Uitkomst D66-congres doet CDA en VVD goed

Coalitiepartijen CDA en VVD hebben opgelucht gereageerd op de uitkomst van het extra partijcongres van D66, waar de leden besloten dat de kleinste regeringspartij de coalitie niet zal verlaten....

Van onze verslaggever Frank Poorthuis

D66 hield zaterdag een soms tumultueus congres in Den Haag. Ruim 2500 leden kwamen naar het congresgebouw om met de partijleiding te discussiëren over het paasakkoord, dat partijleider Dittrich anderhalve week geleden sloot met CDA en VVD. Als de leden hadden tegengestemd, was het voortbestaan van het tweede kabinet Balkenende in gevaar geweest en zou de D66-partijleiding waarschijnlijk zijn afgetreden.

VVD-leider Van Aartsen sprak van 'een verstandig besluit na een mooi congres'. CDA-fractievoorzitter Verhagen zei te verwachten dat 'de coalitie hier versterkt uit naar voren' komt. Oppositieleiders Bos (PvdA) en Halsema (Groenlinks) menen dat D66 'verkiezingen niet aandurft'.

Het was vooral de dreiging van verkiezingen, waarmee de partijleiding leden overhaalde niet tegen te stemmen. Vice-premier Brinkhorst zette aan het begin van de bijeenkomst de toon: 'Het gaat om de toekomst van Nederland.' D66-oprichter Van Mierlo, die vorige week openlijk twijfelde aan het akkoord , zei dat hij vooral hierom voor zou stemmen.

Partijleider Dittrich maakte al meteen een opmerkelijke knieval. . In de week voor het congres, had hij alles gedaan om Alexander Pechtold benoemd en beëdigd te krijgen als nieuwe minister voor Bestuurlijke vernieuwing. Daarmee had hij het congres voor het blok gezet, klonk het. Dittrich: 'Het spijt me, ik heb dat verkeerd ingeschat.'

Overwegend gevoel bij de voorstemmers op het D66-congres zaterdag in Den Haag was, dat zij de uitvoering van de (hervormings)agenda van dit kabinet niet willen frustreren. Bij verkiezingen zou de PvdA kunnen winnen, evenals uiterst rechts en uiterst links. De hervorming van het sociale stelsel, de WAO en de invoering van een nieuw zorgstelsel zouden dan wel eens kunnen worden teruggedraaid of afgezwakt.

Dat in het paasakkoord de ambities voor bestuurlijke vernieuwing zijn ingeperkt, achtte een meerderheid van de D66-leden van minder belang. Zij vindt dat hun partij een veel bredere, liberale agenda moet nastreven, waarvan de essentie binnen het akkoord met CDA en VVD beter tot haar recht komt. Prominente leden en oud-bewindslieden van de partij maakten tijdens het congres duidelijk dat zij geen hoge verwachtingen hebben van de beloften die D66 voor bestuurlijke vernieuwing zijn gedaan in het paasakkoord. Oud-leider Van Mierlo sprak van 'vage' toezeggingen.

De tegenstemmers op het congres - ongeveer eenderde van de aanwezigen - maakten luid duidelijk zich verraden te voelen door CDA en VVD op de portefeuille bestuurlijke vernieuwing. Twee jaar geleden stemden zij in met de centrum-rechtse samenwerking met CDA en VVD, juist vanwege de vooruitzichten van een gekozen burgemeester en een nieuw kiesstelsel. Zij beschouwen D66 als een meer sociale, links georiënteerde partij en hebben grote moeite met de harde sociale agenda van Balkenende II.

Met de keuze voor het paasakkoord en het aanvaarden van ingeperkte ambities voor de bestuurlijke vernieuwing, stemde het congres in feite voor een heroriëntatie op de beginselen van de partij. In 1966 werd D66 vooral opgericht om staatkundige vernieuwing in Nederland tot stand te brengen. 'Wij zijn geen single issue-partij', klonk het zaterdag uit vele monden van voorstemmers. De partijleiding, het bestuur en de fractietop stelden tijdens het congres ook met nadruk dat D66 altijd al voor een bredere agenda stond. Tegelijkertijd kwamen ze evenwel met het voorstel om een 'heroriëntatie' op de beginselen van de partij, noodzakelijk door de perikelen van de laatste weken.

Partijleider Dittrich beloofde de leden daar al snel werk van te maken. Hij zal ze binnen drie weken een brief schrijven 'met een aanzet voor de toekomst van D66'. Dittrich sloot het congres af met een redevoering waarin hij beloofde dat D66 in de regering zal doorgaan om de problemen in Nederland op te lossen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden