Uiteindelijk wil Israël Arafat helemaal niet kwijt

Menachem Klein houdt ervan mythes te ontzenuwen. Zo prikt de onderzoeker van het onafhankelijke Jerusalem Institute for Israel Studies met graagte de veel gehoorde opvatting door dat Yasser Arafat schuld is aan het mislukken van de vredesonderhandelingen in Camp David....

Klein, van orthodoxen huize, was als adviseur van minister van Buitenlandse Zaken Ben-Ami in de regering-Barak betrokken bij de onderhandelingen in Camp David. Hij is expert op het gebied van de kwestie-Jeruzalem, de Palestijnen en het vredesproces, en legt de laatste hand aan een boek over de vredesonderhandelingen. Momenteel is hij gasthoogleraar Midden-Oostenstudies in Oxford.

'Barak bood Arafat inderdaad meer aan dan enige andere premier , maar so what? Hij bood de Palestijnen geen levensvatbare staat. Israël zou de controle houden over het Palestijnse luchtruim en alle grensovergangen van de Palestijnse staat. Israël zou 10 procent van het land leasen, uit veiligheidsoverwegingen. De Palestijnen zouden geen zeggenschap hebben over de voornaamste doorgangswegen en geen soevereiniteit krijgen over Oost-Jeruzalem als hoofdstad van een Palestijnse staat. Zou u dan ja zeggen?'

Klein maakte eind 2000 naam toen hij voorstelde het wellicht neteligste punt - de status van Jeruzalem - op te lossen door de stad onder Gods soevereiniteit te plaatsen. De VS voelden daar wel voor. Een oplossing voor Jeruzalem, met de Tempelberg en de Al Aqsa-moskee als symbool voor joden en Palestijnen, lijkt verder weg dan ooit. 'Jeruzalem is helemaal buiten beeld geraakt. Er woedt nu een strijd tussen het ondenkbare en het onontkoombare. Laten we maar eens zien hoe dat gaat worden opgelost.'

Intussen begrijpt Klein 'in het geheel niet' waarom Europa niet ingrijpt . 'Waarom laat Europa toe dat Israël de Palestijnse infrastructuur kapot maakt, die met Europees geld is gebouwd? Waarom bewandelen de Europese landen geen informele paden om de onderhandelingen vlot te trekken? Destijds leidde dat tot de Oslo-akkoorden. Die officiële Amerikaanse plannen, zoals het plan-Mitchell, allemaal bullshit.'

Klein vindt dat Amerika vooral de rol van officiële bemiddelaar moet willen spelen; de echte initiatieven moeten van Europa komen. Zeker nu de VS volgens hem sowieso niets doen. 'Waar zijn Blair en Kok gebleven, die afgelopen najaar nog pleitten voor een levensvatbare Palestijnse staat? Het blijkt allemaal lippendienst.'

De onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen zijn naar zijn overtuiging stukgelopen op de 'strategie van de rode lijn' van Israël. Onder het motto 'tot hier en niet verder moest de tegenpartij de voorstellen maar slikken.

'De VS, Israël en de Palestijnen waren niet voorbereid voor Camp David. Dat leidde tot een soort handjeklap, als op de bazaar, waarbij Israël meende de enige te zijn die kon bepalen wat acceptabel was of niet. Baraks eindvoorstel was dan ook eerder een dictaat dan het resultaat van echte onderhandelingen tussen gelijkwaardige partijen. '

Barak mag dan weinig behendig hebben onderhandeld, volgens Klein besefte hij terdege dat Israël niet verder kon op de ingeslagen weg. Daarbij speelden vooral veiligheidsoverwegingen een rol. 'Barak heeft fouten gemaakt, hij maakte een einde aan Oslo. Maar hij wilde tenminste onderhandelen. Sharon wil maar één ding: af van Arafat en de Palestijnse Autoriteit. Wat daarna komt ziet hij dan wel weer.'

Volgens Klein zal er na het kapotmaken van de Palestijnse Autoriteit en het uitschakelen van Arafat geen machtsvacuüm komen, met een Palestijnse broederstrijd waarvan Sharon gebruik hoopt te maken. 'Er zal direct een derde fase aanbreken, waarin de jongere generatie Palestijnse leiders onomwonden kiest voor de gewapende strijd tegen Israël. Een combinatie van terreuraanslagen en commandoacties zal het dagelijks leven ontwrichten.'

Als Israël de sociaal-politieke structuren van de Palestijnse staat-in-wording kapot heeft gemaakt, zo waarschuwt hij, dan zijn de grenzen tussen Israël en de Palestijnen opgeheven. Israël heeft dan geen concrete tegenstander als de PA meer om tegen te vechten. F-16's kunnen een Palestijnse politiepost bombarderen, maar geen guerrillastrijders: 'Met het kapotmaken van Arafat, maakt je het Palestijnse volk nog niet kapot.'

'Als de PA weg is ontstaat er óf chaos, en dan zal Sharon van dag tot dag bepalen wat er dient te gebeuren. Óf Israël herbezet de Palestijnse gebieden. Maar de Israëlische autoriteiten hebben daar grote twijfels bij. Ik ken geen bureaucraten of politici die dat echt willen. Want dan is Israël verantwoordelijk voor het Palestijnse onderwijs, de gezondheidszorg en de landbouw. En Isräel wíl niet verantwoordelijk zijn voor de Palestijnen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden