INTERVIEW

Uitgevers, word niet te groot!

Hoe gaan de zaken in boekenland? Uitgevers ontvouwen ons hun strategie. Mark Pieters mikt met Van Oorschot een beetje hoog in de markt - elitair ja, maar je hebt nu eenmaal een bepaald publiek.

Mark Pieters van Van Oorschot. Beeld Bianca Pilet

Het interieur van het pand aan de Herengracht in Amsterdam waar uitgeverij Van Oorschot is gevestigd, getuigt van een zekere weerzin tegen onnodige veranderingen. Veel groene tegeltjes bij de trap zijn verdwenen, de verf op de muren bladdert vermoeid omlaag. De bovenste verdieping ligt er verlaten bij; hier woonde tot voor kort Wouter van Oorschot, zoon van de legendarische Geert van Oorschot die de uitgeverij zeventig jaar geleden oprichtte.

Maar beneden stuitert Mark Pieters (51) in zijn werkkamer van de energie. Blij bladert hij door de net verschenen voorjaarsbrochure van de uitgeverij waar hij sinds een half jaar de baas is. Vanaf de cover staart actrice Julie Christie onverschrokken in de verte, een bruin bontmutsje elegant op het blonde haar. De foto is van 1965, toen Christie schitterde in Doctor Zhivago, de verfilming van Boris Pasternaks grote roman uit 1958 - in februari komt bij Van Oorschot een nieuwe vertaling uit. 'Mooie brochure hè. Lekker groot, A4-formaat. Het was me opgevallen dat veel kleine uitgeverijen kleine prospectussen maken en ik dacht: eigenlijk zet je jezelf daarmee ook wel een beetje in een bepaalde hoek. Terwijl het zoveel prettiger is de ruimte te nemen.'

Dit is de eerste Van Oorschot-catalogus sinds jij hier de leiding hebt; waarin herkennen we jouw hand?

'Een paar dingen: een nieuwe reeks paperbacks, in een nieuwe vormgeving; de komst van schrijver Martin Michael Driessen; en Goudzand, een verzameling verhalen, dagboeken en brieven van journalist en schrijver Konstantin Paustovski. Paustovski heeft in Nederland een grote groep toegewijde liefhebbers, sinds zijn memoires in de jaren zeventig in zes delen bij Privé-domein verschenen. Die gaan wij in het najaar in twee delen uitbrengen in de Russische Bibliotheek. Maar de stukken die in Goudzand worden gebundeld zijn minstens zo goed, zeshonderd pagina's persoonlijke notities die vertaler Wim Hartog bij elkaar heeft gezocht. Ik ben dol op Paustovski, zoals iedereen die zijn memoires heeft gelezen trouwens.'

Wat ga je bij Van Oorschot veranderen?

'Ik wil iets meer non-fictie gaan doen. Schrijvers uit de wetenschap die echt weten waar ze het over hebben én kunnen schrijven. Daarvan zijn er niet zoveel. Ik zou een fonds willen maken van non-fictieschrijvers die je behandelt als fictieschrijvers, die je helpt een oeuvre op te bouwen; mensen zoals Tijs Goldschmidt van wie ik een groot liefhebber ben, of Piet Gerbrandy, Laura Starink, Frank Westerman. En de Nederlandse fictie vind ik erg sterk bij Van Oorschot, ik hoop nog meer nieuwe, goede schrijvers te overtuigen dat ze welkom zijn. De deuren mogen wel wat verder open.

'Verder denk ik na over nieuwe reeksen. We hebben de Russische Bibliotheek, misschien kunnen we ook een Duitse Bibliotheek opbouwen. Ik heb gelukte en mislukte reeksen gedaan. De Gouden Reeks was commercieel een groot succes. De Bijbel zat erin in de nieuwe vertaling en ook Dante, James Joyce, Boccaccio: allemaal prachtig uitgegeven en hartstikke dure boeken. Hetzelfde geldt voor de Perpetuareeks. Mislukt is een reeksje 'gezonken klassiekers': boeken die bekend staan als kinderboeken, maar dat niet zijn. De hut van Oom Tom, Schateiland, Robinson Crusoë. Na vijf delen zijn we gestopt.'

CV

1983 Gymnasium bèta
1987 Afgestudeerd aan de Hogere Zeevaartschool, stuurman grote handelsvaart, korte tijd gevaren voor Shell tankers
1988 Werk in de Amsterdamse havens
1997 Afgestudeerd (cum laude) Moderne (Nederlandse) letterkunde aan de UvA
1989-2000 Redacteur Querido en Athenaeum
2000-2012 Uitgever Athenaeum
2010-2011 Tevens uitgever van Querido
2012 Onderscheiden met de Oikos publieksprijs
2004-heden Docent masterclass redigeren, UvA
2012-2013 Uitgeefdirecteur WPG Unlimited
2015-heden Directeur/uitgever Van Oorschot (en mede-eigenaar)

Wanneer is een boek gelukt?

'Als je er zoveel van verkoopt als je in je hoofd had. Bij het ene boek zijn dat er twintiguizend, bij het ander vijfhonderd. Van een vertaald boek moet je zo'n drieduizend exemplaren verkopen wil je uit de kosten komen; je moet royalty's betalen en de vertaler. Bij een Nederlands boek kun je soms met duizend verkochte exemplaren al quitte draaien.'

Mark Pieters trad tijdens zijn studie Nederlands in dienst bij Athenaeum - Polak & Van Gennep, de uitgeverij waarop hij zou afstuderen. Hij maakte Athenaeum mee als zelfstandige uitgeverij en later als onderdeel van het WPG-concern. Twee jaar geleden vertrok Athenaeum bij WPG om met onder meer Querido, Nijgh & Van Ditmar en De Arbeiderspers als Singel Uitgeverijen verder te gaan. Athenaeum zit in zijn bloed; toch gaat Pieters sinds hij bij Van Oorschot zit met veel meer plezier naar zijn werk: 'Ik vind dit zóveel leuker dan waar ik vandaan kom.'

Hoe komt dat?

'Omdat we een zelfstandig clubje zijn. We werken hier met zeven man, de dingen die we bedenken kunnen we meteen uitvoeren, zonder dat het eerst langs allerlei loketten moet. De voordelen van in een concern zitten wegen absoluut niet op tegen de nadelen.

'Ik ga met al mijn oude collega's nog heel goed om en ik vind de titels die Singel Uitgeverijen aanbieden erg mooi. Maar je ziet dat ze steeds eenvormiger worden en dus meer inwisselbaar, inhoudelijk en in vormgeving. Dat komt omdat er zoveel mensen meekijken. De een houdt niet van groen, de ander niet van blauw, je moet praten als brugman om iets gerealiseerd te krijgen en voor je het weet is het aanbod verengd tot dertien-in-een-dozijn-dingetjes.'

Moeten de Singel Uitgeverijen niet gewoon één bedrijf gaan vormen?

'Dat denk ik niet, want dan word je te groot, dat gaat zich ook wreken. Wáár ze precies ligt, weet ik niet, maar er is een magische grens - als je daar boven komt, als uitgeverij, gaat het mis. Dan wordt het te onpersoonlijk, weten auteurs niet meer met wie ze te maken hebben.'

Waar ligt die grens voor Van Oorschot?

'Wij gaan iets groeien, naar veertig titels per jaar. Alles wat ik inbreng, komt boven op wat er al was. Van Oorschot is niet een uitgeverij waar aan de onderkant veel rommelige dingetjes zitten die wel kunnen afvallen.'

Waar Van Oorschot voor staat: 'Kwaliteit; mooi uitgegeven en goed begeleide boeken; beetje hoog in de markt. Ja, je zou ons elitair kunnen noemen. Je weet dat je een bepaald publiek hebt; daar moet je je ook op richten. Ik zou het fijn vinden dat publiek enorm uit te breiden maar het is een illusie te verwachten dat iedereen opeens de Russische Bibliotheek gaat pakken. Al is het een misverstand dat het zulke enorm ingewikkelde boeken zijn.'

Zijn boeken commerciële producten?

'Uiteindelijk wel. Maar ik wil de boeken uitgeven die ik zelf zou kopen.'

Zou je Vijftig tinten grijs uitgeven?

'Nee. Dan heb je kortstondig succes, maar uiteindelijk beschadig je de uitgeverij. We zouden vaste auteurs van ons vervreemden en de boekhandel zou het niet snappen. Maar je moet ook weer niet te streng zijn, je mag best de grenzen opzoeken.'

Twee maanden geleden is Das Mag Uitgevers begonnen. De oprichters trokken in de Volkskrant van leer tegen de traditionele uitgeverijen; herkende je iets in hun kritiek?

'Ach. Als ik nu jonger was en opnieuw zou beginnen, zou ik ook zeggen dat ik alles anders ga doen. Ze gaan hun auteurs een iets hoger percentage betalen dan gangbaar is, heb ik begrepen, en eigenlijk overal meer geld aan uitgeven; ik vraag me af waar ze dat van gaan doen. Verder kramen ze nog wel meer onzin uit, bijvoorbeeld als ze zeggen dat uitgevers geen enkele moeite meer doen een boek mooi uit te geven, dat is natuurlijk flauwekul. Maar ik vind het leuk dat ze er zijn. Ik heb hierboven die verdieping leeg staan; de jongens van Das Mag mogen er zo in, als ze de huur kunnen betalen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden