Uitslag epo-experiment Mont Ventoux voorlopig onduidelijk

De proefpersonen hadden zondag nog maar net de Mont Ventoux beklommen of de conclusie leek al getrokken: epo werkt niet. Leidse wetenschappers ronden zondag op de Franse berg hun onderzoek af naar de vraag of het dopingmiddel epo de sportprestaties daadwerkelijk bevordert. Zij maakten na de finish bekend dat de groep wielrenners die epo had gebruikt gemiddeld 38 seconden later was aangekomen dan de sporters die een placebo hadden gekregen. Maar die uitslag levert nog niet het bewijs dat het middel sporters dús niet bevoordeelt, zeggen ze.

Een wetenschapper test een proefpersoon, die al dan niet epo toegediend krijgt, bij het Centre for Human Drug Research in Leiden. Beeld Els Zweerink

Epo stimuleert de aanmaak van rode bloedcellen, die zuurstof vervoeren. Menig wielrenner die de afgelopen jaren op gebruik van het middel werd betrapt, heeft zijn zeges moeten inleveren. Maar toen Leidse onderzoekers de literatuur bestudeerden, ontdekten ze dat er geen deugdelijk onderzoek naar is gedaan. Tijd voor een experiment: 48 goed getrainde wielrenners kregen wekelijks een injectie met epo of een placebo en deden regelmatig inspanningstesten op een hometrainer. Dit weekend werd de studie beëindigd met de beklimming van de Ventoux.

En daar bleken de epo-wielrenners iets langzamer te zijn. Het lijkt veel, 38 seconden, maar dat tijdsverschil bleek bij nader inzien 'niet significant', wat betekent dat het op toeval kan berusten. Het kan zijn dat een paar epo-renners hun dag niet hadden.

Wielrenners vergeleken met zichzelf

'De resultaten pleiten niet meteen voor een heel sterk effect van epo', reageert nierspecialist Joris Rotmans, lid van het onderzoeksteam, op de terugweg vanuit Frankrijk. 'Maar daarmee is nog niet gezegd dat het middel niks doet.'

De wielrenners worden immers vergeleken met zichzelf: hoe hard fietsten ze aan het begin van het experiment, hoe hard gingen ze de maanden erna vooruit en zijn de deelnemers op epo meer vooruit gegaan? Die resultaten zijn pas over een paar maanden bekend. Opmerkelijk: toen de renners werd gevraagd of ze enig idee hadden wat ze hadden gebruikt, gaf een groot deel een fout antwoord. Kennelijk denken sommige deelnemers dat ze sterker zijn geworden dankzij epo terwijl ze schoon hebben gereden, en vermoeden anderen dat ze nooit epo kunnen hebben gehad omdat ze dan beter hadden gefietst.

Epo staat al jaren op de dopinglijst, pas nu buigen wetenschappers zich erover. Met epo legaal de berg op (+)

Onzekerheid

Ze verkeren voorlopig nog in onzekerheid: welke 24 renners doping hebben gekregen, blijft nog even geheim, ook voor de wetenschappers. Alleen de externe statisticus, die de data moet analyseren, kon zondagavond voor de hele groep de eerste gegevens openbaren.

Bij de deelnemende renners mocht de hematocrietwaarde, een maat voor de dikte van het bloed, niet boven de 52 procent uitkomen. Dat had te maken met hun veiligheid: epo maakt bloed dikker, wat klonteringen tot gevolg kan hebben. Sjoemelende profs hebben in het verleden mogelijk meer gebruikt. Maar dat maakt voor de Leidse studie niet uit, zegt Rotmans: de dosering was hoog genoeg om een eventueel effect aan te tonen.

De onderzoekers formuleerden zondagavond een voorzichtige, voorlopige conclusie: bij de beklimming van de Ventoux maakte epo bij deze groep wielrenners niets uit. Maar de studie bestond uit meer dan die ene beklimming en het kan zijn, zegt Rotmans, dat epo bij de fietstesten van de afgelopen maanden wel verschil heeft gemaakt. De wetenschappelijke publicatie, die dit najaar is gepland, moet uitsluitsel geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden