'Uiteindelijk betaalt de klant'

H. van der Wielen van De Nederlandsche Bank voorspelt een rimpelloze euro-introductie. 'Consument is zwakste schakel in overgang'..

Opeens waren ze te koop: euro's. Supermarktketen Vomar gooide ze in de verkoop - twee weken te vroeg en dus illegaal. Om de actie pas te staken nadat De Nederlandsche Bank de rechter inschakelde.

Zie je wel, riep de Raad voor de Nederlandse Detailhandel, koepel van twintigduizend grote winkels, triomfantelijk. Het gaat nú al mis.

Het zijn interessante tijden voor Henny van der Wielen, onderdirecteur bij De Nederlandsche Bank (DNB) en verantwoordelijk voor de verspreiding van de euro. 'We zijn continu in crisisberaad.'

Van der Wielen moet er op toezien dat alle betaalsystemen de euro aankunnen. Ze moet 2,8 miljard euromunten en 360 miljoen eurobiljetten verdelen en 3 miljard guldenmunten en 380 miljoen guldenbiljetten terughalen. Ze moet voorkomen dat iemand vroegtijdig euro's verspreidt. En ze moet creatievelingen terugfluiten die allerlei illegale eurostunts verzinnen.

Bovenal moet Van der Wielen ervoor zorgen dat de operatie perfect verloopt. Dit tegen een achtergrond van klagende detaillisten en bankiers die vinden dat de euro-introductie hen te veel kost, en politici die het prestige van Europa aan een rimpelloze overgang hebben opgehangen. Bovendien moet DNB ineens praten met zestien miljoen burgers die verdwaasd ronddwalen tussen de bergen uitgestorte euro-informatie.

Toch gaat het lukken, zegt Van der Wielen. Haar doel: op 8 januari moet 75 procent van alle transacties in euro's gaan. Een week later moet dat 90 procent zijn. 'Een ambitieus scenario, ja. Maar er zijn door winkeliers zoveel euro's besteld, dat het gaat lukken. Op 15 januari al betaalt vrijwel heel Nederland met de euro. En op 28 januari verdwijnt de gulden.'

De consument is de cruciale schakel, erkent Van der Wielen. 'Maar eind december heeft iedereen zijn gratis eurokit opgehaald. Daarnaast zijn er vanaf 14 december negen miljoen pakketten euromunten te koop voor 25 gulden, ruim één per huishouden. Mensen hebben dus ruim dertig gulden aan euro's in cash bij de jaarwisseling.'

Te weinig? Welnee. 'Als iedereen begin januari eerst naar de geldautomaat gaat en met de pinpas betaalt, klopt het scenario. De capaciteit van de betaalautomaten, die normaal 8 à 10 procent van de transacties verwerken, is verdubbeld, zodat al dat extra pinnen zonder haperen moet gaan.'

Het doemscenario van lange rijen en lege geldautomaten verwacht Van der Wielen niet. 'Het is uit en te na nagerekend. Op 1 januari zijn alle zevenduizend geldautomaten volgeladen met euro's.'

Klinkt mooi. Maar wat als de consument dwars ligt? Wat als hij, uit angst voor Oosteuropese rijen straks bij de pinautomaten, honderden guldens uit de muur haalt om die in januari uit te geven? 'Tja, dan duurt de overgang vier weken in plaats van twee.'

Winkeliers hebben zich verzet. Zij wilden dat de gulden in één klap zou verdwijnen. Brussel besliste anders. Dus moeten winkeliers vier weken lang voor wisselkantoor spelen. De bankenlobby heeft gewonnen, was het winkeliersverwijt. Van der Wielen kent de kritiek. 'Toch is dit hét goede scenario. Het resultaat van goed overleg met íedereen. Vergeet niet dat Nederland van alle eurolanden met vier weken de kortste overgangsperiode kent . Tachtig procent van de middenstanders zegt geen problemen te verwachten. Tachtig procent! Mooi toch?'

Toch willen sommige winkeliers geen guldens aannemen na 1 januari. 'Formeel mag het niet. Je kunt natuurlijk een kort geding aanspannen als de sigarenboer jouw tien gulden niet wil hebben, maar dat lijkt me een erg zwaar middel. Om de hoek zit vast een sigarenboer die dat geld wel wil hebben.'

Uiteindelijk betaalt de consument, daar wil Van der Wielen niet geheimzinnig over doen. 'Kijk, er zijn natuurlijk veel eurokosten voor winkels en banken: nieuwe kassa's, hoge verzekeringspremies vanwege extra geld in kas. De banken moeten alle rekeningen omzetten in euro's . Iemand moet dat betalen. En dat is de klant.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden