Uitstoting dreigt voor kritische moslims

Als bekende allochtone vrouwen een kritisch geluid over de islam laten horen, lopen ze grote kans te worden belasterd of bedreigd....

Van onze verslaggeefster Janny Groen

Moslims die in de publieke arena scherpe kritiek uiten op de islam, lopen het risico uit de gemeenschap te worden gestoten. Ze worden gezien als zelfbevlekkers en regelmatig geïntimideerd. Vooral als de critici vrouwen zijn.

De vrouwen die de Volkskrant sprak, zeggen niet zo ernstig te zijn bedreigd als de Somalische wetenschapper Ayaan Hirsi Ali, die politiebewaking heeft gekregen. Maar zelfkritiek is taboe, zeker na 11 september.

Naima Tahir, een Pakistaanse die samen met Hirsi Ali in Rondom tien ervoor pleitte de hand in eigen boezem te steken, is niet direct bedreigd. Indirect wel. Op de website van Rondom tien trof ze boodschappen als: 'De dames zijn afvalligen en volgens de koran verdienen ze de doodstraf.'

Tahir heeft persoonlijk ervaren dat er ook in de privé-sfeer weinig ruimte is voor kritiek op de islam. Door de Pakistaanse gemeenschap is Tahir, die gehuwd is met een niet-moslim, buitengesloten. 'Ik ben een moderne vrouw die constateert dat in de koran dingen staan, die tegen mijn persoonlijke belang ingaan. Bijvoorbeeld dat een meisje na haar eerste menstruatie mag trouwen en dat haar ouders het recht hebben haar uit te huwelijken.' Ze wil zelf bepalen hoe ze de islam interpreteert. 'De moslims vormen een pre-moderne samenleving. Ze gaan ervan uit dat er maar één waardesysteem is, dat is de islam. Alles wat daarbuiten valt, is niet gelijkwaardig.'

De Marokkaanse schrijfster Naima El Bezaz, die zich in haar boek Minnares van de duivel openhartig uit over seks en thema's als onderdrukking en de dubbele moraal van Marokkaanse mannen in haar lezingen weeft, wordt vaak heftig uitgescholden in e-mails. 'De discussies op maghreb.nl en maroc.nl liegen er ook niet om. Maar blaffende honden bijten niet.'

Ook El Bezaz stuit op het taboe van de zelfkritiek. 'Er wordt onmiddellijk gezegd dat je de islam in een kwaad daglicht stelt.' Ze at laatst met Hirsi Ali, die toen al vreselijk bang was. El Bezaz: 'Als je uit de groep stapt, word je verketterd.'

Bedreigd is ze niet echt, zegt Seçil Arda, voorzitter van het International Network Women from Turkey. Arda is feministe, stelt de hoofddoek gelijk aan de blinddoek en meent dat vrouwen die hem dragen als teken van zelfbewustzijn 'misbruikt worden voor een islamitische circusact van mannen'. In moslimkringen is een genuanceerde discussie niet mogelijk, zegt ze. 'Er wordt altijd vreselijk agressief gereageerd. Het is absoluut noodzakelijk dat er een filosofisch proces op gang komt om de islam van binnenuit te moderniseren.'

Bemoedigend vindt Arda dat steeds meer moslimvrouwen hun nek durven uitsteken. Hoewel ze moet constateren dat moslims sinds 11 september in een verdedigende kramp zijn geschoten. In Rondom tien zat docente Nabir, lerares op een zwarte school. Een kritisch debat is nodig, zei ze, maar niet nu. Dan spelen we de LPF-stemmers in de kaart.

'Ik hoor steeds dat de tijd niet rijp is', smaalt El Bezaz. Er was de commotie over de fatwa tegen Salman Rushdie, over het annuleren van de opera Aïsha na islamitische dreigementen. Steeds voelden de moslims zich te zeer in een hoek gedrukt om het zelfkritisch debat te openen. 'Niet nu, wanneer dan wel?'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden