonmaken. Ze maken een praatje en houden in de gaten hoe het met de cliënten gaat. Als iemand achteruit gaat, slaan ze alarm. Als het salaris wordt teruggebracht tot het absolute minimum komt die meerwaarde van de thuiszorg in het gedrang. Ervaren krachten vertrekken. Er komen veel meer wisselingen in het personeel. Het betekent dat patiënten minder vertrouwde gezichten zien.

De medewerkers hebben daarom gelijk dat ze staken. De uitverkoop van de thuiszorg moet een halt worden toegeroepen. Bij aanbestedingen moet concurrentie op arbeidsvoorwaarden onmogelijk worden. De concurrentie moet zich richten op de organisatie en de kwaliteit van de zorg. Wie wil prijsvechten ten koste van zijn personeel moet zijn contract verliezen. Gemeenten zijn dan misschien iets duurder uit, maar krijgen wel betere zorg. En dan kan Annemieke Couzy weer doen waar ze goed in is: niet staken, maar zorgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden