Uitstoot uitrekenen

Enorme rookwolken aan de muur, in de kamer van dr. Sander Houweling in het Buys Ballot laboratorium van de Universiteit Utrecht....

Deze zomer geen live bosbranden voor Houweling. Hij blijft doorwerken aan zijn onderzoek. Voor bosbranden moet hij zich behelpen met televisiebeelden.

De klimatoloog probeert voor de Nederlandse instituten voor atmosfeer-en ruimteonderzoek (IMAU en SRON) vanuit de ruimte de wereldwijde concentraties kooldioxide (CO2) in kaart te brengen. Aan de hand van metingen van de Europese milieusatelliet Envisat en computermodellen wil hij herleiden waar CO2 vandaan komt en waar het weer wordt opgenomen.

Dat gebeurt met het deels in Nederland gebouwde Sciamachy-instrument. Een invallende zonnestraal die door de aarde wordt gereflecteerd en zo bij de satelliet terechtkomt, moet zich een weg door de dampkring ploegen. Hoe meer straling van een bepaalde golflengte tijdens dat traject wordt geabsorbeerd, des te meer CO2 er in de dampkring zit.

De bosbranden hebben daar alles mee te maken. 'In sommige jaren neemt brandende biomassa een kwart van de kooldioxide-uitstoot voor hun rekening', zegt Houweling. 'Dat was bijvoorbeeld het geval na de zware El Niño van 1997, die grote droogte en veel branden in Indonesië veroorzaakte.'

Maar de meeste kooldioxide is van mensen afkomstig. 'Dat mensen via hun CO 2-uitstoot het broeikaseffect versterken, wordt hier niet meer betwijfeld.'

Met alle gevolgen vandien. Houweling zit in shirt en korte broek, met blote voeten in sandalen achter zijn computer. Vakantie? Na de zomer, dan is het wat minder warm. Gewoon naar Ameland.

Voorlopig zit hij nog achter de computer. Het meten van de kooldioxideconcentraties is niet afdoende. Met modellen van winden en stromingen in de atmosfeer probeert Houweling te bepalen waar de kooldioxide oorspronkelijk vandaan komt.

Dat vergt veel rekenwerk, en daarvoor heeft Houweling een computer bij het rekencentrum SARA geboekt. Die heeft normaal in de zomer weinig te doen. 'Maar dit jaar neemt het KNMI een aardig deel van de computer in beslag. Heel toepasselijk. Om te kijken of het klimaat extremer wordt.'

Dus werkt hij nu voornamelijk aan een wetenschappelijk artikel. Daar was het niet zo van gekomen, het afgelopen jaar. 'Nu is het lekker rustig. Geen bijeenkomsten, geen vergaderingen, geen conferenties. Zo kom ik eindelijk aan schrijven toe.'

De rust is merkbaar. Hooguit de helft van de onderzoeksgroep zit ' s ochtends aan de koffietafel. 'Bij taart wat meer.'

Het onderzoek van Houweling zou er uiteindelijk toe kunnen leiden dat elk pufje kooldioxide precies te traceren is tot de boosdoener. 'Zo zou je kunnen controleren of landen zich aan de Kyoto-afspraken houden.'

Voorlopig is het nog te vroeg om de onderzoeksresultaten politiek te gebruiken. Bij Houweling bestaat de aarde namelijk nog uit blokjes van acht bij tien graden, ofwel gebieden zo groot als Frankrijk. Dat is nog niet nauwkeurig genoeg. 'We hopen straks wel te kunnen zeggen hoeveel CO2 bijvoorbeeld van regenwouden afkomstig is. Op die manier kunnen we onzekerheidsmarges in de bestaande broeikasmodellen wetenschappelijk verfijnen.'

Belangrijk werk? 'Ach, alle wetenschappers vinden van zichzelf dat ze belangrijk werk doen. Maar in mijn geval klopt dat wel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.