Uitgesproken president en wars van corruptie

Levy Mwanawasa (59) werd geprezen, vooral in het buitenland, voor de wijze waarop hij de corruptie in Zambia met ferme hand bestreed....

‘Een groot verlies voor het Afrikaanse continent en de democratie’, zo noemde de Franse president Sarkozy dinsdag het overlijden in Parijs van de man die van zijn land een van de weinige Afrikaanse succesverhalen maakte. De president verbleef er sinds juni waar hij werd verpleegd na een beroerte.

In Zambia werd een rouwperiode van zeven dagen afgekondigd nadat vice-president Rupiah Banda in een tv-toespraak het overleden bekend had gemaakt.

Zijn gezondheid speelde Mwanawasa al veel langer parten. In 1992 kreeg hij een zwaar auto-ongeluk. Hij lag bijna een jaar in het ziekenhuis en hield daarna moeite met spreken. Hoge bloeddruk was in 2006, kort voor zijn herverkiezing als Zambia’s president, de oorzaak van een lichte beroerte.

De komende drie jaar, zo schrijft de grondwet van het zuidelijk Afrikaanse land voor, moet de presidentiële termijn worden volgemaakt door vice-president Banda. Maar het plotse overlijden van Mwanawasa zal zowel binnen zijn eigen partij als in de landelijke politiek veel ophef veroorzaken.

Mwanawasa kwam in 2001 aan de macht als opvolger van Frederick Chiluba, de eerste president na vader des vaderlands Kenneth Kaunda die in Zambia onder een meerpartijenstelsel werd verkozen. Chiluba bleef de partijvoorzitter. Daardoor kwamen de twee al snel met elkaar in botsing.

De als integer en bescheiden bekendstaande Mwanawasa, een voormalig advocaat, klaagde Chiluba aan wegens corruptie. Sinds die tijd heeft Mwanawasa meerdere volgelingen van Chiluba binnen zijn eigen partij MMD, de Beweging voor Meerpartijendemocratie, van het politieke lijf moeten houden.

Maar ook de oppositie zal het heengaan van de president mogelijk snel aangrijpen om nieuwe verkiezingen te eisen. Mwanawasa versloeg in 2006 Michael Sata, een vroegere partijgenoot. Sata geniet vooral populariteit als de man die zich uitspreekt tegen de enorme belangen van China in Zambia’s kopermijnen.

Mwanawasa trok zich niets aan van de ongeschreven regel onder Afrikaanse staatshoofden in de regio. Hij leverde ongezouten kritiek op president Robert Mugabe en de situatie in Zimbabwe, een buurland van Zambia. ‘Een zinkende Titanic’, zo noemde het Zambiaanse staatshoofd de penibele economische situatie in Zimbabwe. Ook stak hij niet onder stoelen of banken dat hij sympathiseerde met oppositieleider Morgan Tsvangirai.

Uren voor een Afrikaanse top in juni waar hij naast Mugabe zou zitten, kreeg Mwanawasa een beroerte die hem uiteindelijk fataal is geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden