'Uitgeprocedeerde asielzoekers zijn geen non-burgers, ze zijn er'

De vijf grote Brabantse steden vinden 28 dagen een veel te korte periode om uitgeprocedeerde asielzoekers te bewegen tot terugkeer naar hun land van herkomst....

'Het terugkeerbeleid houdt niet op bij de simpele mededeling aan uitgeprocedeerde asielzoekers: sorry, je mag hier niet blijven. Het houdt pas op als ze daadwerkelijk zijn teruggekeerd naar hun land van herkomst.'

GroenLinks-wethouder Gon Mevis van Tilburg vindt dat het rijk zijn verantwoordelijkheid moet nemen en niet kan volstaan met het louter op straat zetten van uitgeprocedeerden. Want de praktijk leert dat zij Nederland meestal niet verlaten, waardoor gemeenten uit humanitaire overwegingen noodopvang regelen voor de dakloze vreemdelingen. 'Het rijk vindt het de individuele verantwoordelijkheid van de uitgeprocedeerde asielzoeker om terug te keren. Maar zo werkt dat niet. Het zijn geen non-burgers. Ze zijn er gewoon', aldus Mevis.

Al geruime tijd steggelen de Nederlandse gemeenten met het rijk over het aangescherpte vreemdelingenbeleid. Volgens de wet moeten uitgeprocedeerde asielzoekers binnen 28 dagen het land verlaten. Want dan worden hun voorzieningen stopgezet en worden ze uit huis gezet. 'De filosofie van het rijksbeleid is dat als je mensen maar zonder perspectief op straat zet, ze vanzelf wel zullen vertrekken. Maar ze staan wel bij ons op straat, en velen keren niet terug. Daarmee wordt het probleem bij de gemeenten gelegd.'

Mevis, woordvoerder van de vijf grote Brabantse steden (Eindhoven, Helmond, Tilburg, Breda en Den Bosch), verenigd in de B5, vindt dat het beleid niet werkt en daarom moet worden aangepast. Hij wil de termijn van 28 dagen oprekken tot maximaal drie maanden: 'Niet om ze de hoop te geven dat ze alsnog kunnen blijven, maar om ze meer tijd te gunnen de terugreis voor te bereiden en te realiseren.'

Mevis vindt dat de terugkeer wel erg afhankelijk wordt gemaakt van de individuele asielzoeker. Die wordt geacht zelf het land te verlaten. Hij pleit voor een actiever terugkeerbeleid, waarbij afgewezen asielzoekers worden 'begeleid' bij hun vertrek. 'In sommige gevallen worden vreemdelingen al met een ticket op het vliegtuig gezet. Die werkwijze moet veel breder worden toegepast.'

Ook pleit hij voor noodopvang van uitgeprocedeerden, in afwachting van hun vertrek naar het buitenland. 'Nu duiken ze in de illegaliteit. We zijn ze kwijt en hebben geen controle meer.'

Het rijksbeleid is veel te rigide, meent Mevis. Volgens hem zijn er praktische voorbeelden te over dat een aantal beleidsonderdelen krom is. Zo zijn er ook uitgeprocedeerden die wel naar huis willen, maar niet kunnen. Mensen uit Noord-Irak, Somalië of China bijvoorbeeld. 'We zullen deze wel-willers-niet-kunners op de een of andere manier toch moeten opvangen. We moeten ze in ieder geval tijdelijk onderdak geven.'

Ook hebben gemeenten te maken met 'restgroepen' van asielzoekers die vallen onder oude, inmiddels ingetrokken regelingen. Ze verblijven meestal al vele jaren in Nederland, in afwachting van hun asielverzoek. De IND is echter in opdracht van de regering begonnen deze mensen versneld uit hun huis te zetten en ook andere voorzieningen in te trekken. Mevis voorziet een golf van ontruimingen in oktober. Net als de Vereniging van Nederlandse Gemeenten pleit Mevis voor een 'specifiek pardon'. 'Deze mensen wonen hier soms al acht of tien jaar en zijn helemaal ingeburgerd in hun gemeente. Die komen zomaar opeens op straat te staan. Dat zal de nodige maatschappelijke onrust geven. We hebben als gemeenten voor deze groep een extra verantwoordelijkheid omdat met hen nooit terugkeergesprekken zijn gevoerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden