Uitgevers willen vaak een gebonden boek omdat het chic is

Een omslag kan een boek maken of breken. Zes ontwerpers over hun vak en het geheim van een goede cover. Vandaag: Tessa van der Waals (56).

Lucebert, Verzamelde gedichten.Beeld Marie Wanders

'In 1984 studeerde ik af aan de Rietveld Academie met een zelfgemaakte krant, een soort antropologisch onderzoek naar de functie van drukwerk in een dorpsgemeenschap in Toscane, waar ik een tijdje had gewoond. Met die krant ging ik naar K.L. Poll, de chef kunst van NRC Handelsblad, en aan het eind van het gesprek vroeg hij of ik die zomer het Cultureel Supplement wilde vormgeven. Zo ben ik er, meteen na mijn eindexamen, in gerold.

Ik ben daar zeven jaar gebleven en was er gelukkig. Het gemak waarmee complexe bijlagen werden ingedeeld, de kwaliteit van de koppen en hoe stukken werden geredigeerd - die mate van expertise heb ik later nooit meer meegemaakt. Het waren gouden leerjaren voor mij.

1960 Geboren in Groningen
1979-1984 Rietveld Academie Amsterdam
1985-1987 docent AKI Enschede
1987-1989 Rijksakademie Amsterdam
1984-1992 vormgeving NRC Handelsblad
1991-nu zelfstandig boekontwerper
1992-nu De Pont Museum Tilburg
2007-nu catalogi Boijmans Van Beuningen, boeken voor Charlotte Dumas, Natasja Kensmil,Wout Berger e.a.

In 1991 ben ik begonnen als boekontwerper. Na afloop van een literaire bijeenkomst raakte ik in gesprek met Melchior de Wolff, die toen redacteur was bij uitgeverij Bert Bakker. Hij gaf me mijn eerste opdracht: de Gedichten van K.P. Kaváfis. Ik was er reuze trots op, maar intussen vind ik dat het omslag geen schoonheidsprijs verdient: ik heb de K en de P apart op een regel gezet, met Kaváfis eronder. Dat zou ik nu nooit meer zo doen.

Een jaar later ben ik gaan werken voor museum De Pont in Tilburg. Ik had gelezen dat het openging en heb toen een bevlogen brief geschreven dat ik er heel graag wilde werken, want de beeldende kunst is altijd belangrijk voor mij geweest. Intussen werk ik al 25 jaar voor ze. Alles waar letters aan te pas komen heb ik voor De Pont ontworpen, van affiches tot brandmeldpanelen.

Vijftig procent van mijn werk is voor musea en beeldend kunstenaars, de andere helft voor literaire uitgeverijen. Wat mij betreft een ideale combinatie, een kruisbestuiving tussen woord en beeld. Al snel ben ik ook voor Nijgh & Van Ditmar en andere uitgeverijen aan de slag gegaan, vaak voor auteurs die ik nog uit de NRC-tijd kende, zoals Oek de Jong, Bas Heijne, Laura Starink en H.M. van den Brinks Dijk. Voor De Bezige Bij ontwierp ik in 2002 Luceberts Verzamelde gedichten in één band. Dat is een uitgave waarmee ik nog steeds blij ben, maar het gaat ook weleens mis. Meestal omdat vertrouwen ontbreekt, er geen goede samenwerking is tussen de diverse partijen en je expertise niet wordt benut. Er wordt verwacht dat je je opstelt als een dienstbare vormgever, en dat ben ik niet. Natuurlijk kun je compromissen sluiten, maar dan moet je je wel serieus genomen voelen.

De uitgeverswereld is in 25 jaar enorm veranderd, alleen al door de komst van de nieuwe media, er is minder geduld, en ook domweg minder drukwerk. Maar tegelijkertijd heeft de techniek zich enorm ontwikkeld. Door nieuwe bindtechnieken en lijmen kun je paperbacks maken die heel mooi en soepel openliggen. Uitgevers willen vaak een gebonden boek omdat het chic is, maar even vaak is dat uit onkunde. Liever dan zo'n stijf, ontoegankelijk boek met stofomslag heb ik een eerlijke, goed gemaakte paperback.'

H.M. van den Brink, Dijk.Beeld nvt
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden