'Uiteindelijk houd ik van discipline en structuur'

Oud-Kamervoorzitter Gerdi Verbeet (64) presenteert De Strijd, een serie over de geschiedenis van de Nederlandse arbeider. 'Mijn oma was nog een dienstmeisje.'

Gerdi VerbeetBeeld Frank Ruiter

Politicus of tv-maker?

'Het liefst wil ik een heel ander antwoord geven. Een mensenmens, zou ik dan zeggen. Maar een politicus is ook een mensenmens. En als goede tv-maker ben je dat ook. Als ik moet kiezen, dan zeg ik politicus. Dat beroep heb ik langer uitgeoefend.

'Als Kamervoorzitter was televisie een belangrijk medium voor mij om te laten zien waarom ik als politicus handelde zoals ik handelde. Inclusief de bloopers, dat hoort erbij. Ik wilde de mensen thuis het gevoel geven dat het parlement van hen is. Als burgers regelmatiger de kans krijgen om mee te denken, dan realiseren ze zich dat ze regie kunnen nemen over hun levens en dat van hun kinderen.

'Ik denk dat Kees Driehuis van de VARA me voor het programma De Strijd heeft gevraagd, omdat ik vertegenwoordig waartoe burgers, en in dit geval arbeiders, in staat zijn. Er zullen maar weinig landen zijn waar de kleindochter van een dienstmeisje Kamervoorzitter kan worden, zoals ik. Daaraan heeft de sociaal-democratie, de arbeidersbeweging, een enorme bijdrage geleverd. De arbeiders verenigden zich en zetten zich in voor de vakbonden en de politiek. Het is onvoorstelbaar mooi om te zien hoe zij over hun werk dachten en van hun bedrijf hielden. Zoals de meisjes van Verkade, de Amsterdamse meisjes die met veel plezier in de Verkade-fabriek in Zaandam werkten. Zij zouden nog zandzakken plaatsen als de dijk dreigde door te breken en hun fabriek onder water kwam te staan. Het was meer dan geld verdienen, daar speelde je leven zich af en werkten je kameraden.'

Gerdi VerbeetBeeld anp

CV

1951 Geboren in Amsterdam
1963 Gymnasium A
1970 Studie sociale geografie (niet afgemaakt)
1977 MO-A (Middelbaar Onderwijs)
1981-'84 Lerares Nederlands
1994 Politiek adviseur staatssecretaris Tineke Netelenbos
1998 Politiek adviseur PvdA-fractievoorzitter Ad Melkert
2001 Lid Tweede Kamer
2006-'12 Voorzitter Tweede Kamer
2012 Tafeldame De Wereld Draait Door
2015 Voorzitter nationaal Comité 4 en 5 mei
2015 Presentator VARA-serie De Strijd

Gerdi Verbeet woont met haar man Wim Meijer afwisselend in Amsterdam en Garderen

Carrière of familie?

'Een familievrouw. Zo ben ik ook begonnen. Ik heb toen mijn zoons heel jong waren niet gewerkt, ik studeerde toen nog. Ik heb altijd 's ochtends met ze ontbeten en 's avonds met ze gegeten. Ik was jong moeder, een groot voorrecht, omdat ik het gevoel had de belangrijkste taak in mijn leven te hebben volbracht. Daarna kon het alleen maar nóg mooier en waardevoller worden. Het ouderschap heeft me zoveel energie gegeven.

'Toen de kinderen eenmaal de deur uit waren - ik was net 40 -, ben ik echt carrière gaan maken. Ik deed gelijk de planten weg en dacht: ik zorg even helemaal nergens meer voor. Ik had zo'n zin om een periode alleen maar hard te werken. Ik ben in 1981 begonnen als docent Nederlands op het Berlage Lyceum in De Pijp in Amsterdam. Later raakte ik als projectmanager in contact met politici. Daardoor werd ik actief binnen de PvdA. Ik werd door toenmalig staatssecretaris van Onderwijs Tineke Netelenbos gevraagd als politiek adviseur. Dat Tineke me vroeg, vond ik overigens wel grappig. Ik was het namelijk vaak niet met haar eens. Het gaf aan dat ze geen jaknikker als adviseur wilde.'

Lieve oma of strenge tante?

'De strenge tante. Natuurlijk zou ik die liever niet willen zijn, omdat ik een heel lief karakter heb, maar uiteindelijk ben ik iemand die van discipline en structuur houdt. Afspraak is afspraak. In de Tweede Kamer hadden we zogeheten tweeminutendebatten, korte debatten waarbij moties aan de orde komen. Die heten weliswaar zo, maar er stond voorafgaand aan mijn voorzitterschap nergens dat tijdens zo'n debat een woordvoerder slechts twee minuten de tijd heeft. Toen ik daarover gedoe kreeg, heb ik vervolgens de twee minuten spreektijd in het Reglement van Orde laten vastleggen. Wil je structuur, dan kun je het krijgen ook.

'Hetzelfde geldt voor de situatie met Femke Halsema, toen ik haar niet toestond Jan Peter Balkenende te interrumperen. Op zo'n moment weet ik dat als ik het Femke toesta, ik het tien anderen ook moet toestaan en we zo twintig minuten verder zijn. In het begin was ik soepel en dan zag je altijd dat het Kamerlid dat de meeste ongeplande vragen had gesteld degene was die als eerste op zijn horloge tikte en naar zijn volgende afspraak moest. Dat zou me niet nog eens gebeuren. Daardoor werd ik op den duur behoorlijk voorspelbaar in mijn handelen en wisten Kamerleden: ze gaat niet toegeven. Femke was toen inderdaad erg boos, maar dat zoenden we dan weer af.'

Beeld anp

Voor de klas of voor de Kamer?

'Als in de periode dat ik lesgaf, ruim dertig jaar geleden alweer, geen sprake was geweest van een lerarenoverschot, dan was ik niet uit het onderwijs gestapt. Dat had zo mijn hart. Mijn moeder heeft het ook altijd zonde gevonden dat ik stopte met lesgeven. Zij vond onderwijzer het mooiste beroep van de wereld en ik denk dat ik het met haar eens ben.

'Nog steeds als ik mensen hoor praten over onderwijs of zelf een school bezoek, word ik overvallen door heimwee. Ik probeerde als Kamervoorzitter altijd contact te maken met scholieren die een bezoek brachten aan de Tweede Kamer. Ze mochten me vragen stellen en ik probeerde ze enthousiast te maken voor de politiek.

'Het voorzitterschap is niet hetzelfde als het docentschap. Tweede Kamerleden zijn geen kinderen, ze hebben hun eigen verantwoordelijkheden en als voorzitter ben je een van hen - een soort klassenvertegenwoordiger. Ik had er profijt van dat ik heb lesgegeven in De Pijp. Met al die bijdehante kinderen leer je vanzelf ad-rem te zijn. Vlug reageren is een vereiste in de Kamer.'

Gerdi Verbeet als Tweede Kamervoorzitter.Beeld anp

U of jij?

'Dat hangt af van de verhoudingen en het gesprek. Ik ben bijna 65, ik vind het niet vanzelfsprekend dat iedereen me aanspreekt met je of jij. Buiten de uitzending van De Wereld Draait Door zegt Matthijs jij tegen me, in de uitzending u. Dan noem ik hem ook u. Mijn kleinkinderen zeggen uiteraard jij, of Gerdi. Liever nog oma Gerdi, met twee woorden spreken vind ik wel zo prettig.

'Mijn leerlingen heb ik nooit jij laten zeggen. Dat suggereert dat ik hun vriend ben, maar dat ben ik niet. Ik ben hun leerkracht. Ze hebben recht op iemand op wie ze af en toe boos kunnen zijn. Dan moet ik niet denken: oh, maar we waren toch vriendjes? Nee, dat is een functionele relatie. We hebben in de Nederlandse taal een mooi verschil tussen u en jij, laten we daar dan ook gebruik van maken.'

Control freak of de boel uit handen geven?

'Duidelijk een control freak. Ik zou het bijvoorbeeld verschrikkelijk vinden om helemaal geen grip meer te hebben op mijn leven. Of om niet meer in mijn eigen huis te kunnen wonen.

'Ik heb het meegemaakt met mijn moeder. Zij werd na het overlijden van mijn vader steeds vergeetachtiger en verloor langzaam de controle over haar leven. Ze zag er altijd uit om door een ringetje te halen, behalve in haar laatste jaren. Als ik haar ergens mee naartoe nam, zorgde ik dat ik nette kleren had liggen die ik haar kon aantrekken. Ik wilde dat mijn moeder zich aan de buitenwereld presenteerde zoals ik wist dat zij dat had gewild. Dat was mijn manier om respect voor haar te tonen. Zo hoop ik ook dat wanneer ik hulpbehoevend ben mijn zoons bereid zijn me bijvoorbeeld via een camera in mijn huis te volgen en te controleren of ik mijn pillen wel inneem en op tijd naar bed ga.'

Volgend jaar met pensioen of werken tot de dood?

'Werken tot de dood. Zolang mensen denken dat ze iets aan mij kunnen hebben, zet ik me graag in.

'Dit jaar ben ik benoemd tot voorzitter van het Comité 4 en 5 mei. Daaraan wil ik de komende periode veel tijd besteden. Hoe kunnen we jongere generaties en Nieuwe Nederlanders betrekken bij de herdenking van de Tweede Wereldoorlog en ze laten zien hoe waardevol het is dat we nu vrij zijn? Dit kan door bijvoorbeeld ontmoetingen tussen scholieren en veteranen te organiseren, maar ook door jongeren te betrekken bij herdenkingen. Aan het versterken van dat gevoel van verbondenheid, het opkomen voor de vrijheid van mensen die je niet kent, besteed ik graag mijn energie.'

De Strijd is vanavond te zien op NPO 2, 21.05 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden