Uitstekend wijnjaar

Wijnteelt in Nederland is het niveau van hobbyisme ontstegen. De trossen zijn afgerijpt. Oogsten dus, en snel. De teler: Nog altijd zeg ik: koud drinken.'..

Door Rik Nijland

Het mag dan pas september zijn, maar de refractometer laat geen twijfel bestaan: een suikergehalte van 85 graden Oechsle, goed voor een alcoholpercentage van 12 procent. In gewoon Nederlands: dankzij een prachtige zomer en nazomer zijn de druiven in de biologische Wijngaard Wageningse Berg zo'n twee weken eerder dan normaal afgerijpt, vol suiker, klaar om tot wijn te worden vergist.

Tijd voor Jan en Els Oude Voshaar, hun vrijwilligerskorps via email op te trommelen; it sil heve!, zondagochtend 21 september verzamelen, eigen snoeischaar mee, wijnproeverij na. Gewoon in Nederland, temidden van een al iets herfstig eiken/beukenbos.

En dus staan we op een prachtige morgen met zo'n veertig vrijwilligers vrienden, familie, kennissen klaar om de oude wijngaard, van 1998, leeg te plukken.

Allereerst knippen we een ochtend lang de volledig gave trossen van de tussen ijzeren draden opgespannen wijnranken. Ruim twee meter hoog, want in het Nederlandse klimaat hebben druiven veel blad nodig om voldoende suikers te maken. De druiven zelf hangen op zo'n tachtig centimeter. Iets door de knieën dus, tros vastpakken, bijen wegjagen, controleren op lekgeprikte of beschimmelde druiven, afknippen, in de krat, elke paar meter even de rug strekken.

De beste trossen gaan als eerste naar de wijnkelder een paar kilometer verderop onder een bedrijfsverzamelgebouw in het centrum van de stad, waar ze door de ontstelingsmachine worden gehaald en gekneusd. Tijdens het gistingsproces', legt Oude Voshaar uit, krijgt deze wijn acht dagen schilcontact, wat een tanninerijke Bordeaux-achtige wijn oplevert.' Van de wat mindere trossen komt een fruitige wijn maar vier dagen schilcontact en de rest gaat in de rosé.

Verder produceert zijn wijngaard ook nog witte wijn, maar de blauwe druiven, ras Regent, vormen de hoofdmoot. Dit is een van de begin jaren negentig ontwikkelde rassen die vroeg afrijpen en vrij ongevoelig zijn voor meeldauw-schimmels, de natuurlijke vijanden van de wijnboer.

Begin jaren negentig, toen ik lid werd van het Wijngaardeniers Gilde, hoorde ik voor het eerst van deze rassen', vertelt Oude Voshaar (52), toentertijd nog wiskundige bij een landbouwkundig instituut. Als hobby experimenteerde hij in zijn steeds verder uitdijende volkstuinen met uiteindelijk wel veertig druivenrassen.

Tot hij door complicaties na een hersenschudding grotendeels in de WAO belandde. Hij gooide het roer volledig om: zijn hobby werd zijn werk. In het voorjaar van 1998 plantten hij en zijn vrouw Els hun eerste hectare wijndruiven op gepachte grond, twee jaar later gevolgd door nog een hectare. Investering: honderdduizend euro voor de wijngaard en vervolgens nog eens ruim dat bedrag voor de wijnkelder met bijbehorende apparatuur. Deels financierden ze dat met eigen geld, deels door een beroep te doen op welwillende particulieren: die konden voor bijna 400 euro een wijnabonnement aanschaffen, een verkapte lening die later in wijn wordt terugbetaald.

Dat is wel iets van de lange adem. Want pas in het derde jaar komt er van een opgroeiende wijngaard een eerste, halve oogst. Tot overmaat van ramp ging in 2002 het grootste deel van de druiven verloren doordat de Regent in die natte zomer toch werd geveld door meeldauw. Ik experimenteerde toen al acht jaar met het ras, maar dit was me nog nooit gebeurd. Ik kon maar 600 liter oogsten.' Een nieuw biologisch bestrijdingsmiddel doorloopt nu versneld de toelatingsprocedure in Nederland.

Dit jaar hadden de druiven geen hulp nodig. Oh wat een verschil met vorig jaar', verzucht een ervaren plukster, die ook nog weleens op andere momenten een handje toesteekt. Vorig jaar was het echt een vreselijk gezicht.'

Oude Voshaar hoopt op ongeveer 4000 liter. Dan is er volgend jaar de wijn moet eerst rijpen wat over om naast de abonnementen los te verkopen. Dan schiet mijn inkomen eindelijk door de nul heen. Als dat lukt heb ik mijn eigen rei ntegratietraject vanuit de WAO georganiseerd.'

Oude Voshaar twijfelt er niet aan of er is belangstelling voor zijn wijn. Die is echt lekker. Ik heb een enorme wachtlijst van mensen die een abonnement willen, hotels staan te dringen. Een chateau in Frankrijk beginnen? Ben je gek, dit is veel aardiger. Mensen vinden het leuk om wijn uit eigen dorp of stad te drinken.'

Of uit eigen tuin. Bijvoorbeeld bij Han Wiggerts (75) in Arnhem. Gaat Jan Oude Voshaar al oog-sten? Zo zo, ik zal mijn kinderen maar eens bellen', zegt hij op het zonnige terras bij zijn huis aan de rand van de stad. Hier op de helling van de stuwwal pal boven de Rijn ontsproot dertien jaar geleden, toen hij en zijn vrouw het huis kochten, een nieuwe hobby.

Wat ze eerst voor een wingerd hielden, ontpopte zich tot twee al tientallen jaren oude, verruigde druivenranken. Langs de hele achtergevel tot hoog tegen het huis aan is nu een keurig getrimde druif zichtbaar met overal roodpaarse trosjes, waarschijnlijk het Amerikaanse ras Delaware.

Dat is geen tafeldruif. De vruchten hebben een aangename, uitgesproken kruisbes-achtige smaak, maar ze zijn omgeven door een taaie schil. En met een flinke gevel oogst de eigenaar al gauw enkele tientallen tot honderd kilo's druiven.

Wiggerts besloot deze overvloed in wijn om te zetten. Hij volgde een cursus, schafte vinificatie-apparatuur aan, en met vallen en opstaan gaf zijn Delaware-druif een drinkbare witte wijn. In het begin moest je wel een optimist zijn om die bij bezoek op tafel te zetten', geeft hij toe. Nog altijd zeg ik: koud drinken.' Het is een wat zure wijn die vooral past bij warm weer.'

Wiggerts raakte verslingerd aan zijn hobby, bezocht studiedagen en ging met het Wijngaardeniers Gilde mee op vakantie in de echte wijnlanden. Het was zo leuk, dat ik zin kreeg om nog wat meer te doen. Zo kocht ik betere spullen voor het wijn maken, maar vervolgens vond ik het weer jammer dat ik die maar zo weinig kon gebruiken.'

Op het volkstuinencomplex naast zijn huis legde Wiggerts daarom een dependance aan van Domein Hoogstede, zoals zijn gevelwijngaard is gedoopt. Maar voordat hij de vruchten kon plukken, sloeg het noodlot toe: hij kreeg Parkinson, en brak zijn heup.

Het beheer van de nieuwe wijngaard, inmiddels zo'n 700 vierkante meter, is daarom overgedragen aan de buurtvereniging. Een groepje van vijf buurtgenoten waakt nu over Wiggerts kindje'. De oogst, vertelt Bouke Verhaagen, wordt in Wageningen bij Jan Oude Voshaar verwerkt. Hij is onze leermeester, bovendien heeft hij fantastische apparatuur.' Vorige jaar leverde dat 200 flessen rode en 130 flessen witte wijn op. Onder de naam Klingelberg.

Wiggerts vindt het jammer dat het zo is gelopen. Ik vond de wijn maken juist een belangrijk deel van de charme.' Hij produceert nu elk jaar zelf nog zo'n dertig flessen. Van de eigen gevel. Voor eigen gebruik.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden