Uitgedroogd Rome heeft nu bijna het Meer van Bracciano leeggezogen

Rome kampt al dagen met ernstige waterschaarste. In het Meer van Bracciano, dat dient als noodreservoir, staat het waterpeil inmiddels gevaarlijk laag. Vanaf vrijdag moet de miljoenenstad op waterrantsoen.

In het Meer van Bracciano is de waterstand al bijna twee meter gezakt. Waar je normaal alleen met de kano komt, kun je nu voetballen. Beeld Nicola Zolin

Het middeleeuwse Bracciano dankte zijn bekendheid lange tijd aan twee overzichtelijke wapenfeiten. Eén: Bracciano heeft het Meer van Bracciano, en twee: Bracciano heeft het kasteel van Bracciano. Verder is het zo'n typisch Italiaans plaatsje met een koffiebarretje op Piazza Mazzini en van die verkeersborden die langzaam worden verteerd door de zon.

Maar een paar maanden geleden kreeg de stad er ongewild een derde wapenfeit bij. Een wapenfeit dat zelfs zulke grote gevolgen heeft dat het anderhalf miljoen inwoners van de Italiaanse hoofdstad treft. Rome, dat een groot deel van zijn historische faam juist dankt aan de sublieme watertoevoer, zal vanaf vrijdag worden drooggelegd omdat de stad het Meer van Bracciano momenteel met 1.110 liter per seconde leegzuigt.

Extreme droogte

'Twee maanden geleden stond het water ongeveer tot hier', legt strandwacht Alfonso Di Caprio uit. 'Zie je die pier daar?', wijst hij naar rechts. 'Daar kon je tot een paar weken geleden alleen komen met een kano. En nu? Nu kun je er voetballen.' Di Caprio wijst naar een lange, gortdroge strook zwart zand die slechts sporadisch wordt onderbroken door een klein poeltje stilstaand water. Zwemmen kan alleen nog na een wandeling van pak 'm beet 200 meter, wanneer het water eindelijk tot boven de knieën komt.

Hoofdschuldige is de extreme droogte die Italië, net als vrijwel alle landen rond de Middellandse Zee, al weken teistert. Volgens sommige meteorologen is het de ergste droogte in ruim tweehonderd jaar. Omdat er tot wel 80 procent minder regen viel dan gemiddeld, is volgens de Italiaanse boerenbond tweederde van de landbouwgrond praktisch onbruikbaar geworden en breken er om de haverklap bosbranden uit. Afgelopen dinsdag moest de Italiaanse brandweer op één dag 1.360 keer uitrukken vanwege bos- en bermbranden.

Het Meer van Bracciano dient als noodreservoir voor ongeveer zestig steden en dorpen in de omgeving, waaronder Rome. Beeld epa

Maar in Bracciano is nog iets aan de hand. Het vulkanische meer aan de rand van het plaatsje dient namelijk als noodreservoir voor ongeveer zestig steden en dorpen in de omgeving, waaronder miljoenenstad Rome. In normale zomers werd het meer misschien een paar dagen per jaar gebruikt - of in droge jaren een paar weken - maar vanwege de extreme omstandigheden is de pomp dit jaar al in maart aangezet.

Het gevolg: halverwege de zomer is het waterpeil in het Lago di Bracciano al bijna twee meter gezakt en dreigt er een ecologische ramp - nu al spoelen er dagelijks honderden dode vissen aan op de steeds breder wordende oevers.

Om die potentiële ramp af te wenden werd eerder deze zomer al besloten het drinkwater in twintig kleine dorpen en steden rondom het meer te rantsoeneren en besloot de burgemeester van Rome de meeste drinkfonteinen in de stad stop te zetten. Dinsdag zette ook het Vaticaan de honderd marmeren fonteinen rondom de Sint-Pietersbasiliek uit.

Alleen zijn die maatregelen bij lange na niet genoeg om het Meer van Bracciano te redden, stelt het regiobestuur. Door de gratis drinkfonteinen dicht te draaien, bespaart Rome slechts 1 procent van het watergebruik. De sierfonteinen die nu droogstaan gebruiken zelfs helemaal geen drinkwater, maar ongefilterd water dat via aquaducten uit de oudheid richting de stad wordt gebracht.

1.110 liter per seconde wordt er uit het Meer van Bracciano gepompt om de Italiaanse hoofdstad van water te voorzien. Vanwege de droogte is de pomp dit jaar al in maart aangezet.

Lekkende waterleidingen

Een echte oplossing, aldus een rapport geopenbaard door de Italiaanse krant La Repubblica, ligt in het falende waterleidingnetwerk van Rome. Door jarenlang gebrekkig onderhoud (vooral sinds de beursgang van het gemeentelijk waterbedrijf) verkeren die leidingen in zo'n deplorabele staat dat tot wel 45 procent van het drinkwater ongebruikt de grond insijpelt. Een percentage dat jaar na jaar toeneemt.

Van dat Romeinse probleem zou het Meer van Bracciano niet de dupe mogen worden, aldus de gouverneur van Lazio. Daarom besloot hij vanaf morgen de ultieme troef te trekken: tussen 28 juli en 31 december mag de hoofdstad geen beroep meer doen op het noodreservoir. Rome moet eerst naar zichzelf en het eigen waterbedrijf kijken voor het de omgeving kapotmaakt.

Daarom wordt Rome op last van de gouverneur vanaf vrijdag in twee delen gesplitst, waar omstebeurt de kraan wordt dichtgedraaid. Op even dagen heeft het ene deel van de stad slechts acht uur per dag water, op oneven dagen gaat het andere deel van de stad op rantsoen. Donderdag doet de burgemeester van Rome een laatste poging de maatregelen tegen te houden, maar als ze ingaan, duren ze totdat de droogte voorbij is.

Hoewel winkels, bedrijven en zelfs de stadsdierentuin inmiddels van een noodsituatie spreken ('We vrezen vooral voor de gezondheid van de olifanten', aldus de dierentuin) valt de paniek onder de naar schatting anderhalf miljoen getroffen Romeinen vooralsnog mee. In Romeinse supermarkten is woensdag niemand te zien die driftig waterflessen hamstert, noch verzamelen buurtgenoten emmers water voor hun balkonplanten.

Dat komt deels omdat Italianen al gewend zijn drinkwater bij de supermarkt te kopen - naast Frankrijk wordt nergens in de EU meer gebotteld mineraalwater gedronken dan in Italië. De drooglegging treft dus vooral de afwasmachine en de douche, waarvoor acht uur per dag water meer dan genoeg is. Wat bovendien meespeelt is de aanstaande zomervakantie, waarin het gros van de bewoners de stad toch verlaat, ongeacht de waterdruk.

De grootste zorg is er dan ook over het Meer van Bracciano, waar de bewoners hun meer nog altijd van zich af zien bewegen. 'Ook al regent het komende winter heel veel en stijgt het waterpeil, wat gebeurt er als het volgend jaar weer extreem droog is?', zegt strandwacht Alfonso Di Caprio. 'En het jaar daarop weer, en daarna weer? In Bracciano hebben we een kasteel en een meer. Het zou toch eeuwig zonde zijn als we over een paar jaar alleen nog maar een kasteel hebben?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden