Uithuisplaatsing, dat is toch niet het beste voor mij?

Francis Kenter ligt zwaar onder vuur omdat haar zoon Tom alleen maar rauw voedsel eet. Ze slaapt er slecht van. Maar ze gaat door. 'Het is ook in Toms belang dat we deze zaak winnen.'

Het is elf uur 's ochtends en Tom Watkins (15) uit Amsterdam drinkt een drabbig groen drankje in combinatie met een handjevol chlorellapillen. Het drankje ziet er angstaanjagend uit, maar Tom drinkt zonder een spier te verrekken. Precies tegelijk met zijn moeder.

'We hebben de hele nacht niet geslapen', zegt Francis Kenter (55). Maandag heeft ze gehoord dat Bureau Jeugdzorg haar zoon met spoed uit huis wil plaatsen omdat hij al drie jaar geen regulier onderwijs meer volgt. Francis is rustig, maar haar ogen staan fel. 'Mijn oermoedergevoel komt boven. Ik zou door muren gaan om Tom terug te krijgen. Ik denk steeds: blijf van mijn kind af.'

Tom eet rauw, al sinds zijn vijfde. Hij eet geen gekookt voedsel: geen vlees, vis, brood, rijst, zuivel of suiker. Wat overblijft zijn vooral groenten, fruit en noten. Zijn dieet leidt volgens een kinderarts van het AMC tot ernstige ondervoeding.

Jarenlang sloeg niemand er acht op. De problemen begonnen pas met de documentaire Rauw (2008) over hem. Een juf sloeg alarm, een kinderarts constateerde dat zijn groeicurve leek op die van een ondervoed kind uit Afrika en deed melding van kindermishandeling. In 2011 werd hij onder toezicht geplaatst.

Samen met Francis zit Tom aan de keukentafel. Intelligent, sociaal, verlegen. Met grote, onschuldige ogen. Een jongen die beleefd wacht tot zijn moeder is uitgepraat voordat hij de sinaasappels perst - want dat maakt zo'n lawaai. Hij is klein. 'Iets tussen de 1 meter 50 en 1 meter 60', zegt hij zacht. Artsen hebben berekend dat hij door zijn voedingspatroon 12 centimeter korter zal worden. 'Maar dat is nog helemaal niet zeker', zegt Francis. 'Bovendien heeft hij twee ouders die ook klein zijn.'

Vannacht hebben ze ieder opgeschreven wat ze willen vertellen. Op het papier van Tom staat dat hij niet graag meer in de publiciteit wil treden. 'Ik wil niet dat iedereen straks zegt: hé, dat is Tom.' Toch praat hij vandaag, om dingen recht te zetten. 'Ik vind het jammer dat mensen zo snel oordelen. Ze denken dat ik de hele tijd alleen maar thuis zit met mijn moeder, terwijl mijn sociale leven heel lekker gaat.'

Zijn moeder oogt mager. Ze is een vrouw met een missie, daarom werkte ze ook mee aan de tweede film: Rauwer (2012). 'Ik wist dat dit zou gebeuren. Ik heb met open ogen aan die documentaires meegedaan. Ik wil de weg vrijmaken voor anderen. Ik heb een snel groeiende groep van mensen achter me, die staan te trappelen om hun kind ook rauw op te voeden. Ik wil dat mensen betere informatie krijgen over wat er in hun eten zit. Ziektes zoals kanker en hart- en vaatziekten - die worden allemaal veroorzaakt door slecht eten. Tom en ik zijn al tien jaar niet naar de huisarts geweest. Je kunt door je voeding te veranderen ook kanker overwinnen. Bij mijn raw food-kraam op de markt komen meerdere mensen die daarmee bezig zijn.'

'Gebakken eten met een hard randje is net zo verslavend als heroïne', zegt Francis. 'Het heeft net zo'n slechte uitwerking. Dat is wetenschappelijk bewezen.' Ze weegt 53 kilo. 'Ik hoor soms dat ik er zo slecht uitzie. Dat komt door de stress die ik al twee jaar ervaar.'

Waarom stuurt u Tom niet gewoon naar school?

Francis: 'De lagere school was geen probleem, maar op de middelbare school, merkten we dat kinderen hem uitlachten.'

Tom: 'Overdag at ik niets meer, omdat ik het niet fijn vond mijn eten uit mijn tas te halen. Ik wilde niet steeds horen: hé, daar heb je die appeljongen weer.'

Is dat voldoende reden om hem van school te halen?

Francis: 'Nou, ik had net hetzelfde met mijn oudste zoon meegemaakt. Hij begon met rauw eten op zijn twaalfde, en daar is hij zo verschrikkelijk mee gepest. Het erge is: omdat we net begonnen waren, was ik alleen maar bezig met zoeken naar informatie over hoe anderen dat deden met kinderen. Daardoor ben ik er niet genoeg voor hem geweest. Dat heeft Ben veel pijn gedaan. En toen zag ik met Tom hetzelfde gebeuren.'

Tom: 'Ik ben niet echt gepest, hoor. Ik had wel vrienden. Het was alleen niet leuk.'

Zijn broer Ben is inmiddels vertrokken en woont bij zijn vader in Engeland. Hij is gestopt met rauw voedsel. 'Hij heeft de afgelopen vijf jaar heel slecht gegeten', zegt Francis.

Toch is hij groter dan Tom.

'Ja, maar hij heeft adhd-achtige verschijnselen. Was hier thuis agressief. Ik heb een lange zoon waar ik me vreselijk zorgen over maak en een kleine zoon waar ik me geen zorgen over maak. We zijn gek op Ben, maar hij is echt verslaafd aan gekookt eten.'

Tom: 'Verslaafd? Dat is wel een sterk woord, mam. Ik denk dat dat verkeerd overkomt bij mensen.'

Francis: 'Denk je? In ieder geval hoeft Ben zich niet te schamen. Hij is een slachtoffer van onze maatschappij. Wist je dat er in chips ook verslavende stoffen zitten? Dat stoppen ze erin zodat je er meer van gaat eten.'

Twijfelt u wel eens?

'Er is geen andere weg. Ik heb geen andere manier gevonden om een kind op school te hebben en te zorgen dat het gezond blijft eten.'

Ook als het betekent dat hij uit huis wordt geplaatst?

Francis: 'Dat laat ik niet gebeuren. Ik heb nu twee jaar ervaring met jeugdzorg en de kinderbescherming en ik kan uit de grond van mijn hart zeggen: het zijn vreselijke instanties.'

Tom: 'Bureau Jeugdzorg heeft altijd gezegd dat de voordelen van uithuisplaatsing niet opwegen tegen de nadelen. Ze zouden het beste met me voor moeten hebben. Maar dit is toch niet het beste voor mij? Als ik in een pleeggezin kom, dan loop ik gewoon weg. Zodra ik op school zit, ga ik gewoon terug naar mijn moeder. Niemand houdt me tegen.'

Wat doet u als Tom op zijn 18de zegt: bekijk het maar?

'Ik deal er nu al mee met zijn broer. Ik zou het heel erg vinden, maar uiteindelijk is mijn relatie met Tom belangrijker. Ik weet dat hij dan in elk geval een goede ondergrond heeft gehad.'

U wilt dat mensen betere informatie over eten krijgen. Gebruikt u Tom voor die missie?

'Ik zit in een spagaat. Ik heb het voortouw genomen voor een groep mensen, maar tegelijkertijd komt mijn zoon altijd op de eerste plaats. Toch is het ook in zijn belang dat we deze zaak winnen.'

Maakt u van Tom zo geen buitenbeentje?

'Dat is hij niet. Hij zit op voetbal, ziet zijn vrienden elke dag, heeft twee jaar lang een vriendinnetje gehad. Ik denk juist dat hij hier heel veel van leert. Ik sta op tegen onrecht. Dat laat ik Tom zien. Ik geloof dat ik het niet gemakkelijker maak voor hem, maar ik denk wel dat hij hier als volwassene sterker van wordt. Dat hij dan denkt: hé, als er misstanden zijn, dan kan ik er iets aan doen. Ik laat hem zien dat hij zelf verantwoordelijkheid kan nemen. Als hij korter wordt dan de rest, dan heb ik wel het beste gedaan voor zijn gezondheid. Hoe belangrijk is lengte nou helemaal?'

Zie Commentaar pagina 29

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden